II SA/Gl 206/10
WyrokWSA w Gliwicach2010-07-01
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Elżbieta Kaznowska, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, wydana z zastrzeżeniem dopełnienia warunku, może zostać uznana za legalną, jeśli warunek ten nie został spełniony w wyznaczonym terminie?Ratio decidendi
Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji podziałowej, wydanej z zastrzeżeniem dopełnienia warunku, jest legalna, jeśli warunek ten nie został spełniony w wyznaczonym terminie. Organ stwierdzający wygaśnięcie decyzji jedynie potwierdza stan rzeczy, który zaistniał z mocy prawa z chwilą upływu terminu na spełnienie warunku, a decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i wywołuje skutki prawne wstecz (ex tunc).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. i J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] r. w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości. Decyzja podziałowa, wydana na podstawie art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami, zawierała warunek zbycia wydzielonej działki nr 2 w terminie 6 miesięcy. Warunek ten nie został spełniony, co doprowadziło do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji podziałowej. Skarżący kwestionowali legalność tej decyzji, podnosząc m.in. kwestie prawidłowości wniosku o podział, umocowania osób działających w imieniu Agencji Nieruchomości Rolnych oraz zastosowania właściwych przepisów prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2010 r. sprawy ze skargi K. J. i J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie podziału nieruchomości oddala skargę.
W wyniku rozpatrzenia wniosku Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. z dnia [...] r. (pozytywnie zaopiniowanego postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] ), decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy P., działając na podstawie art. 92, art. 93 ust. 1 i ust. 2a, art. 96 ust. 1 i art. 97 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, orzekł o zatwierdzeniu podziału nieruchomości położonej w G., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka 1, k.m. 1, będącej własnością Skarbu Państwa w dyspozycji Agencji Nieruchomości Rolnych w ten sposób, że w wyniku podziału powstaną nowe działki – działka nr 2 o pow. 0,0450 ha i działka nr 3 – o pow. 0,1522 ha. W decyzji tej zastrzeżono, że podział realizuje się w celu powiększenia nieruchomości sąsiedniej i z zastrzeżeniem, że w przypadku podjęcia decyzji o zbyciu działki oznaczonej nr 2, część ta może zostać zbyta tylko właścicielom nieruchomości oznaczonej nr 4 i nr 5 G.. Termin przeniesienia praw do działki oznaczonej nr 2 określono na dzień [...]r.
Pismem z dnia [...]r. Agencja Nieruchomości Rolnych Terenowy Oddział w O. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia opisanej powyżej decyzji Wójta Gminy P. Uzasadniając wniosek Agencja wskazała, że przedmiotowa decyzja wydana została na podstawie art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami zawierając określony warunek, przeznaczenia na powiększenie granic działek sąsiednich, który nie został zrealizowany, wobec sprzeczności z przepisami ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, przewidującymi sprzedaż w trybie publicznego przetargu.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], Wójt Gminy P. , przywołując w podstawie prawnej art. 162 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził wygaśnięcie swojej decyzji Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka nr 1 będącej własnością Skarbu Państwa w dyspozycji Agencji Nieruchomości Rolnych. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w przeprowadzonym postępowaniu o podział wskazanej nieruchomości ustalono, iż położona jest ona na terenie wykorzystywanym jako użytki rolne i leśne, a wobec powyższego proponowany podział mógł być dokonany na podstawie art. 93 ust. 2a cytowanej ustawy. W decyzji wydanej na tej podstawie określa się termin na przeniesienie praw do wydzielonych działek, nie dłuższy niż 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. W przedmiotowej decyzji z dnia [...]r., wskazano właśnie termin 6 miesięcy na przeniesienie praw do wydzielonej działki. Przedłożone w sprawie dokumenty, m.in. wypisy i wyrysy z operatu ewidencji sporządzonego przez Starostwo Powiatowe w B., potwierdzają iż zawarty w decyzji warunek nie został zrealizowany. Art. 162 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, iż organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśniecie, jeżeli decyzja została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę warunku, a strona tego warunku nie dopełniła. Dodatkowo organ odwołał się do argumentacji zgłaszającej wniosek Agencji, iż przedmiotowa decyzja wydana na podstawie art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa (art. 29 ust. 2 w związku z art. 20 ust. 1, art. 17a i art. 42), które przewidują sprzedaż nieruchomości w trybie przetargu.
W złożonym odwołaniu, pełnomocnik K. i J. J. -właścicieli nieruchomości nr 2 i nr 4, wniósł o uchylenie opisanej decyzji. Podniósł, iż Agencja sama wystąpiła z wnioskiem o przeprowadzenie podziału, stąd obecnie dziwi wniosek o wygaszenie tej decyzji. Dodał, iż przesłanką do wnioskowanego podziału było uprzednie ustanowienie przez Sąd Rejonowy w B. drogi koniecznej do nieruchomości odwołujących się, by w ten sposób wypełnić dyspozycję art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślił, że zainteresowani ciągle są zainteresowani sprzedażą wydzielonej działki nr 2, ale Agencja całkowicie zmieniła swoje stanowisko w sprawie. Wobec przytoczenia powyższych faktów, wniosek Agencji nie powinien być uwzględniony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż przedmiotowa decyzja wydana została wskutek złożenia wniosku przez Agencję Nieruchomości Rolnych, przy czym podpisanego pod wnioskiem nie sposób zakwalifikować, jako ustawowego lub statutowego jej przedstawiciela. Złożony tym samym wniosek nie nadawał się do merytorycznego rozpatrzenia, uzasadniał natomiast zwrócenie się przez organ w trybie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego o jego uzupełnienie. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, iż brak było podstaw do tego, by w postępowaniu odwoławczym przesądzać o sposobie zakończenia niniejszej sprawy, skoro wniosek inicjujący postępowanie pierwszoinstnacyjne nie odpowiadał przepisom prawa.
Rozpatrując ponownie sprawę, po uzupełnieniu wniosku i przedłożeniu wymaganych pełnomocnictw, Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...]r., stwierdził wygaśnięcie swojej decyzji Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w G. , oznaczonej jako działka nr 1 będącej własnością Skarbu Państwa w dyspozycji Agencji Nieruchomości Rolnych. W uzasadnieniu powtórzył argumenty zaprezentowane w swojej pierwszej decyzji, a mianowicie uznał, że skoro wskazana decyzja określała termin na przeniesienie praw do wydzielonej działki gruntu - 6 miesięcy od dnia, w którym stała się ostateczna, a warunek ten nie został w tym terminie spełniony, to zgodnie z art. 162 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, należało orzec jak w sentencji.
W ponownie złożonym odwołaniu, pełnomocnik K. i J. J. , wnosząc o uchylenie tej decyzji powtórzył argumenty przedstawione w pierwszym swoim piśmie. Podkreślił, iż właściciele działki nr 2 i 4 nadal oczekują na nabycie wydzielonej działki nr 2, nie rozumiejąc całkowicie stanowiska prezentowanego przez Agencję Nieruchomości Rolnych. Dodatkowo podniósł, iż decyzja dotycząca stwierdzenia wygaśnięcia decyzji podaje inny, nieznany jej numer, co można interpretować, iż nie dotyczy decyzji podziałowej.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz stwierdziło wygaśnięcie z dniem [...]decyzji z dnia [...]r. (nr [...]) wydanej z powołaniem się na upoważnienie Wójta Gminy P. przez Zastępcę Wójta Gminy P. w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości. W uzasadnieniu, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, Kolegium stwierdziło, iż przedmiotem zaskarżonej decyzji było stwierdzenie wygaśnięcia decyzji w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości, dokonanego w trybie art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami i zgodnie z tym przepisem w decyzji zatwierdzającej podział określa się termin na przeniesienie praw do wydzielonych działek gruntu, który nie może być dłuższy niż 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Kolegium przywołało w tym zakresie argumentację przedstawioną w Sejmie Rzeczypospolitej, który wprowadzał do ustawy o gospodarce nieruchomościami zmianę w postaci zacytowanego przepisu, z którego wynika, że jej intencją było związanie przeprowadzanych podziałów gruntów rolnych i leśnych z dokonaniem przeniesienia własności. W przypadku zaś niewykonania tego obowiązku właściwy organ, na podstawie art. 162 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego będzie uprawniony do stwierdzenia wygaśnięcia wydanej wcześniej przez siebie decyzji podziałowej.
Dokonując analizy przestawionych w sprawie materiałów dowodowych organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja podziałowa z dnia [...]r. określała termin przeniesienia praw do działki wydzielonej i oznaczonej nr 2 do [...] r. Bezsporny w sprawie pozostaje fakt, iż do tego czasu nie nastąpiła realizacja warunku dokonanego podziału nieruchomości rolnej i nie ma znaczenia w sprawie, z jakich powodów nie doszło do przeniesienia prawa własności wydzielonej działki. Ustawodawca nie przewidział bowiem jakichkolwiek okoliczności usprawiedliwiających. Zatem przedmiotowa decyzja wygasła z dniem [...]r. Organ odwoławczy stwierdził jednak, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji nie mogła się ostać w obrocie, gdyż nie określono w niej i nie sprecyzowano, z jakim momentem wygaśnięcie to nastąpiło. Istotą decyzji podejmowanej w trybie art. 161 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jest potwierdzenie stanu rzeczy zaistniałego już wcześniej. Decyzja taka ma charakter decyzji deklaratoryjnej i wywołuje skutki ex tunc, czyli wstecz od dnia, w którym powstały przesłanki wygaśnięcia decyzji. Brak określenia w zaskarżonej decyzji tej daty, spowodowało w ocenie organu odwoławczego, uznanie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w dniu wydania zaskarżonej decyzji, a zatem ex nunc, co byłoby sprzeczne z istotą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji przewidzianą w przywołanym art. 162 § 1 Kodeksu.
Odnosząc się z kolei do zarzutów odwołania, Kolegium stwierdziło że nie mogły one być powodem uchylenia kwestionowanej decyzji. Wyjaśniło, że błędne oznaczenie decyzji (inny numer tej decyzji) podlegającej stwierdzeniu wygaśnięcia ma znamiona oczywistej omyłki, gdyż nie można stwierdzić by postępowanie dotyczyło innej decyzji z dnia [...]r. - o czym świadczy m.in. uzasadnienie kwestionowanej decyzji, co przy uchyleniu tej decyzji w zasadzie nie ma znaczenia w sprawie.
Pozbawiona doniosłości prawnej pozostaje w sprawie także argumentacja dotycząca charakteru nieruchomości, której podział zatwierdzono, a to dlatego, że przedmiotem decyzji o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nie jest dokonywanie wiążących ustaleń w przedmiocie wystąpienie w danej decyzji wad właściwych dla weryfikacji decyzji w trybach nadzwyczajnych. Na użytek tego postępowania Kolegium stwierdziło jedynie, iż w dacie zatwierdzenia tego podziału przedmiotowa nieruchomość miała charakter nieruchomości rolnej (oznaczona była w ewidencji gruntu symbolem "Ł" – łąki, a nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego). Nie mogą także być oceniane intencje Agencji Nieruchomości Rolnych czy to przy dokonywaniu podziału nieruchomości nr 1, czy później przy rezygnacji z przeniesienia własności wydzielonej działki na K. i J. J. Kwestie te pozostają bez znaczenia dla instytucji stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Kolegium dodało wreszcie, iż zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdzono, iż "Ustawa nie narusza innych ustaw w zakresie gospodarki nieruchomościami, a w szczególności ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w tym jej art. 29 ust. 2, na który powołuje się Agencja we wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia, jak i w pismach kierowanych do małżonków J. Podkreśliło także, że istotą umowy cywilnoprawnej jest zgodna wola dwóch stron co do jej zawarcia i co do jej treści. Na gruncie prawa administracyjnego jednak naruszenie zasad współżycia społecznego nie ma jakiegokolwiek znaczenia, i nie może stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. i J. J. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. oraz zachowania ujawnionego w państwowym zasobie dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej podziału działu działki 1 km1 obręb Gródków. Podnieśli, iż występując do Agencji o podział działki 1, posiadali postanowienie Sądu Rejonowego w B. , będące w ich ocenie podstawą prawną tego podziału. Nie występowali jednak do Agencji z wnioskiem, aby powstała po podziale działka nr 2 przeznaczona została na powiększenie ich nieruchomości. Wskazali, że przeprowadzony podział nieruchomości doprowadzić miał do zapewnienia dostępu do drogi publicznej ich nieruchomości nr 2 i 3, czyli wypełnić miał dyspozycję art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodali, że zasadniczo podział nieruchomości został zrobiony zgodnie z wykresem przedstawionym na mapie załączonej w sprawie o ustanowienie drogi koniecznej, stąd w podstawie decyzji podziałowej przywołane być powinny art. 93 ust. 1 i ust. 3, nie zaś art. 93 ust. 1 i ust. 2a., a nadto decyzja ta nie powinna zawierać terminu wykonania decyzji oraz wskazywać komu należy zbyć, wydzieloną nieruchomość, jako, że na działce tej istnieje ustanowiona służebność drogi koniecznej na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr 5 obręb G. W ich ocenie, skoro Agencja uznawała, że decyzja Wójta gminy P. była obarczona wadą mogła wnieść od niej odwołanie, a tego nie uczyniła.
W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący dodatkowo podnieśli, iż Wójt Gminy P. skutecznie blokował skierowanie niniejszej sprawy do sądu cywilnego. Podkreślili nadto, że wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji podziałowej podpisany został przez osobę, nie mającą prawidłowego umocowania, gdyż Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych udzielający pełnomocnictwa pełnił tę funkcję do października [...] r., a przedłożone w Urzędzie Gminy P. pełnomocnictwa nie były potwierdzone i nie były opłacone i powinno być udzielone przez aktualnie urzędującego Prezesa Agencji. Wnieśli o utrzymanie w mocy ujawnionego podziału, nadmieniając, że na nieruchomości 2 ustanowiona została służebność drogi koniecznej do nieruchomości 4 i 5.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wnosząc o oddalenie skargi jako bezzasadnej w pełni potrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutów skargi stwierdziło, iż powoływany przez skarżących art. 99 ustawy nie mógł mieć zastosowania w sprawie precyzując, iż sformułowanie "dostęp do drogi publicznej" dotyczy działek dzielonych, nie zaś działek pozostających własnością skarżących. Dodało, iż stwierdzenie wygaśnięcia decyzji podziałowej nie wpływa na ustanowioną służebność drogi koniecznej i nie żadnego związku z wydzieleniem działki 2. Gdyby rzeczywiście była taka potrzeba, podziału takiego dokonałby sąd powszechny.
Na rozprawie w dniu [...]r. skarżący podtrzymali swoją skargę i zawarte w niej argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy). Jednakowoż sądy administracyjne – w myśl art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.
Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując bowiem kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż decyzja ta zgodna jest z obowiązującym w tym zakresie prawem.
Przedmiotowa decyzja dotyczy bowiem stwierdzenia wygaśnięcia decyzji podziału nieruchomości, wydanej z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku. Taką decyzją była decyzja wydana przez Wójta Gminy P. w dniu [...] r. Wydana ona została na podstawie art. 93 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, iż podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego wykorzystywane na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny, pod warunkiem że działka ta zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. Dalej przepis przewiduje, że w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości określa się termin na przeniesienie praw do wydzielonych działek gruntu, który nie może być dłuższy niż 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Abstrahując od oceny prawidłowości wydania tej decyzji w tym konkretnym przypadku, przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena tylko i wyłącznie postępowania organów w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia tej decyzji. Postępowanie takie jest postępowaniem w nowej sprawie, odrębnej od tej w której zapadła decyzja, której wygaśnięcie jest stwierdzane. Jak wynika z przytoczonego przepisu art. 93 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidziany w nim podział nieruchomości doznaje ograniczenia, a mianowicie wydzielona w taki sposób nieruchomość może być zbyta tylko na powiększenie nieruchomości sąsiedniej, tylko na rzecz właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości sąsiedniej. Ustawodawca nakazał więc umieszczenie w decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości rolnej lub leśnej zastrzeżenia o dopuszczalności zbycia wydzielonej nieruchomości jedynie na rzecz właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości sąsiedniej w wyznaczonym terminie, który nie może być dłuższy niż 6 miesięcy. Wyznaczenie tego terminu nie rodzi skutków prawnorzeczowych, gdyż w ustawie o gospodarce nieruchomościami brak jakiegokolwiek uprawnienia do skutecznego wyegzekwowania dokonania czynności zbycia wydzielonej działki gruntu przez jej dotychczasowego właściciela lub użytkownika wieczystego. Brak jest także podstawy do skutecznego ubiegania się o nabycie takiej działki gruntu przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości sąsiedniej. W sytuacji jednak, gdy organ stwierdzi, iż strona nie dopełniła zawartego w decyzji warunku – zgodnie z art. 162 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdza jej wygaśnięcie. Wygaśnięcie decyzji oznacza utratę jej mocy obowiązującej z chwilą zaistnienia pewnego zdarzenia prawnego, w którym w tym przypadku jest upływ czasu na dokonanie przeniesienia własności wydzielonej działki gruntu, a decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji ma charakter aktu deklaratoryjnego, wywołując skutki prawne ex tunc, czyli wstecz, od dnia, w którym powstały przesłanki wygaśnięcia decyzji.
Analiza zebranego sprawie materiału dowodowego wykazała, że pomimo wydania [...]r. decyzji zatwierdzającej podział działki nr 1 (użytkowanej jako działka rolna – "Ł"- łąki) na działki 2 i 3 - we wskazanym w decyzji terminie 6 miesięcy nie doszło do nabycia wydzielonej działki 2 przez właścicieli działki 4, zatem decyzja podziałowa z dnia [...]r. określająca termin przeniesienia praw do działki wydzielonej i oznaczonej nr 2 do [...]. nie została zrealizowana. Pozostaje to w sprawie bezsporne – nie nastąpiła bowiem do tego czasu realizacja warunku dokonanego podziału nieruchomości rolnej. Nie ma przy tym znaczenia w tej sprawie, z jakich powodów nie doszło do przeniesienia prawa własności wydzielonej działki. Ustawodawca, stanowiąc taką regulację nie przewidział bowiem jakichkolwiek okoliczności usprawiedliwiających. Zatem przedmiotowa decyzja wygasła z dniem [...]r. Zatem organ wydający decyzję podziałową, zgodnie z art. 162 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, prawidłowo stwierdził jej wygaśnięcie. Organ odwoławczy rozpatrując złożone w sprawie odwołanie małżonków J. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł merytorycznie, stwierdzając przy tym wygaśniecie decyzji podziałowej Wójta Gminy P. z określonym dniem, tj. z dniem [...]r., jednocześnie informując, że istotą podejmowanej decyzji w trybie art. 162 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jest potwierdzenie stanu rzeczy zaistniałego wcześniej, czyli ma charakter aktu deklaratoryjnego. W literaturze podkreśla się, że wygaśnięcie decyzji następuje z mocy prawa, zaś rolą aktu deklaratoryjnego jest jedynie stwierdzenie, iż taki skutek zaistniał. Tak jak stwierdził sam organ odwoławczy wywołuje ona skutki prawne ex tunc, czyli wstecz, od dnia, w którym powstały przesłanki wygaśnięcia decyzji. Nie ma zatem potrzeby wyraźnie tego wskazywać. W ocenie Sądu, nie miało to jednak istotnego znaczenia dla analizowanej sprawy. Mając bowiem na uwadze treść art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi trzeba podkreślić, że nie każde uchybienie organu administracji prowadzi do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, lecz jedynie istotne naruszenie prawa, a o takim w tym konkretnym przypadku nie ma mowy.
Odnośnie zarzutu braku zastosowania w sprawie w art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, trzeba stwierdzić, iż w postępowaniu o stwierdzenie wyjaśnienia decyzji nie może być one w ogóle analizowany. Kontrolowane postępowania dotyczyło bowiem stwierdzenia wygaśnięcia decyzji podziałowej, nie zaś samego postępowania podziałowego.
Także podnoszony w skardze argument braku prawidłowego umocowania do działania przedstawicieli Agencji Nieruchomości Rolnych nie może być uznany za zasadny. Zgodnie ze Statutem Agencji Nieruchomości Rolnych (załącznik do rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 1 sierpnia 2003 r.,w sprawie nadania statutu Agencji Nieruchomości Rolnych (Dz.U. Nr 140, poz. 1348 ze zm.)) Agencja jest państwową osobą prawną, wykonującą prawo własności oraz inne prawa majątkowe na rzecz Skarbu Państwa, działalnością której kieruje i reprezentuje ją na zewnątrz Prezes, działając przy pomocy m.in. dyrektorów oddziałów terenowych. W aktach sprawy znajdują się udzielone pełnomocnictwa do działania w imieniu Agencji. Nie można przyjąć twierdzenia skarżących, iż w dacie wydawania decyzji działający w imieniu Agencji nie posiadali do tego upoważnienia., z uwagi na zmianę Prezesa tej Agencji. W doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się bowiem koncepcję organu organizacyjno-przedmiotową a nie podmiotową, co oznacza, że ogół zadań publicznych wynikających z przysługującej władzy – "imperium", należy odróżnić od konkretnej osoby wykonującej kompetencje organu, będącą "piastunem". Organ administracji publicznej istnieje niezależnie od jego obsady personalnej, co wiąże się z zasadą ciągłości państwa i ciągłości działania jego organów. Istnienie organów i ich kompetencje nie są więc uzależnione od tego kto w danej chwili piastuje dany urząd i czy urząd ten posiada aktualnie obsadę personalną. Upoważnienia udzielone przez Prezesa Agencji podległym mu dyrektorom Oddziałów Terenowych są bezterminowe i nie tracą mocy prawnej z chwilą kiedy konkretna osoba, która udzieliła tych upoważnień przestanie być Prezesem Agencji. (zob. B. Adamiak. O podmiotowości organów administracji publicznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym , Państwo i Prawo 2006, z. 11, s.43.) Z kolei kwestia braku stosowanej opłaty pełnomocnictwa może być ewentualnie podstawą postępowania karnoskarbowego. Na zakończenie przyjdzie podkreślić, iż stwierdzenie wygaśnięcia decyzji podziałowej Wójta Gminy P. z dnia [...]r. w żaden sposób nie wpływa na ustanowioną w drodze postępowania przed sądem powszechnym służebność drogi koniecznej. Są to zupełnie odrębne, nie wpływające na siebie postępowania.
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło