I SA/Sz 189/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr.), Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lipca 2010 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej oraz przyznania renty strukturalnej oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie uchylenia decyzji Nr [...] zmienionej decyzją Nr [...] oraz o przyznaniu S. K. renty strukturalnej wydanej przez Kierownika [...] Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu [...] . S. K. złożył w Biurze [...] wniosek o przyznanie renty strukturalnej z dodatkiem na małżonka wraz z wymaganymi załącznikami, w związku z przekazaniem synowi – E. K. na powiększenie gospodarstwa rolnego działek ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych [...] ha. W dniu [...] . S. K. złożył zmianę do wniosku zwiększając przekazaną powierzchnię użytków rolnych do [...] ha. oraz przedłożył wymagane dokumenty dotyczące posiadania działek ewidencyjnych. Kierownik [...] wydał w dniu [...] decyzję Nr [...] o przyznaniu S. K. renty strukturalnej w kwocie [...] (250 % najniższej emerytury), o co się ubiegał w swoim wniosku. Powyższa decyzja oraz beneficjent renty i jego współmałżonka zostali zgłoszeni do [...] do ubezpieczenia zdrowotnego. W dniu [...] przekazał do Kierownika [....] informację, iż I. K. współmałżonka beneficjenta renty strukturalnej ma przyznaną okresową rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] r. do dnia [...] r. W związku z powyższym, z powodu wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, Kierownik [...] wznowił postępowanie z urzędu w sprawie przyznania renty strukturalnej (postanowienie z dnia [...] r.) i w dniu[...] . wydał decyzję o Nr [...] o zmianie wysokości pobieranej renty strukturalnej od miesiąca [...] r. przyznanej decyzją z dnia [...] o kwotę [...] oraz od miesiąca [...] r. wysokość pobieranej renty strukturalnej (przyznanej po waloryzacji) o kwotę [...] zł. Ostatecznie, po uchyleniu wyżej wskazanej decyzji z dnia [...] r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania wskutek wniesionego odwołania, Kierownik [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] r. oraz przyznał S. K. od miesiąca [...] r. do[....] . rentę strukturalną w wysokości [...] zł. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że wysokość przyznanej renty została pomniejszona o 100% emerytury (tj. dodatek dla małżonka), z uwagi na fakt, że małżonka wnioskodawcy od dnia [..] r. do [...] r. miała przyznaną tymczasową okresową rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, a zatem wobec niespełnienia przez S. K. warunków określonych w § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W odwołaniu od powyższej decyzji S. K. wnioskując o zmianę rozstrzygnięcia zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych, powielanie poprzedniej wadliwej decyzji, która został uchylona. Wskazał, że renta chorobowa żony, była świadczeniem czasowym, w chwili otrzymania decyzji o zmniejszeniu renty stała się bezprzedmiotowa albowiem upłynął termin jej przyznania. Zdaniem S. K. w jego sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 kpa bowiem decyzja stała się ostateczna. Ponadto skarżący zarzucił błędną interpretację § 12 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który to przepis, w jego ocenie, w zakresie nie ustalonego prawa do emerytury lub renty jako warunku przyznania renty strukturalnej (dodatku na małżonkę), dotyczy tylko wnioskodawcy, a nie współmałżonka. W swoim odwołaniu S. K. dodatkowo domagał się zwiększenia renty z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego synowi, któremu powiększyło się gospodarstwo rolne powyżej 10 ha i dopłata za to należna jest w wysokości 15 % , co nie zostało w decyzji uwzględnione. Niezależnie od powyższego skarżący zarzucił brak bezstronności organu, zwracając uwagę, iż przy ponownym rozpoznaniu jego sprawy brał udział ten sam Kierownik [...] W wyniku rozpoznania odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy stwierdzając, że została wydana w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy i bez naruszenia przez organ I instancji przepisów materialnych i proceduralnych. W uzasadnieniu, odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że Kierownik [...] nie naruszył przepisów procesowych w zakresie wznowienia postępowania administracyjnego, które zakończyło się decyzją ostateczną. W ocenie organu odwoławczego, w świetle ustalonej okoliczności, nieznanej organowi w chwili wydania decyzji I instancji (przyznanie małżonce w okresie od [...] r. do [...] r. renty rolniczej), a mającej wpływ na zakres rozstrzygnięcia (przyznania dodatku na współmałżonka) prawidłowo został zastosowany przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa i zostało wznowione postępowanie. Dyrektor [...] zauważył, iż zasadnie zastosowano art. 145 § 1 pkt 5 kpa, skoro decyzja z dnia [..] r. o przyznaniu renty strukturalnej nie została zaskarżona odwołaniem i stała się decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 kpa. Organ odwoławczy wskazał także na treść przepisu § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r., określającego warunki, jakie muszą być spełnione celem zwiększenia wysokości renty strukturalnej o 100 % kwoty najniższej emerytury, w przypadku wnioskodawcy pozostającego w związku małżeńskim i stwierdził, że organ I instancji w oparciu o zebrany materiał dowodowy prawidłowo pomniejszył wysokość przyznanej renty o dodatek na małżonka. Nie zgodził się z interpretacją skarżącego, iż warunek dotyczący nie ustalonego prawa do emerytury i renty należy odnosić tylko do wnioskodawcy, a nie do małżonka. Zdaniem organu z § 12 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia jasno wynika, że dodatek na małżonka może zostać przyznany, gdy oboje małżonkowie w dniu złożenia wniosku spełniają warunki do przyznania renty, a małżonek wnioskodawcy stosownie do § 12 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. Dyrektor [...] zwrócił uwagę, że S. K. w swoim wniosku z dnia [...] r., oświadczając iż są mu znane zasady przyznania i wypłaty rent strukturalnych, zobowiązując się do niezwłocznego informowania na piśmie o wszystkich faktach mających wpływ na przyznanie płatności, zadeklarował o dodatkową płatność "z dodatkiem na małżonka" pomimo tego, że żona I. K. miała przyznaną rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy od [...] r. do [...] r., co oznacza, że zataił istotne informacje, które wykluczają przyznanie dodatkowej płatności na małżonka. Ponadto organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że wysokość przyznanej renty powinna zostać zwiększona o 15 % w związku z powiększeniem gospodarstwa rolnego syna powyżej [...] wskazując, że wnioskodawca we wniosku z dnia [...]r. i zmianie do wniosku z dnia [...]r. zadeklarował, iż przekazuje gospodarstwo o łącznej powierzchni użytków rolnych[...], zaś przejmujący posiada gospodarstwo o powierzchni[...]. Organ dalej wyjaśnił, że w świetle § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. przedmiotowe zwiększenie renty o 15 % dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca przekazuje gospodarstwo rolne o powierzchni większej niż 10 ha. Odnosząc się do zarzutu stronniczości poprzez wydanie decyzji przez kierownika, który brał udział we wcześniejszym postępowaniu przed uchyleniem, organ uznał go za bezzasadny, wskazując, że Kierownik [...]był organem I instancji uprawnionym i właściwym do wydania decyzji w sprawie przyznania renty strukturalnej i do ponownego rozpoznania sprawy, w rozumieniu art. 20 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Organ II instancji stwierdził, także, że w zaskarżonej decyzji, wbrew twierdzeniu S. K., prawidłowo została wskazana wysokość renty strukturalnej w kwocie [...]zł stanowiąca [...] najniższej emerytury bez uwzględnienia waloryzacji, wyjaśniając, iż dodatek waloryzacyjny zostanie wydany przez organ I instancji odrębną decyzją o zmianie renty strukturalnej. Co do zarzutu odwołania odnoszącego się do błędnego wskazania w treści zaskarżonej decyzji numeru rachunku bankowego, organ uznając zarzut za zasadny wyjaśnił, iż nie miało to jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, a błąd ten został w dniu[...]. sprostowany postanowieniem wydanym w trybie art. 13 kpa. W skardze na powyższą decyzję Dyrektora [...] z dnia[...]. S. K. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił jej uchybienia formalne, polegające na niedopuszczeniu skarżącego do uczestnictwa w postępowaniu. Zdaniem autora skargi [...]bez powiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania i bez przeprowadzenia postępowania uchylił prawomocną decyzję o przyznaniu renty strukturalnej, odbierając stronie prawo do składania wniosków dowodowych. W ocenie skarżącego, o niezgodności z prawem decyzji Kierownika [...]świadczy wcześniejsze uchylenie decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa i zwrot sprawy do ponownego postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzuca, podobnie jak w odwołaniu, stronniczość z uwagi na jej wydanie przez tego samego Kierownika [...]Ponadto skarżący nie wskazując na żadne inne naruszenia prawa przez organy administracji, argumentuje, iż rentę chorobową przyznano I. K. od[...]. natomiast renta strukturalna została przyznana w [...]Decyzja o przyznaniu renty strukturalnej nie była zaskarżona a zatem, w ocenie skarżącego była prawomocna oraz nosiła skutki nieodwracalne, ponieważ ziemia została przekazana aktem notarialnym w inne ręce. Dyrektor [...]w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak określonym zakresie kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny w S uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też procesowego, w sposób, który mógłby stanowić podstawę do jej uchylenia. Istotą sporu w niniejszym postępowaniu jest ocena, czy w postępowaniu prowadzonym na skutek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...]r. przyznającą rentę strukturalną S. K., organ prawidłowo, uznał, że skarżący nie spełnia warunków przyznania prawa do renty strukturalnej obejmującej również dodatek na małżonka, o którym mowa w przepisie § 12 ust. 2 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. z 2007 r. Nr 109, poz. 750, ze zm., dalej zwanego rozporządzeniem). Przedmiotem skargi jest zatem Decyzja [...] z dnia [...]r., którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika [. ..] z dnia [...]r. wydana w trybie uregulowanym w przepisach art. 145 i następnych ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm), dalej w skrócie kpa. Tryb, o którym mowa jest jednym z trybów nadzwyczajnych, wprowadzonych do powołanej ustawy jako wyjątek od sformułowanej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości decyzji administracyjnej i oznacza dopuszczalność weryfikowania przez organ administracji wydanych przez nie decyzji. Jak słusznie wyjaśnił organ w zaskarżonej decyzji instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcie rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie przez organem było dotknięte wadami procesowymi, wymienionymi wyczerpująco w art. 145 kpa. A zatem tryb wznowienia postępowania powoduje nie tylko wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego przez jej uchylenie, ale zapewnia również możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, o której rozstrzygała weryfikowana decyzja (tak: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2004, s. 618). Jak wynika z akt sprawy podstawę wznowienia postępowania stanowił art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W myśl tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi , który wydał decyzję. Powyższy przepis wymaga, aby zostały spełnione łącznie następujące przesłanki: nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji lecz dla organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Z kolei przez nowe okoliczności istotne dla sprawy należy rozumieć takie okoliczności, które mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że po wydaniu decyzji z dnia [...]r. o przyznaniu renty strukturalnej S. K. wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, które nie były brane pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego, a rzutujące na ocenę tego wniosku, ponieważ dotyczyły jednej z przesłanek do zwiększenia renty strukturalnej o dodatek na małżonka. W związku z tym bezspornie istniały podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 kpa i wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej rentę strukturalną S. K. w pierwotnej wysokości. W rezultacie organ zobowiązany był również wydać decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W myśl § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. wysokość renty strukturalnej zwiększa się o 100% kwoty najniższej emerytury, jeżeli wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim i jest spełniony między innymi warunek, że małżonek wnioskodawcy nie posiada własnych źródeł dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. Jak wynika z akt sprawy skarżący we wniosku z dnia [..]\ubiegał się o przyznanie renty strukturalnej z dodatkiem na małżonka. W aktach sprawy znajduje się pismo [...]z dnia [...] r., w którym zawiadomił organ uprawniony do przyznania renty strukturalnej, iż decyzją z dnia [...]r. małżonce S. K. – I. K. przyznano rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy na okres od [...]r. do [...]r.(decyzję załączono do pisma). W tej sytuacji, zdaniem Sądu, są to nowe okoliczności faktyczne, które nie były znane przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego, a które niewątpliwie, w świetle przytoczonego § 12 ust. 2 rozporządzenia, miały wpływ na ocenę jego zasadności. Jak słusznie bowiem zauważył organ odwoławczy w swojej decyzji, treść wyżej wskazanego przepisu § 12 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Zwiększenie renty strukturalnej należy się tylko o ile małżonek nie posiada żadnego dochodu czy też ustalonego prawa do emerytury lub renty. Wobec tego zarzuty skarżącego i jego argumentacja przeciwna w świetle jasnych przepisów oraz ustalonego stanu faktycznego (przyznania renty rolniczej I. K.j) są całkowicie niezasadne. Skarżący jest zatem w błędzie twierdząc, iż zwiększenie renty strukturalnej o dodatek na małżonka mu przysługuje a omawiany warunek dotyczy tylko wnioskodawcy. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze, Sąd uznał za stosowne wyjaśnić, że konsekwencją ustalenia okoliczności przyznania I. K. renty rolniczej było w rozpoznawanej sprawie wznowienie postępowania postanowieniem z dnia [...]r. Postanowienie o wznowieniu zostało doręczone skarżącemu w dniu [...]r. W tej sytuacji twierdzenie skarżącego, iż nie został powiadomiony o postępowaniu i nie miał prawa składania wniosków dowodowych nie znajduje żadnego uzasadnienia. Należy także wyjaśnić, iż wcześniejsze uchylenie przez Dyrektora [...](decyzją z dnia [...]r.) pierwszej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wskutek stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, nie miało wpływu na wynik sprawy i nie oznaczało, że w sprawie zostanie wydana decyzja zgodna z wnioskiem skarżącego. Jak zostało juz wyjaśnione przeze organ odwoławczy, uchylenie spowodowane było wadami decyzji i niezależne od zasadności merytorycznego rozstrzygnięcia, skutkowało wycofaniem aktu z obrotu prawnego i przywróceniem stanu sprawy do wznowienia postępowania. Po wznowieniu postępowania organ na nowo ocenia wniosek, bada jego zasadność w świetle nowo ujawnionych okoliczności i bez znaczenia dla rozpoznania wniosku jest wiedza organu, jaką posiadał w dacie rozpoznania wniosku po raz pierwszy. Organ uznając, że nowe okoliczności wpłynęły na rozstrzygnięcie sprawy wydał nową decyzję, która fakty te uwzględniła. Skoro postępowanie wykazało, że wnioskodawca nie spełniał warunku uzyskania dodatku na małżonka, decyzja pierwotnie przyznająca rentę strukturalną z tym dodatkiem musiała zostać uchylona a wysokość należnego świadczenia zmniejszona. Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu orzekających w sprawie organów administracji naruszenia innych przepisów kpa, oprócz wskazanego art. 145 § 1 pkt 5. Organy te działały zatem na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zapewniły skarżącemu czynny udział w postępowaniu, a uzasadnienia ich decyzji zawierają wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 107 kpa. Mając na uwadze wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w S, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.