II OZ 932/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, , , po rozpoznaniu w dniu 1 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. B. na punkt drugi postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 268/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o wybudowanie przyłącza kanalizacyjnego i elektrycznego oraz o wypłatę odszkodowania postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w punkcie drugim 2. ustanowić dla skarżącego [...] adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 20 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 268/10 przyznał skarżącemu L. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go w całości od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że ze złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem dzieci. Do dochodów wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym należą: renta wypadkowa w kwocie 1.439,32 /tysiąc czterysta trzydzieści dziewięć 32/100/ złotych brutto oraz wynagrodzenie za pracę żony w kwocie 3.385,38 /trzy tysiące trzysta osiemdziesiąt pięć 38/100/ złotych brutto. Skarżący wykazał, że majątek jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie stanowią: mieszkanie o powierzchni 62,43 m², dom letniskowy oraz dwie nieruchomości gruntowe położone w miejscowości wypoczynkowej o łącznej pow. 0,29 ha. Ponadto we wniosku oraz licznych załącznikach, które dołączył do niego, wskazał częściowe wydatki, na które składają się m.in.: koszty utrzymania mieszkania (ok. 500 /pięćset/ złotych), spłata pożyczek (316, 12 /trzysta szesnaście/ złotych), rachunki za leki (ok. 106 /sto sześć/ złotych) oraz koszty wyżywienia i nauki dzieci. Sąd stwierdził, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a zatem zachodzą podstawy przyznania mu pomocy w zakresie częściowym. Uzasadniając powyższe Sąd wskazał, że koszty sądowe jakie skarżący zobowiązany jest ponieść na tym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od wniesionej skargi w kwocie 300 /trzysta/ złotych ustalonego na podstawie § 2 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Jeśli chodzi o potencjalne przyszłe koszty sądowe to dotyczyć one mogą m.in. zażalenia, opłaty kancelaryjnej, które nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 /sto/ złotych oraz wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi. Jednocześnie Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów tego postępowania. Wnioskodawca ma stałe źródło dochodu, a fakt bycia właścicielem nieruchomości o znacznej wartości oznacza, że skarżący posiada wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty postępowania sądowego, pomimo tego że jego dochód miesięczny nie jest znaczny. Ponadto Sąd ustalił, że skarżący inicjuje liczne postępowania sądowe. Skoro zatem jest w stanie ponosić koszty sporządzania i wysyłki pism w prowadzonych przez siebie licznych postępowaniach sądowych, to jest też w stanie partycypować w kosztach z nimi związanymi. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie w zakresie w jakim odmówiono przyznania prawa pomocy poprzez przyznanie adwokata z urzędu wniósł skarżący. W uzasadnieniu zażalenia wywodzono, że posiadane przez niego nieruchomości nie przynoszą dochodów. Dodatkowo skarżący wskazał, że ponosi wydatki związane ze sporządzaniem przez niego pism i ich odpisów (na dowód czego przedłożył paragon fiskalny za sporządzane kopie pism – w sumie na kwotę 9,24 /dziewięć 24/100/ złotych oraz fakturę za wykupione leki – na kwotę 49, 71 /czterdzieści dziewięć 71/100/ złotych. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w punkcie drugim, tj. w zakresie w jakim odmówiono mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny". Z akt sprawy i ustaleń Sądu I instancji wynika, że wysokość dochodów, prowadzonego przez skarżącego wspólnie z żoną i dwoma synami gospodarstwa domowego, wynosi ok. 4468,92 /cztery tysiące czterysta sześćdziesiąt osiem 92/100/ złotych brutto. Jednocześnie skarżący spłaca dwie pożyczki na łączną kwotę 30789, 47 /trzydzieści tysięcy siedemset osiemdziesiąt dziewięć 47/100/ złotych (raty: 361,12 /trzysta sześćdziesiąt jeden 12/100/ złotych i 376,94 /trzysta siedemdziesiąt sześć 94/100/ miesięcznie). Z akt sprawy wynika również, że na rachunku bankowym skarżącego występuje zadłużenie w kwocie 518,28 /pięćset osiemnaście 28/100/ złotych. Do tego należy doliczyć koszty utrzymania mieszkania (ok. 500 /pięćset/ złotych), wydatki na leki oraz koszty wyżywienia i nauki dzieci. Powyższe wyliczenie stanowi w przybliżeniu o dochodach i wydatkach gospodarstwa domowego skarżącego. Odejmując orientacyjną kwotę wydatków od dochodów, uzyskać można przybliżoną kwotę pozostającą miesięcznie w gospodarstwie domowym skarżącego i wynosi ona ok. 2600,00 /dwa tysiące sześćset/ złotych. Podany dochód stanowi kwotę brutto. Ponadto od przedmiotowych dochodów nie odjęto, bliżej nieokreślonych w sprawie, wydatków na wyżywienie czteroosobowej rodziny i wydatków na naukę dzieci. Biorąc powyższe pod uwagę, oraz przyjmując nawet minimalne koszty wyżywienia i nauki (np. 1000 /tysiąc/ złotych miesięcznie, uznać należy, że w gospodarstwie domowym skarżącego pozostaje miesięcznie kwota ok. 1600,00 /tysiąc sześćset/ złotych brutto. Należy mieć na uwadze ponadto, że gospodarstwo domowe skarżącego obejmuje cztery osoby (dwoje rodziców i dwóch synów). Nie ulega również wątpliwości, że skarżący jest osobą chorą, co z pewnością komplikuje jego możliwości zarobkowe i zwiększa wydatki. Z akt sprawy wynika, że skarżący ma problemy w spłacie zaciągniętych pożyczek, których łączna kwot wynosi ok. 30000,00 /trzydzieści tysięcy/ złotych. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w swojej ocenie Sąd pominął, iż kwoty dochodów i wydatków są kwotami które należy oceniać w odniesieniu do gospodarstwa domowego, a nie tylko do osoby skarżącego. Nie uwzględniono również stanu zdrowia skarżącego i znajdujących się w sprawie dokumentów świadczących o problemach skarżącego ze spłatą zadłużenia. Z tych względów błędnie oceniono możliwości zarobkowe skarżącego. Sąd w pełni prawidłowo ustalił natomiast posiadane przez skarżącego nieruchomości, jak wskazuje skarżący – nie przynoszą one jednak dochodów, a zakładanie hipotetycznej możliwości uzyskania z ich sprzedaży znacznych kwot byłoby być może zasadne, gdyby skarżący był osobą samotną i nie posiadał znacznego zadłużenia. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko aktualną sytuację finansową, ale i aktualną sytuację rodzinną skarżącego. Punktem odniesienia w ocenie sytuacji majątkowej powinna być zatem ilość osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym, a nie jedynie osoba skarżącego. Oznacza to, że sytuacja finansowa skarżącego nie może być utożsamiana z sytuacją finansową skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.