I OZ 25/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt II SO/Ol 17/10 o wymierzeniu grzywny organowi za nieprzekazanie w terminie kompletnych akt administracyjnych oraz o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego w sprawie z wniosku A.Z. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Okręgowemu Służby Więziennej w Olsztynie w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i oddalić wniosek A.Z. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wymierzył w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., Dyrektorowi Okręgowemu Służby Więziennej w Olsztynie grzywnę w kwocie 100 zł za nieprzekazanie w terminie całości akt administracyjnych w sprawie II SO/Ol 588/10 oraz orzekł o zasądzeniu od organu na rzecz A.Z. kwoty 60 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż skarga w przedmiotowej sprawie złożona została przez stronę w dniu 23 maja 2010 r. W dniu 23 czerwca 2010 r. organ przekazał Sądowi skargę, wraz z odpowiedzią na nią oraz aktami sprawy. W trakcie rozprawy w dniu 17 sierpnia 2010 r. skarżący stwierdził, że w aktach sprawy nie znajduje się jego pismo, którym odwołane zostało oświadczenie strony o cofnięciu odwołania od decyzji organu I instancji, a także odpowiedź organu administracji na to pismo. Z tej przyczyny Sąd odroczył rozprawę i wezwał Dyrektora do nadesłania w terminie 7 dni brakujących dokumentów. Wezwanie to wykonane zostało w dniu 24 sierpnia 2010 r., jednakże w dniu 17 sierpnia 2010 r. A.Z. zwrócił się z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie kompletnych akt administracyjnych. Zdaniem Sądu wniosek ten zasługiwał na uwzględnienie. Zauważono bowiem, iż Dyrektor, przekazując Sądowi skargę strony, załączył do niej jedynie odpowiedź organu, decyzję I i II instancji oraz raport skarżącego o cofnięciu odwołania od rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Do akt nie zostały jednak załączone inne zgromadzone w sprawie dokumenty, takie jak pismo o wycofaniu oświadczenia o cofnięciu odwołania, odpowiedź organu na to pismo oraz późniejsza korespondencja stron. Dokumenty te – w ocenie Sądu – były niezbędne dla oceny prawidłowości stanowiska organu, a zatem nienadesłanie ich wraz ze skargą stanowiło naruszenie art. 54 § 2 P.p.s.a. Sąd podkreślił, że wprawdzie organ wypełnił ciążący na nim obowiązek wynikający z powyższego przepisu, jednakże uczynił to trzy miesiące po wniesieniu skargi przez stronę, co uzasadniało wymierzenie mu grzywny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Olsztynie, prawidłowo reprezentowany, domagając się jego uchylenia i zarzucając Sądowi naruszenie art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 ustawy P.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik organu podniósł, iż skarga w przedmiotowej sprawie przekazana została w terminie Sądowi wraz z odpowiedzią i aktami administracyjnymi. Następnie w dniu 24 czerwca 2010 r. organ – działając na wezwanie Sądu – uzupełnił akta sprawy o decyzję organu I instancji z dnia 26 lutego 2010 r., zaś w dniu 20 sierpnia 2010 r. przesłano dokumenty, których dołączenia do akt domagał się skarżący na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r. W ocenie żalącego się w przedmiotowej sprawie błędnie został oceniony stan faktyczny, co spowodowało naruszenie powołanych przepisów postępowania. Zdaniem pełnomocnika organu grzywna z art. 55 § 1 P.p.s.a. ma charakter jedynie dyscyplinujący i jej wymierzenie możliwe jest tylko w sytuacji, gdy organ uchyla się od obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 tej ustawy, a w przedmiotowej sprawie uchybienie takie nie miało miejsce. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o jakich mowa w art. 54 § 2 powołanej ustawy, tj. przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, sąd może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny może więc być uznany za zasadny jedynie wówczas, gdy organ, za pośrednictwem którego skierowano skargę do sądu administracyjnego, nie wypełni w ustawowym terminie ciążącego na nim obowiązku przekazania tejże skargi wraz z odpowiedzią na nią oraz aktami postępowania toczącego się przed organami administracji. W przedmiotowej sprawie Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Olsztynie przekazał w ustawowym terminie skargę A.Z. na decyzję tego organu z dnia 29 kwietnia 2010 r., załączając do niej odpowiedź organu oraz akta administracyjne, które okazały się być niekompletne, bowiem nie zawierały decyzji organu I instancji. Decyzję tę Dyrektor nadesłał na wezwanie Sądu w dniu 24 czerwca 2010 r. Sąd I instancji wszczął więc postępowanie w sprawie i wyznaczył na dzień 17 sierpnia 2010 r. rozprawę, na której miała być rozpoznana skarga A.Z.. Dopiero w tym dniu skarżący podniósł, że akta sprawy nie zawierają jego pisma o wycofaniu oświadczenia o cofnięciu odwołania od decyzji organu I instancji. W tym samym dniu wystąpił on z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. Sąd I instancji wniosek ten uznał za zasadny, jednakże – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – stanowisko to jest niezasadne. Zauważyć bowiem trzeba, co wskazane było także powyżej, że wystąpienie z wnioskiem o wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 P.p.s.a. możliwe jest tylko w sytuacji uchybienia przez organ obowiązkowi wynikającemu z art. 54 § 2 tej ustawy, czyli wtedy, gdy organ nie przekaże Sądowi skargi oraz akt administracyjnych i odpowiedzi na skargę, uniemożliwiając tym samym wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego i rozpoznanie skargi. W niniejszej sprawie skarga A.Z. przekazana została w ustawowym terminie, organ załączył do niej także swoją odpowiedź oraz akta administracyjne, które wprawdzie były niekompletne, lecz ich braki organ uzupełnił niezwłocznie po wezwaniu go przez Sąd. Tym samym nie można mówić o tym, że organ uniemożliwił wszczęcie postępowania sądowego, o czym świadczyć może chociażby wyznaczenie przez Sąd terminu rozprawy, na której miała być rozpoznana skarga strony. Istotnie brak było w aktach sprawy pism, o których wspomniał skarżący na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r., jednakże ich niezałączenie nie mogło być uznane za niedopełnienie obowiązku z art. 54 § 2 P.p.s.a., uzasadniające wymierzenie organowi grzywny z art. 55 § 1 tejże ustawy. Okoliczność ta nie mogła także stanowić przesłanki do uznania wniosku A.Z. o wymierzenie takiej sankcji za zasadny. Sąd I instancji niezasadnie rozpoznał wniesiony środek procesowy, korzystając z niewłaściwego uprawnienia, które przysługuje mu według przepisów ustawy P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny mógł bowiem – w ocenie Sądu II instancji – jedynie rozważać wydanie postanowienia sygnalizacyjnego w myśl art. 155 ustawy P.p.s.a, który przewiduje taką formę powiadomienia właściwych organów o stwierdzonych w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeniach prawa lub okolicznościach mających wpływ na ich powstanie. Skoro Sąd w toku rozpoznawania sprawy (a niewątpliwie uchybienia o jakich mówi Sąd I instancji spostrzeżone zostały w toku postępowania) uznał, iż brakujące w sprawie dokumenty są niezbędne do pełnej oceny zarzutów stawianych w skardze, to winien był wezwać organ do uzupełnienia spostrzeżonych braków – co też miało miejsce. Tylko w przypadku uchylania się organu od postanowienia podjętego w takim postępowaniu w związku z rozpoznawaniem sprawy Sąd może, na podstawie art. 112 ustawy P.p.s.a., orzec o wymierzeniu grzywny z zastosowaniem art. 55 § 1 i 3 ustawy P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie żądane dokumenty zostały przez organ przesłane, zatem nie istniała podstawa do zastosowania art. 55 § 1 i wymierzenia organowi grzywny. Sąd mógłby ewentualnie powiadomić Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie lub organ zwierzchni w stosunku do niego w trybie art. 155 ustawy P.p.s.a. o naruszeniach jakich dopuścił się organ, o ile uznane zostałyby one za istotne. Wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 uznać należy w takiej sytuacji za nieuzasadnione. Uznając zatem zaskarżone postanowienie za naruszające art. 55 § 1 oraz art. 112 ustawy P.p.s.a., oraz mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 zw. z art. 197 § 2 i art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.