II GSK 431/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-04-25

Skład orzekający: Marzenna Zielińska, Jan Bała, Barbara Stukan - Pytlowany

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pracownik organu administracji publicznej, który brał udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji, powinien zostać wyłączony od udziału w postępowaniu o ponowne rozpatrzenie tej samej sprawy przez ten sam organ, a jeśli tak, to czy jego udział w wydaniu decyzji drugiej instancji stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pracownik organu, który brał udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji, powinien zostać wyłączony od udziału w postępowaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ na podstawie art. 24 § 3 k.p.a., ponieważ jego udział może budzić wątpliwości co do jego bezstronności. Udział takiego pracownika w wydaniu decyzji drugiej instancji stanowi naruszenie prawa, uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. i uchylenie zaskarżonego wyroku WSA.
Stan faktyczny
Kobieta złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, powołując się na trudną sytuację materialną i rodzinną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia, uznając, że nie zaistniały przesłanki do umorzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) oddalił skargę na decyzję ZUS. Kobieta wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu, ponieważ ten sam pracownik brał udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji i w decyzji rozpatrującej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Jan Bała Sędzia del. WSA Barbara Stukan - Pytlowany (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 1 lipca 2010 r. sygn. akt III SA/Po 293/10 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z 1 lipca 2010 r. oddalił skargę K. C. (dalej: skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. (dalej: ZUS, organ) z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P., Inspektorat w K., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2009 r., odmawiającą umorzenia skarżącej należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres czerwiec 1999 r. – kwiecień 2001 r. w ogólnej kwocie 4.664,28 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia 1 marca 2009 r. skarżąca zwróciła się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. We wniosku podniosła, że jej sytuacja materialna nie pozwala na zapłacenie żądanych składek z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Oświadczyła, że jest emerytką pobierającą świadczenie w wysokości 918 zł. Jej mąż również jest emerytem, osobą z I grupą inwalidzką, pobierającą świadczenie w wysokości 900 zł. Ponadto wskazała, że ma na utrzymaniu bezrobotnego syna. Dodatkowo z wniosku wynikało, że oprócz wydatków związanych z utrzymaniem, skarżąca ponosi koszty leczenia swojego męża przez co jest zadłużona w banku PKO. Stwierdziła, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, z tego względu powołując się na rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne) wniosła o umorzenie wspomnianych należności. Organ wyjaśnił, że skarżąca złożyła oświadczenie, w którym podała, że od 2001 do grudnia 2008 r. nie otrzymała żadnego wezwania do zapłaty zaległych składek i była przekonana, że nie ma zaległości. Ponadto dołączyła do akt sprawy kserokopię sentencji wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 1 grudnia 1983 r. w sprawie o sygn. akt R III.C.708/83 znoszącego wspólność majątkową małżeńską. ZUS wskazał, że na koncie skarżącej według stanu na dzień 2 marca 2009 r. figurowało zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, które wynosiło ogółem 4.664,28 zł. Zadłużenie to obejmowało składki w wysokości 1.759,28 zł oraz odsetki od tej kwoty naliczone na dzień 2 marca 2009 r. w wysokości 2.905,00 zł. Organ ustalił, że skarżąca otrzymywała świadczenie emerytalne w wysokości 1.157,13 zł brutto, co daje netto 980,99 zł Wskazał, że z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] marca 2009 r. wynikało, że osiągnęła roczny dochód brutto w wysokości 11.582,24 zł, dochód netto w wysokości 9.954,62 zł. Dalej ZUS podał, że według oświadczeń skarżącej jej koszty związane z utrzymaniem miesięcznym wynosiły: energia elektryczna 160 zł, gaz 48 zł, czynsz 270 zł oraz leki 300 zł. Ponadto z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej wynikało, że skarżąca spłaca zadłużenie z tytułu pożyczki udzielonej przez PKO Bank Polski w wysokości 1.800 zł, a miesięczna rata wynosi 178 zł. Organ stwierdził, że zgodnie z oświadczeniem oraz jego ustaleniami skarżąca posiada wraz z mężem spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 37,94 m2 zlokalizowanego w K. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy ZUS uznał, że zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2009 r. została wydana prawidłowo i oddalił wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie wskazał na treść art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: u.s.u.s.) i podkreślił jego uznaniowy charakter. W jego ocenie ustalenia dokonane w postępowaniu wyjaśniającym nie dały podstaw do przyjęcia, iż zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wobec skarżącej. Zakład wymienił dokumenty, które stanowiły podstawę jego ustaleń faktycznych. Zaznaczył przy tym, iż nie wziął pod uwagę pozostałych dokumentów dołączonych do wniosku przez skarżącą, gdyż zostały one złożone nie w oryginałach, ale w niepotwierdzonych kserokopiach. Zdaniem organu ustalenia zawarte we własnej decyzji z dnia [...] maja 2009 r. były prawidłowe, natomiast ustalenia dokonane w postępowaniu dowodowym nie mogły stanowić podstawy umorzenia należności z tytułu składek na podstawie rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zdaniem ZUS w szczególności materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwalał na przyjęcie, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W sprawie ustalono, że skarżąca pobierała świadczenie emerytalne w wysokości ok. 980 zł netto miesięcznie, gospodarstwo domowe prowadziła wraz z bezrobotnym synem oraz mężem otrzymującym świadczenie emerytalne w wysokości 900 zł miesięcznie. Zgodnie z twierdzeniem skarżącej koszty ponoszone na wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem wynosiły ok. 928 zł miesięcznie. Ponadto konieczność zakupu leków dla męża zmusiła ubezpieczoną do zadłużenia się w banku. Organ ponownie rozpatrując sprawę podkreślił, że twierdzenia skarżącej nie zostały jednak poparte przez nią stosownymi dowodami. Nie przedstawiła ona bowiem ani jednej faktury czy rachunku świadczącego o faktycznym ponoszeniu tak wysokich kosztów utrzymania i leczenia męża, a to powinno być udowodnione w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości w trakcie postępowania wyjaśniającego. Dołączone przez skarżącą do wniosku o umorzenie, jak i do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokumenty nie potwierdziły faktu rzeczywistego ponoszenia przez nią wydatków na poczet leczenia męża oraz ewentualnie wysokości tych wydatków. Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Uzasadniając oddalenie skargi Sąd I instancji podał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych słusznie przyjął, że do okresu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 1999 r. do kwietnia 2001 r. należało stosować przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu uwzględniającym zmiany obowiązujące od 1 stycznia 2003 r. Jak prawidłowo podkreślił organ wobec faktu, iż należności z tytułu składek objęte zaskarżoną decyzją nie wygasły w dniu [...] grudnia 2002 r., należało stosować 10 - letni okres przedawnienia. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W ocenie Sądu I instancji organ prawidłowo stwierdził, że wobec skarżącej nie zaistniał żaden z przypadków wymienionych w ww. przepisie stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności. Jednocześnie WSA podał, że niezbędnym było wykazanie przez skarżącą, że ze względu na jej stan majątkowy i sytuację rodzinną nie była ona w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny. W ocenie Sądu I instancji zaskarżone decyzja została poprzedzona wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego z uwzględnieniem oświadczeń skarżącej. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej, które nie były przez nią kwestionowane. Zdaniem Sądu organ prawidłowo stwierdził, że nie zaistniała podstawa umorzenia. Skarżąca nie wykazała bowiem zaistnienia jakiegokolwiek nadzwyczajnego zdarzenia, które uniemożliwiałoby opłacenie należności. Ponadto, jak słusznie wskazał organ, nie przedłożyła żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że miałaby możliwość podjęcia pracy, gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad chorym mężem. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał również podstaw do przyjęcia, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W zaskarżonej decyzji wskazano - zgodnie z oświadczeniem skarżącej - że zasadnicze obciążenie jej budżetu domowego i męża stanowiły zobowiązania z tytułu zobowiązań kredytowych (374 zł miesięcznie). Tymczasem WSA podkreślił, że konieczność ponoszenia ciężarów o charakterze cywilnoprawnym nie można uzasadniać umorzeniem zobowiązań z tytułu zaległych składek, gdyż te ostatnie jako należności publicznoprawne korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przed innymi wierzytelnościami. Mając powyższe na względzie, WSA oddalił skargę. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła K. C. zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 28 ust. 1 w zw. z ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby skarżącej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych – podczas gdy zapłata składek prowadzi do uszczuplenia faktycznego dochodu skarżącej i jej rodziny do poziomu poniżej kryteriów świadczeń z pomocy społecznej (świadczeń rodzinnych), a więc poziomu normatywnie uznanego za nie pozwalający spełnić niezbędnych potrzeb życiowych (rodziny); art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z zm., dalej p.p.s.a.) i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a).w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez oddalenie skargi pomimo, że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do jakichkolwiek kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę sytuacji majątkowej skarżącej w kontekście materialnoprawnych przepisów stanowiących o uprawnieniu do umorzenia zaległych składek; art. 1 § 1 p.u.s.a. w zw. z art. 24 § 3 i art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności, że zaskarżoną decyzję sporządził pracownik, który uprzednio podpisał decyzję, podczas gdy pracownik ten powinien być wyłączony od udziału w postępowaniu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie skorzystał z prawa do złożenia odwiedzi na skargę kasacyjna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała. Wynik postępowania kasacyjnego był zatem rezultatem oceny zarzutów zgłoszonych w rozpoznawanym środku odwoławczym. Zgodnie z przepisem art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. Jednak w pierwszej kolejności ocenie podlega, zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 1 § 1 p.u.s.a., art. 24 § 3 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez pominiecie okoliczności, że zaskarżoną decyzję sporządził pracownik, który uprzednio podpisał decyzję nr [...], podczas gdy pracownik ten powinien być wyłączony od udziału w sprawie. Oceniając przedstawiony zarzut naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok z naruszeniem art.1 § 1 p.u.s.a. Zgodnie z art. 1 §1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 § 1 p.u.s.a. kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wspomniana kontrola powinna zawsze przebiegać w trzech płaszczyznach: oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym, dochowania wymaganej procedury, respektowania reguł kompetencji. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji nie dostrzegł, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. została wydana z naruszeniem art. 24 § 3 k.p.a., uzasadniającym wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Rozdział 5 Działu 1 k.p.a. reguluje kwestie wyłączenia pracownika oraz organu od udziału w postępowaniu. Przyczyny wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu wymienione zostały taksatywnie w art. 24 § 1 k.p.a. Stosownie do treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie zaś z art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość, co do bezstronności pracownika. Czyli poza przyczynami wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu, wymienionymi w art. 24 § 1, ustawodawca nie wykluczył przypadków, w których powstają wątpliwości co do bezstronności pracownika w rozpatrywaniu i załatwianiu określonej sprawy administracyjnej. Wyłączenie pracownika na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. wymaga wprawdzie uprawdopodobnienia, że istnieją okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do jego bezstronności, ale nie chodzi tu o uprawdopodobnienie istnienia okoliczności powodujących stronniczość pracownika, lecz jedynie okoliczności wywołujących wątpliwość co do jego bezstronności. Nie jest zatem konieczne uprawdopodobnienie, że pracownik będzie stronniczy w załatwieniu sprawy ze względu na daną okoliczność, lecz wystarczy, że okoliczność ta powoduje powstanie wątpliwości co do jego bezstronności. Powyższa przyczyna wyłączenia pracownika jest zatem określona szeroko, bowiem umożliwia wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie na podstawie istnienia wątpliwości, niekoniecznie uzasadnionych, co do jego bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie podziela pogląd doktryny, że powodem wyłączenia pracownika mogą być także wątpliwości interpretacyjne w związku ze stosowaniem art. 24 § 1 k.p.a. (komentarz do art. 24 k.p.a. – Andrzej Wróbel, System Informacji Lex 26/2010). To, że dany pracownik wydał decyzję w I instancji, może stanowić samodzielną podstawę z art. 24 § 3 k.p.a. do jego wyłączenia w postępowaniu z art. 127 § 3 k.p.a., gdyż oznacza samo przez się, że wskutek wydania decyzji dotychczasowej wątpliwa może być jego bezstronność w uczestniczeniu przy wydaniu decyzji na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ratio legis omawianego przepisu art. 24 § 3 k.p.a. było także uniknięcie sytuacji, w której pracownik biorący udział w czynnościach postępowania administracyjnego i mający przez to wyrobiony już pogląd, czy to na stan faktyczny, czy też na sposób rozstrzygnięcia sprawy, byłby niejako zdeterminowany przez swoje wcześniejsze, doświadczenie związane z udziałem w tym postępowaniu. Należy mieć bowiem na uwadze, że dwuinstancyjność postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez dwa organy administracji – organ, który wszczął postępowanie i organ wyższego nad nim stopnia. Ze względu na to, że nad ministrem, samorządowym kolegium odwoławczym nie ma już żadnego organu wyższego stopnia ustawodawca w art. 127 § 3 k.p.a. – chcąc zadośćuczynić wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego – przewidział wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ – ministra lub kolegium, który to wniosek posiada wszelkie cechy odwołania, za wyjątkiem cechy dewolutywności. Skoro zatem prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ jest wyjątkiem od klasycznego modelu postępowania odwoławczego, to zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extentendae wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco, a tym bardziej nie można go przenosić na inne instytucje postępowania, jak np. wyłączenie pracownika. Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten sam organ trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (vide: uchwała składu siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/2006 (ONSAiWSA 2007/5/202), i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 442/06). Zatem wykonując dyspozycję z art. 24 § 3 k.p.a. bezpośredni przełożony pracownika, który wydał decyzję w pierwszej instancji, obowiązany jest wyłączyć go od udziału w postępowaniu o ponowne rozpatrzenia tej sprawy, gdyż okoliczność ta mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności tego pracownika. W rozpatrywanej sprawie w wydaniu obu decyzji, zaskarżonej i poprzedzającej, brał udział ten sam pracownik. M. D. – zastępca Dyrektora [...] Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. wydał decyzję z dnia [...] marca 2009 r., a pod decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. wydaną na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, widnieje między innymi jego podpis. Nadto M. D. opiniował ten wniosek i dokonywał merytorycznej oceny okoliczności podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, proponując rozstrzygniecie. Niewątpliwie czynności te przesądzają, że zaskarżona decyzja pochodzi od tego pracownika, a biorąc pod uwagę, że także jego podpis znajduje się na zaskarżonej decyzji, to uznać należy, że w sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Zatem wbrew ocenie wyrażonej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. została wydana z naruszeniem prawa. Z przytoczonych powodów, wobec zasadności zarzutu skargi kasacyjnej, że organ administracji publicznej dopuścił się naruszenia przez art. 24 § 3 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrola legalności zaskarżonej decyzji została przeprowadzana przez Sąd I instancji z naruszeniem art. 1 p.u.s.a. Zatem zaskarżony wyrok na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. należało uchylić, a sprawę przekazać do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. do ponownego rozpoznania. Sąd I instancji mając na uwadze wiążącą ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, ponownie rozpoznając skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. dokona kontroli jej zgodności z prawem, z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. a następnie rozważy zastosowanie w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Wobec tego, że w ponownie prowadzonym postępowaniu, Sąd I instancji ponownie dokona oceny legalności zaskarżonej decyzji, nie jest możliwa ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny pozostałych podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Ocena ta byłaby przedwczesna z uwagi na stwierdzone wyżej uchybienia Sądu I Instancji. Na koniec należy wyjaśnić, że zgłoszony w sprawie wniosek o przyznanie wynagrodzenia związanego z udziałem w sprawie pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy – zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – podlega rozpoznaniu przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło