II SA/Op 260/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. H. na decyzję Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uposażenia funkcjonariusza Policji postanawia: umorzyć postępowanie. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] Komendant Powiatowy Policji w K., działając na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1, art. 43 ust. 1 i art. 45 ust. 3, przy zastosowaniu art. 110 ust. 1-2 oraz ust. 4 pkt 3, art. 114 ust. 1 pkt 1 i 2 i art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r., Nr 43, poz. 277 ze zm.), zwanej dalej ustawą o Policji, zwolnił ze służby z dniem 30 listopada 2009 r. D. H. Tą samą decyzją Komendant Powiatowy Policji w K. ustalił kom. D. H. prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu zwolnienia ze służby w Policji tj. prawo do odprawy w wysokości 5,60 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, prawo do nagrody rocznej za 2009 r., w wysokości "11/12 x 1/12" jednomiesięcznego uposażenia oraz prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za 2009 r., w wymiarze 35 dni roboczych za 2009 r. W uzasadnieniu decyzji, organ powołując się na przepisy ustawy o Policji, stanowiące podstawę zwolnienia funkcjonariuszy z Policji wskazał, iż zwolnienie kom. D. H. nastąpiło wobec orzeczenia przez komisje lekarskie trwałej niezdolności do służby, z uwzględnieniem okoliczności, iż może to nastąpić nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, który to okres, jak ustalił organ, upłynął z dniem 25 listopada 2009 r. Następnie, powołując się na przepisy art. 114, 115 i 115 a ustawy o Policji, organ I instancji wyjaśnił zasady przyznawania odpraw policjantom zwalnianym ze służby oraz wskazał, iż wysokość odprawy policjanta w służbie stałej jest równa wysokości trzymiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, która ulega odpowiednio zwiększeniu o 20 % uposażenia zasadniczego wraz ze stałymi dodatkami za każdy pełny rok wysługi ponad 5 lat nieprzerwanej służby aż do wysokości sześciomiesięcznego zasadniczego uposażenia wraz z dodatkami stałymi. Podając jednocześnie, że okres służby przekraczający 6 miesięcy liczy się jako pełny rok. Dalej w decyzji pierwszoinstancyjnej wyjaśniono, że staż służby D. H. wynosił 18 lat, 1 miesiąc i 15 dni, tym samym przysługiwała mu odprawa w wysokości 5,60 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, zaś za niewykorzystany urlop przysługiwał ekwiwalent pieniężny. Od powyższego orzeczenia odwołanie wniósł D. H., w części dotyczącej określenia uprawnień do świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby. Skarżonemu orzeczeniu zarzucił: błędne naliczenie nagrody rocznej za 2009 r., brak wypłacenia należności "socjalnych" tj. zwrot kosztów przejazdu raz w roku koleją, równoważnika za brak mieszkania oraz brak wyrównania za przepracowane nadgodziny. W wyniku rozpoznania odwołania Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej daje K.p.a., art. 110 ust. 1 i ust. 2, art. 114 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 3 oraz art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, § 18 ust. 1 i § 22 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów ( Dz.U., Nr 151, poz. 1261), uchylił rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w K., nr [...] z dnia [...], w części dotyczącej określenia uprawnień do nagrody rocznej za 2009 r. i orzekł o przyznaniu prawa do nagrody rocznej za 2009 r. w wysokości "11/12" jednomiesięcznego uposażenia na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym oraz o przyznaniu prawa do ekwiwalentu pieniężnego za 252 godziny czasu służby, przekraczającego normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji tj. w wysokości "1/12+ 2/30x 1/12" jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny zapadły w przedmiotowej sprawie, ponadto wskazał, iż odwołanie wniesiono tylko od części rozkazu personalnego, który w zakresie nie objętym zaskarżeniem stał się ostateczny z dniem 8 grudnia 2009 r. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wyjaśnił, iż zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący błędnego naliczenia nagrody rocznej za 2009 r. Organ odwoławczy przyznał, iż wprawdzie ta cześć rozstrzygnięcia może budzić wątpliwości natury poprawności matematycznej zastosowanego wzoru, to jednak organ I instancji prawidłowo dokonał wskazania wysokości przyznanej odwołującemu nagrody rocznej, podając okres, za jaki nagroda ta przysługuje tj. od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia zwolnienia ze służby tj. do 30 listopada 2009 r. (łącznie 11 miesięcy). Dlatego sporny zapis należało uznać za błąd i w tej części go uchylono. W ocenie organu odwoławczego nie zasługuje na uznanie zarzut dotyczący braku wypłacenia należności socjalnych, bowiem wypłata ich nie była przedmiotem rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby i nie podlega odwołaniu. Powołując się na § 22 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r., Komendant Wojewódzki Policji wyjaśnił, iż rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby może określać uprawnienia do nagrody rocznej oraz inne świadczenia pieniężne z tytułu zwolnienia ze służby – wymienione w art. 114 ust. 1 ustawy o Policji – wśród których brak jest świadczeń żądanych przez odwołującego. Natomiast za zasadny organ II instancji uznał zarzut dotyczący braku wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby, przysługujący w zamian za służbę w ponadnormatywnym czasie. Z notatki służbowej sporządzonej przez Naczelnika Wydziału Prewencji i Ruchu Drogowego KPP w K. z dnia 8 grudnia 2009 r. wynikało, iż D. H. przepracował w roku 2006 – 80 godzin ponad normę, w roku 2007 – 116 godzin, w 2008 – 56 godzin, łącznie przepracował 252 godziny. Powołując się na przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, organ odwoławczy wyjaśnił, iż policjantowi zwalnianemu ze służby przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy oraz za niewykorzystany czas wolny od służby, przyznany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe. Zwrócił uwagę, że w zaskarżonym rozkazie personalnym Komendant PP w K. przyznał prawo do wypłaty ekwiwalentu na niewykorzystany czas wolny od służby w łącznej ilości 35 dni, jednakże pominął, że zwalnianemu policjantowi przysługuje również wypłacenie ekwiwalentu za pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby za wypracowane 252 nadgodziny, dlatego w tym zakresie orzeczono reformatoryjnie. Na powyższe rozstrzygniecie drugoinstancyjne skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł D. H. Skarżonemu orzeczeniu zarzucił błędne wyliczenie ilości przepracowanych przez niego nadgodzin oraz błędne wyliczenie wysokości należnego mu ekwiwalentu za czas służby pełniony ponad normę czasu. Wskazał, iż w zaskarżonym rozkazie podano, że nadgodzin było 252, podczas gdy z jego szczegółowego rozliczenia wynika, że godzin tych było co najmniej 279. Odnosząc się natomiast do wyliczonej przez organ wysokości należnego mu ekwiwalentu za czas służby pełnionej ponad normę tj.:"1/12+2/30x1/12 jednomiesięcznego uposażenia", uznał je za krzywdzące i rażąco niskie z uwagi na to, że według jego obliczeń należny ekwiwalent wyniesie 293 zł., czyli poniżej płacy minimalnej w Polsce. Skarżący podniósł również, iż Komendant Powiatowy Policji w K. wstrzymał wypłatę zaległej należności za tzw. remont mieszkania "prawdopodobnie z chęci lepszego gospodarowania finansami Komendy". W końcowym uzasadnieniu skarżący wnosił o uznanie jego racji i spowodowanie wypłacenia mu zaległych należności wraz z odsetkami oraz zobowiązanie organu do wypłacenia kwoty 1000 zł na rzecz organizacji pożytku publicznego – Środowiskowego Klubu Judo AZS O., prowadzonego przez E. F. Po wniesieniu skargi do organu, Opolski Komendant Wojewódzki Policji rozkazem personalnym z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Miniasta Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002r., w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, zmienił rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej przyznania prawa do ekwiwalentu pieniężnego za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji w ten sposób, że zapis " za 252 godzin czasu służby (...) tj. w wysokości 1/12 + 2/30 x 1/12 jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego(...)" zastąpił zapisem "za 279 godzin czasu służby (...) tj. w wysokości 35/30 jednomiesięcznego uposażania zasadniczego(...)" . W uzasadnieniu organ podkreślił, iż skarga została wniesiona od części rozkazu personalnego, bowiem skarżący nie odwołał się od przyznania mu prawa do nagrody rocznej za 2009 r. w wysokości 11/12 jednomiesięcznego wynagrodzenia uposażenia, a więc w tym zakresie zaskarżony rozkaz stał się ostateczny. Organ uznał za zasadny podnoszony przez skarżącego zarzut dotyczący błędnego wyliczenia ilości wypracowanych nadgodzin w latach 2006 – 2009, wobec czego dokonał zmiany zapisu zawartego w zaskarżonym rozkazie personalnym na właściwy. Uznał również za zasadny zarzut dotyczący wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za czas służby, jednakże z innych przesłanek, a mianowicie wobec stwierdzenia, że prawidłową liczbą nadgodzin jest 279 a nie 252, zmieniając w tym zakresie własny rozkaz personalny nr [...] z dnia [...]. Uwzględniając powyższe dokonano również zmiany zapisu sposobu wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu, które stanowi 35/30 jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio na zajmowanym stanowisku służbowym. Ponownie nie uwzględniono zarzutu dotyczącego braku wypłacenia skarżącemu należności za remont mieszkania z uwagi, iż wypłata ich nie była przedmiotem rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby i nie podlegała odwołaniu. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego argumentując, że uwzględniono w całości żądanie skarżącego i wydano nowy rozkaz w dniu [...] nr [...], którym określono liczbę nadgodzin zgodnie z wyliczeniem skarżącego, w związku z tym postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. W piśmie procesowym z dnia 29 kwietnia 2010 r. skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w skardze, nadto oświadczył, iż rozkaz personalny OKWP z dnia [...], nr [...] uznający jego roszczenia do 279 godzin nadliczbowych został do niego przesłany w dniu 8 kwietnia 2010 r. Organ odwoławczy przedłożył Sądowi dokumenty zawierające wyliczenie kwot przekazanych skarżącemu w związku z rozliczeniem godzin nadliczbowych wraz z kartoteką wypłaconych skarżącemu świadczeń. Z przedstawionych kartotek wynika również, że skarżący otrzymał w dniu 23 grudnia 2009 r. równoważnik za przejazd raz w roku koleją za 2009 r. w wysokości 316,40 zł brutto. Jednocześnie organ oświadczył, iż uprawnienie do wypłaty równoważnika za remont lokalu stanowi kwestię odrębną, nie objętą przedmiotem niniejszego postępowania i pozostaje w gestii Komendanta Powiatowego Policji w K. Na rozprawie w dniu 6 lipca 2010 r. skarżący podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte, ponadto oświadczył, iż w swoim piśmie procesowym z dnia 29 kwietnia 2010 r., odniósł się również do rozkazu personalnego z dnia [...], przyznając, że nie wniósł odrębnej skargi na ten akt. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie w sprawie należało umorzyć. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę z dnia 12 kwietnia 2010 r. wskazał, iż skorzystał z uprawnień wynikających z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej daje P.p.s.a., uwzględnił skargę w całości przez dokonanie zmiany zapisu zawartego w zaskarżonym rozkazie personalnym z dnia 14 lutego 2010 r. na właściwy w ten sposób, że zapis " za 252 godzin czasu służby(...) tj. w wysokości 1/12 + 2/30x1/12 jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego(...) zastąpił zapisem "za 279 godzin czasu służby (...) tj. w wysokości 35/30 jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego (...). Jednocześnie w decyzji z dnia 2 kwietnia 2010 r., jak i w poprzedzającej zaskarżonej decyzji, nie zawarto rozstrzygnięcia o wysokości wynagrodzenia za ponadnormatywny czas służby. W ocenie Sądu, taka redakcja decyzji autokontrolnej oznacza, że uwzględniając skargę wyeliminowano z obiegu prawnego, w części zaskarżonej przez stronę, akt, będący według kryterium legalności, przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Na zasadzie art. 54 § 3 P.p.s.a., organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Decyzja wydana w trybie autokontroli stanowi o usunięciu przedmiotu sporu między stronami postępowania, najczęściej poprzez wyeliminowanie zaskarżonego aktu lub czynności z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż wskazane w pkt 1 i 2 tego paragrafu. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi D. H. był rozkaz personalny Opolskiego Komendanta Policji w Opolu z dnia [...], utrzymujący w mocy rozkaz Komendanta Powiatowego Policji w K. z dnia [...], rozstrzygający o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby oraz uchylający w części ww rozkaz i orzekający o przyznaniu prawa do nagrody rocznej za 2009 rok w wysokości 11/12 jednomiesięcznego uposażenia na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym oraz przyznający prawo do ekwiwalentu pieniężnego za 252 godziny czasu służby, przekraczającego normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji. W skardze wniesionej do Sądu zakwestionowano rozkaz personalny nr [...] z [...] w części rozstrzygającej o ilości przepracowanych przez skarżącego godzin czasu służby, ponad normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji. Jak wyżej przedstawiono, organ II instancji uznał tak postawiony zarzut za zasadny, wydając tzw. decyzję autokontrolą, w której orzeczono o prawie do ekwiwalentu pieniężnego za przepracowane godziny, przekraczające normę czasu służby, w ilości wyliczonej i przedstawionej przez skarżącego. Oznacza to, że orzeczenie organu II instancji w części zaskarżonej do Sądu zostało wyeliminowane z obrotu prawnego i przestało istnieć, a zatem brak jest przedmiotu zaskarżeni. Należało więc uznać, ze skarga została uwzględniona w całości i nie został naruszony przepis art. 54 § 3 P.p.s.a.. Analizując kwestię, czy skarga D. H. została uwzględniona w całości, Wojewódzki Sąd Administracyjny wziął pod uwagę, że rozstrzygnięcie oparte na przepisie art. 54 § 3 P.p.s.a. może zawierać uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozstrzygnięcie w tym zakresie (co miało miejsce w niniejszej sprawie), co do istoty sprawy, uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia organu I instancji i rozstrzygnięcie o istocie sprawy bądź uchylenie orzeczenia organów obu instancji i umorzenie postępowania pierwszej instancji (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1697/04, System Informacji Prawnej Lex nr 177468). Zauważyć przyjdzie, że pod pojęciem "uwzględnienia skargi w całości" po myśli art. 54 § 3 P.p.s.a. należy rozumieć treść żądania strony zawartego w skardze – nie zaś samo uzasadnienie skargi. Wyjątkowość instytucji autokontroli decyzji dokonanej przez organ administracyjny nie pozwala na inne, wybiórcze uwzględnienie skargi. W tym miejscu wskazać przyjdzie, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują w jakim trybie można zaskarżyć decyzję autokontrolną, to jednak w ocenie Składu Orzekającego w niniejszej sprawie, aktualność zachowuje stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r. (OPS 16/99, publ. ONSA 2000/3/94, OSP 2000/10/155, Lex nr 40347) podjętej na gruncie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1985 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.), zgodnie z którym na postanowienie autokontrolne uwzględniające skargę, przysługuje skarga bezpośrednio do Sądu, bez uprzedniego wnoszenia środka odwoławczego lub wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Skoro, tak to istotne dla ustalenia, czy rozkaz personalny wydany w trybie autokontrolnym z dnia [...] stał się prawomocny było zbadanie, czy został on przez którąkolwiek ze stron zaskarżony do tutejszego Sądu. Z zapisów znajdujących się w urządzeniach biurowych prowadzonych przez Sąd (Repertorium A) wynika, że żadna ze stron nie wywiodła do Sądu skargi na rozkaz personalny z dnia [...]. Zważywszy, że skutecznym środkiem wzruszenia decyzji autokontrolnej wydanej w oparciu o przepis art. 54 § 3 P.p.s.a. jest skarga do sądu, to skoro skargi takiej nie wniesiono rozkaz personalny z dnia [...] stał się prawomocny. Wobec powyższego stwierdzić należy, że z obrotu prawnego usunięty został zaskarżony rozkaz personalny Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...], w części kwestionowanej przez stronę, co powoduje, że skarga w niniejszej sprawie stała się bezprzedmiotowa. W tej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi D. H. należało uznać za bezprzedmiotowe i jako takie umorzyć, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Niezależnie od przedstawionych wywodów wyjaśnić przyjdzie, że stosownie do art. 114. 1 ustawy o Policji, funkcjonariusz zwalniany ze służby otrzymuje: odprawę; ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe; zwrot kosztów przejazdu policjanta i członków jego rodziny oraz przewozu urządzenia domowego do nowego miejsca zamieszkania w kraju, w zakresie i na zasadach obowiązujących przy przeniesieniach z urzędu. Świadczenia te przysługują policjantowi, jeżeli w dniu zwolnienia ze służby spełniał warunki do uzyskania świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego. Tym samym podnoszony przez skarżącego zarzut braku wypłaty świadczenia za remont mieszkania nie mógł zostać uznać za prawnie skuteczny z uwagi na fakt, iż orzeczenie w tym zakresie nie było przedmiotem rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.