I GZ 277/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 2 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 322/10 w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w pkt 3 i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., sygn. akt I SA/Ke 322/10 zwolnił M. P. od uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 50 zł, w pozostałym zakresie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dotyczącej podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd podał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym M. P. wskazała, że od połowy maja 2010 r. podjęła zatrudnienie, za które otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 900,00 zł miesięcznie, oraz że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, który uzyskuje dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 700 zł. Mają na utrzymaniu nieletnią córkę oraz spodziewają się kolejnego dziecka. WSA w K. stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącej nie wskazuje na to, by nie była ona w stanie ponieść całości kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a więc uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. uiszczenia wpisu w kwocie 50 zł, ponieważ całkowity wpis od skargi wynosi 100 zł. Sąd I instancji nie znalazł przesłanek do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Podniósł, że zwolnienie w zakresie całkowitym ma charakter wyjątkowy i powinien być stosowany w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Skarżąca natomiast nie wykazała, aby taki wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia w pkt 3 tj. w zakresie w jakim Sad I instancji oddalił wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu stwierdziła, że niezrozumiałe jest w jej ocenie stanowisko Sądu I instancji, uznające, że nie stać jej na uiszczenie całkowitego wpisu w wysokości 100 zł, a stać ją na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Podniosła ponadto, że w wielu rozpoznawanych przez sąd sprawach uzyskała zwolnienie od kosztów i ustanowiono dla niej pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest od tego, czy osoba ta może ponieść jakiekolwiek koszty postępowania, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (pkt 1), bądź też jej sytuacja majątkowa nie pozwala jej na pokrycie pełnej wysokości takich kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, co uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym (pkt 2). Przesłanką przyznania prawa pomocy osobie fizycznej jest jedynie jej sytuacja majątkowa i rodzinna. W przedmiotowej sprawie M. P. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., oceniając oświadczenie skarżącej uznał, iż strona winna być zwolniona jedynie od opłaty od skargi ponad kwotę 50 zł. Sąd I instancji oddalił jednocześnie wniosek strony o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stanowisko takie należy uznać za nieuzasadnione. Przede wszystkim zauważyć należy niekonsekwencję w ocenie Sądu I instancji sytuacji majątkowej skarżącej. Z jednej strony Sąd I instancji uznał, że sytuacja finansowa i rodzinna skarżącej uzasadnia zwolnienie jej od kosztów sądowych w kwocie ponad 50 zł, a jednocześnie Sąd stwierdza, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika i z tego powodu odmawia przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia tegoż pełnomocnika z urzędu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie stanowisko stanowi naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., bowiem Sąd I instancji, zwalniając ją z konieczności uiszczenia wpisu w wysokości 50 zł, uznał z jednej strony, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w kwocie 100 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ale jest w stanie ponieść koszty ustanowienia pełnomocnika profesjonalnego, którego opłacenie będzie prawdopodobnie przekraczało tą kwotę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. powinien zatem dokonać ponownego zbadania sytuacji majątkowej skarżącej, biorąc pod uwagę powyżej wskazane wątpliwości i po dokonaniu oceny rozstrzygnąć w kwestii przyznania stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za niezgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.