II OZ 883/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 24 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 746/09 odmawiającego W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. K. na uchwałę Rady Gminy Dębnica Kaszubska z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przejęcia na własność nieruchomości do zasobu mienia komunalnego gminy postanawia: oddalić zażalenie. W. K., w piśmie z dnia 19 listopada 2009 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uchwałę Rady Gminy Dębnica Kaszubska z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przejęcia na własność nieruchomości do zasobu mienia komunalnego gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przy piśmie z dnia 8 stycznia 2010 r. doręczył skarżącemu odpis zarządzenia z dnia 7 stycznia 2010 r. wzywającego go do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 300 zł. W piśmie z dnia 3 lutego 2010 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznanie pełnomocnika z urzędu. Natomiast w dniu 12 marca 2010 r. skarżący złożył przedmiotowy wniosek na urzędowym formularzu PPf. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarządzeniem z dnia 12 marca 2010 r. wezwał skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów, a następnie postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 6 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 746/09 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że ze złożonego przez skarżącego wniosku wynika, iż nie posiada on żadnego majątku, ani żadnych dochodów. Jednocześnie wezwano go do nadesłania dokumentów które wyjaśniłyby jego sytuację majątkową, jednakże skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów co w ocenie Sądu skutkuje niewykazaniem istnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. W. K. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, pismem z dnia 3 sierpnia 2010 r. podnosząc, iż Sąd błędnie ocenił jego sytuację materialna, choć wynika ona z oświadczenia zawartego w formularzu PPf. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie jej prawa pomocy, we wnioskowanym zakresie, spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Podnieść przede wszystkim należy, iż podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy, są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę. Powinna to być informacja kompletna, umożliwiająca ocenę realnej sytuacji majątkowej strony. Sąd nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających za zasadnością wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uprawniony jest jedynie, zgodnie z przepisem art. 255 p.p.s.a., do żądania dodatkowego oświadczenia oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego strony, jej dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Z akt sprawy wynika iż skarżący, we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPf wskazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, ani żadnych środków do życia. W związku z powyższym, referendarz sądowy wezwał na podstawie art. 255 p.p.s.a skarżącego do nadesłania dokumentów określających jego stan majątkowy m.in. zaświadczenia z urzędu pracy, zeznań podatkowych, wyciągów z kont bankowych, dokumentów obrazujących miesięczne wydatki stanowiące koszty jego utrzymania. Pomimo prawidłowego wezwania skarżący nie nadesłał wyżej wymienionych dokumentów, co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkuje brakiem możliwości dokonania pełnej analizy możliwości finansowych strony. Brak oświadczenia wnioskodawcy w tym zakresie nie pozwala na ustalenie w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości w zakresie relacji osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków. Tym samym nie pozwala na stwierdzenie, iż strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych. Tymczasem, jak zaznaczono na wstępie rozważań, to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.