I SA/Wa 385/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2010 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa prawa własności gruntu oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności gruntu stanowiącego działkę nr [...], położoną w obrębie [...] oraz nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu przez P. - uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 37 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) oraz art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789 ze zm.), decyzją z dnia [...] marca 2009 r. stwierdził nabycie z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności gruntu stanowiącego działkę nr [...], położoną w obrębie [...], oraz nabycie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu przez P. Od decyzji odwołanie wniósł G. K., twierdząc, że został pozbawiony prawa do dochodzenia odszkodowania za przejętą nieruchomość; podniósł również, że wystąpił do Wojewody [...] "o unieważnienie decyzji o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego z dnia [...] listopada 1949 r." i że to postępowanie powinno być rozpatrzone w pierwszej kolejności. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury stwierdził, że zgodnie z art. 37a ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu P. S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub P. S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7, przedmiotem użytkowania wieczystego P. S.A., a budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach - własnością P. S.A.; nabycie tych praw potwierdza wojewoda, w drodze decyzji. Minister Infrastruktury, po zapoznaniu się całością materiału dowodowego oraz z wnioskiem G. K. o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, uznał, że organ wojewódzki nie wyjaśnił w sposób prawidłowy przesłanki własności przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] lutego 2003 r. Z ustaleń Ministra Infrastruktury wynika, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1950 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 138), wywłaszczono z dniem 9 maja 1945 r. nieruchomość o pow. [...], stanowiącą własność J. i K. K., na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem dla P. Następnie orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] kwietnia 1952 r. nr [...] zostało ustalone odszkodowanie za przejętą nieruchomość na rzecz J. i K. K. Księga wieczysta nr [...] zawiera wpis ostrzeżenia o wszczęciu ww. postępowania wywłaszczeniowego odnośnie części obszaru o wielkości [....] m2. Zdaniem Ministra Infrastruktury, z porównania znajdującego się w aktach sprawy szkicu sytuacyjnego z dnia [...] kwietnia 1949 r. i mapy ewidencyjnej z dnia [...] marca 2005 r. wynika prawdopodobieństwo, że działka nr [...] i działka będącą przedmiotem ww. orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] października 1950 r. są tożsame. Minister Infrastruktury stwierdził, że organ wojewódzki wydając decyzję z dnia [...] marca 2009 r. stwierdzającą nabycie z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności gruntu oraz nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu przez P., nie zbadał, czy orzeczenie z dnia [...] października 1950 r. nadal pozostaje w obrocie prawnym, oraz, czy przedmiotowa działka nr [...] i działka będącą przedmiotem orzeczenia wywłaszczeniowego są tożsame; wyjaśnienia wymaga również fakt różnicy powierzchni między działką wywłaszczoną – [...]. Odnosząc się do pozostałych przesłanek z art. 37 a ustawy, Minister Infrastruktury stwierdził, że z akt sprawy - oświadczenia P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami z dnia [...] listopada 2008 r., wypisu z ewidencji środków trwałych, jak również z mapy ewidencyjnej z dnia [...] marca 2005 r. bezspornie wynika fakt zajętości przedmiotowej nieruchomości pod linię kolejową, jak również fakt władania nią przez P. S.A. w dniu [...] lutego 2003 r. Minister Infrastruktury dodatkowo podniósł, że Wojewoda [...], orzekając na podstawie art. 37a ust. 1 - 5 ustawy z dnia 8 września 2000 r., nie może przesądzać o sprawie odszkodowania za nabycie własności gruntu przez Skarb Państwa w tym trybie, ponieważ ustawodawca w art. 37a ust. 1 powołanej ustawy wskazał, iż grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu P. S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7, który stanowi, że odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym P. SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Postępowanie o ustalenie odszkodowania jest odrębnym postępowaniem prowadzonym przez starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zgodnie z art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) i w tym postępowaniu właściwy organ podejmuje czynność w celu ustalenia, czy istnieją przesłanki do przyznania odszkodowania. Minister Infrastruktury uznał więc, że wobec niewyjaśnienia szczególnie istotnej dla niniejszej sprawy okoliczności - własności nieruchomości, rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, zgodnie z art. 138 § 2 kpa. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył G. K. i zarzucił, że działanie Wojewody [...] prowadzi do zabrania skarżącemu gruntów, które należały do jego rodziców i dziadków, bez odszkodowania. To, zdaniem skarżącego, narusza jego prawo własności, oraz jego interes jako obywatela, ponieważ nie został poinformowany przez Wojewodę [...] iż było prowadzone postępowanie wywłaszczeniowe, i w okresie od 1 czerwca 2003 r. do 31 grudnia 2007 r. skarżący mógł ubiegać się o odszkodowanie. Skarżący wniósł, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał orzeczenie stwierdzające własność skarżącego tego gruntu i prawo do odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Minister Infrastruktury uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. stwierdzającą nabycie z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności gruntu stanowiącego działkę nr [...], oraz nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu przez P. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podziela stanowisko Ministra Infrastruktury przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nie podziela zarzutów skargi. 3. W skazać należy, że zgodnie z art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W szczególności, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach kpa. 4. Zgodnie z art. 15 kpa, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w pierwszej instancji, a następnie w drugiej instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, i konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, lecz ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2008, s. 100 i nast.). 5. Zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury została wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Podstawą materialnoprawną decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. był art. 37 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.), zgodnie z którym, grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu P. SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub P. SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7(ust. 1); do gruntów, o których mowa w ust. 1, P. SA przysługuje z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach (2); nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i 2, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji (4); nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i 2, nie może naruszać praw osób trzecich (5). Natomiast zgodnie z ust. 7 tego artykułu, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym P. SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. 6. Prawidłowo zatem Minister Infrastruktury stwierdził, że do wydania decyzji stwierdzającej nabycie własności gruntu przez Skarb Państwa i użytkowania wieczystego przez P. SA w tym trybie, muszą zostać spełnione na dzień 28 lutego 2003 r. następujące przesłanki: (1) grunty winny wchodzić w skład linii kolejowych, (2) grunty winny pozostawać we władaniu P. SA, (3) grunty nie mogły stanowić własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub P. SA. Minister Infrastruktury miał rację twierdząc, iż Wojewoda [...] nie zbadał, czy orzeczenie z dnia [...] października 1950 r. wywłaszczające z dniem 9 maja 1945 r. nieruchomość o pow. [...], stanowiącą własność J. i K. K. - na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem dla P. nadal pozostaje w obrocie prawnym, oraz czy działka nr [...], której właścicielem wpisanym w księdze wieczystej był G. K. i działka będącą przedmiotem orzeczenia wywłaszczeniowego są tożsame; wyjaśnienia wymaga również fakt różnicy powierzchni między działką wywłaszczoną – [...]. Zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji powinien również wyjaśnić, czego dotyczył wniosek G. K., który twierdził, iż wystąpił do Wojewody [...] "o unieważnienie decyzji o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego z dnia [...] listopada 1949 r.", ponieważ w aktach administracyjnych sprawy nie ma takiej decyzji, i ewentualnie, czy takie postępowanie zostało wszczęte. 7. Sąd uznał, że nie są zasadne zarzuty skargi, ponieważ zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. zobowiązuje organ pierwszej instancji, czyli Wojewodę [...] do przeprowadzenia ponownie postępowania administracyjnego, w oparciu o art. 7, 8, 9, 77 i 80 kpa, które to postępowanie umożliwi zbadanie zasadniczej w niniejszej sprawie własności przedmiotowej działki. Również sprawa odszkodowania nie mogła zostać wzięta pod uwagę przez organ pierwszej instancji, bowiem do orzekania o odszkodowaniu, po spełnieniu określonych przesłanek, uprawniony jest inny organ, stosownie do art. 37 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". 8. Zdaniem Sądu, Minister Infrastruktury prawidłowo wykazał, że wobec niewyjaśnienia szczególnie istotnej dla niniejszej sprawy okoliczności - własności nieruchomości, rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, zgodnie z art. 138 § 2 kpa. A skoro Sąd nie doszukał się takiego naruszenia prawa, które miałoby wpływ na wynik sprawy, skarga nie mogła zostać uwzględniona. 9. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.