I OZ 992/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 1090/09 oddalające wniosek L. B. o wyłączenie sędziego NSA Z. Z. od rozpoznania sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 1090/09 oddalił wniosek L. B. o wyłącznie sędziego NSA Z. Z. w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że L. B. we wniosku z dnia 4 listopada 2010 r. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. Z. oświadczył, że z uwagi na istnienie osobistego zatargu sędzia Z. Z. nie może brać udziału w rozpatrywaniu sprawy z jego skargi. Nadto zdaniem skarżącego nie są praworządne: zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 czerwca 2010 r. o pozostawieniu bez rozpoznania złożonego przez niego wniosku o wyłączenie sędziów składu orzekającego w niniejszej sprawie oraz zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 września 2010 r. o pouczeniu skarżącego o treści art. 159 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Natomiast w oświadczeniu z dnia 17 listopada 2010 r., złożonym zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a., sędzia NSA Z. Z. orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi podał, że nie łączą go z wnioskodawcą, jak również z pozostałą stroną postępowania, stosunki, o których mowa w przepisach art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że wniosek L. B. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawca powołując się na wystąpienie "osobistego zatargu" nie wskazał okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że między wskazanym sędzią a stroną zachodzi jakikolwiek stosunek osobisty, nie podniósł również istnienia innych okoliczności, które wywoływałyby uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziego. Podniesione zaś przez stronę zarzuty dotyczące rzekomych nieprawidłowości w prowadzeniu sprawy, nie mogą stanowić okoliczności uzasadniających wystąpienie z wnioskiem o wyłączenie sędziego, a w konsekwencji przedmiotu oceny w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem. Ponadto, zdaniem Sądu, użycie w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziego wyrażeń zmierzających jedynie do dyskredytacji osoby sędziego, w tym również takich, które wykraczają poza słownik osób o ukształtowanej kulturze osobistej, świadczy o braku argumentów, które istotnie w świetle przepisów art. 18 i art. 19 P.p.s.a. uzasadniałyby wyłączenie sędziego. Niezależnie od powyższych względów, Sąd miał na uwadze fakt, iż zgodnie z oświadczeniem sędziego, nie łączą go z wnioskodawcą żadne stosunki, o których mowa w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2010 r. złożył L. B. Skarżący, jak należy wnosić z całości wywodów zawartych w środku odwoławczym, zaskarżył postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie L. B. nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18 - 24 P.p.s.a. Instytucja wyłączenia sędziego ma gwarantować realizację konstytucyjnej zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanawiającej prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Dodać jednocześnie należy, że przywołany zapis Konstytucji RP stanowi odzwierciedlenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Już sama ranga powołanych przepisów świadczy o tym, że bezstronność sędziowska jest wartością, której ochrona i realizacja są szczególnie ważne w demokratycznym państwie prawa. Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 P.p.s.a. Natomiast art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W każdym ze wskazanych przypadków podstawowym celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć – na co trafnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - że z oświadczenia złożonego przez sędziego NSA Z. Z. w dniu 17 listopada 2010 r. wynika, iż nie łączą go ze skarżącym L. B. żadne stosunki mogące mieć wpływ na orzekanie w sprawie. Skarżący zarówno we wniosku o wyłączenie sędziego, jak i w zażaleniu na postanowienie o odmowie wyłączenia sędziego, nie wskazał żadnych przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziego NSA Z. Z. Ogólnikowe twierdzenie skarżącego, że "wymieniony sędzia pozostawać będzie (...) w zatargu osobistym" nie może wskazywać na brak bezstronności sędziego przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wskazanych enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a., czy też innych, z których stosownie do art. 19 P.p.s.a. wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności sędziego lub też wykazanie wystąpienia jednej z takich przyczyn. Taką przyczyną nie może być używanie przez skarżącego względem sędziego słów powszechnie uznanych za obraźliwe lub znieważających sędziego, jeśli sędzia nie dał żadnego zewnętrznego wyrazu, że z tego powodu może, jak to określił skarżący, "pozostawać w zatargu osobistym" ze skarżącym. Nie są także podstawą wyłączenia sędziego podejmowane przez niego w toku postępowania sądowoadministracyjnego czynności, które skarżący ocenia negatywnie. Do ewentualnej korekty uchybień popełnionych w toku postępowania sądowoadministracyjnego służy tryb odwoławczy. Argumentacja zażalenia w dużej części skupiona jest ponadto na faktach niemających związku z przedmiotem zaskarżonego postanowienia. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.