II SAB/Sz 12/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lipca 2010 r. sprawy ze skargi Z. F. na bezczynność Rektora Uniwersytetu Technologicznego w S. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. zobowiązać Rektora Uniwersytetu Technologicznego w S. do rozpatrzenia wniosku Z. F. z dnia [...] r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w części dotyczącej informacji o datach urodzenia nauczycieli akademickich, którzy są członkami Uczelnianej Komisji Wyborczej, w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu Technologicznego w S. na rzecz Z. F. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] r. Z. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę "na naruszenie prawa i bezczynność Rektora Uniwersytetu Technologicznego w sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej". Skarżący w związku naruszeniem ustawy o dostępie do informacji publicznej, w sprawie wniosku o udostępnienie dat urodzenia członków Uczelnianego Kolegium Elektorów oraz Uczelnianej Komisji Wyborczej ZUT wniósł o: - stwierdzenie, że organ pozostaje bezczynny na wniosek o udostępnienie informacji publicznej odnośnie wieku członków Uczelnianej Komisji Wyborczej; - stwierdzenie, że udostępnienie dat urodzenia członków Uczelnianego Kolegium Elektorów nastąpiło z naruszeniem prawa; - oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego. Podniósł, iż w dniu [...] r. w oparciu o ustawę o dostępie do informacji publicznej, złożył wniosek o udostępnienie dat urodzenia nauczycieli akademickich, którzy zostali wybrani na członków Uczelnianej Komisji Wyborczej oraz na członków Uczelnianego Kolegium Elektorów. Nauczyciele akademiccy są osobami pełniącymi funkcje publiczne. Dlatego też, informacje o takich osobach, zwłaszcza takie, które pozwalają stwierdzić ich ustawowe prawo do pełnienia funkcji w uczelni publicznej, są jawne. Art. 71 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że bierne prawo wyborcze posiadają nauczyciele akademiccy, którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego. Ponieważ członkowie Uczelnianej Komisji Wyborczej oraz Uczelnianego Kolegium Elektorów powołani zostali w drodze wyboru, to informacje o ich wieku są publiczne. Również z innych względów wiek nauczycieli akademickich jest informacją publiczną, np. utrata mianowania z mocy prawa profesorów w wieku 70 lat, itp. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Odpowiedź na wniosek skarżący otrzymał w dniu [...] r., tj. po upływie terminu, a więc z naruszeniem przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto organ udostępnił mu tylko część informacji o jaką się zwrócił, nie udostępnił bowiem informacji o wieku członków Uczelnianej Komisji Wyborczej. Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji. Ponieważ organ nie wydał informacji o wieku członków UKW, ani decyzji odmawiającej udostępnienia tej informacji, to w tej części pozostaje w bezczynności. W ocenie skarżącego, to czy informacja o wieku pozostaje w związku z pełnioną funkcją nie ma wpływu na to, że sam fakt pracy na stanowisku nauczyciela akademickiego powoduje pełnienie przez niego funkcji publicznej. Każdy ma więc prawo wiedzieć o nauczycielu więcej niż o osobach, które nie pełnią funkcji publicznych. Powszechnie wiadomym jest, że wiek osób pełniących funkcje publiczne jest jawny. Wiek zatem nauczycieli akademickich, bez względu na to jakie dodatkowo pełnią oni funkcje, jest jawny. Skarżący podniósł także, że żądanie wypełniania i składania formularza jest naruszeniem ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż nie zobowiązuje ona do takiej czynności. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Technologicznego, zwanego dalej "ZUT", wniósł o odrzucenie skargi ewentualnie o oddalenie skargi, stwierdził, że w dniu [...] r. przekazał Z. F. listę elektorów Uczelnianego Kolegium Elektorów na kadencję [...] z podaniem dat urodzenia osób będących pracownikami Uczelni. Jednocześnie odmówił przekazania informacji o datach urodzenia członków Uczelnianej Komisji Wyborczej z uwagi na to, że informacje te nie podlegają udostępnieniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, gdyż informacja ta nie pozostaje w związku z pełnioną funkcją. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Rektor podniósł, iż ani przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, ani postanowienia statutu ZUT nie zawierają postanowień, które by prawo do bycia członkiem Uczelnianej Komisji Wyborczej uzależniały od wieku kandydata. Zgodnie z § 28 ust.2 statutu ZUT komisje wyborcze są powoływane spośród osób posiadających czynne prawo wyborcze. W myśl art.71 ust.1 pkt 2 ustawy: czynne prawo wyborcze przysługuje nauczycielom akademickim zatrudnionym w uczelni jako podstawowym miejscu pracy, pracownikom niebędącym nauczycielami akademickimi zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, studentom oraz doktorantom. Powyższe oznacza, że w odniesieniu do członków Uczelnianej Komisji Wyborczej wiek kandydata nie ma prawnego znaczenia. Podstawa powoływania komisji wyborczych zawarta jest w art.71 ust.1 pkt 8 ustawy, zgodnie z którym: "wybory przeprowadzają komisje wyborcze, powołane w trybie określonym w statucie". W świetle powyższego sam fakt bycia członkiem Uczelnianej Komisji Wyborczej ZUT nie skutkuje tym, iż data urodzenia takiego nauczyciela akademickiego staje się informacją publiczną. Nie jest sprawą publiczną wiek takiej osoby, gdyż nie ma wpływu na prawo takiego nauczyciela do pełnienia przez niego funkcji w omawianej komisji. Rektor podniósł także, że stanowisko skarżącego, że Rektor był zobowiązany wydać decyzję w przedmiocie dostępu do informacji publicznej w zakresie, w jakim odmówił on ujawnienia dat urodzenia członków Uczelnianej Komisji Wyborczej, jest błędne. Warunkiem udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej lub wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej albo umorzeniu postępowania w trybie art.16 i 17 ustawy, jest w pierwszej kolejności ustalenie, że informacja, której udostępnienia domaga się skarżący jest rzeczywiście informacją publiczną, w rozumieniu art.61 Konstytucji RP oraz art.1 i 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zatem odmowa udostępnienia informacji nie będącej informacją publiczną mogła nastąpić w dowolnej formie. W konsekwencji więc nie ma mowy o bezczynności. Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi Rektor podniósł, że ani przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, ani Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują orzekania przez sądy, że udostępnienie informacji publicznej nastąpiło z naruszeniem prawa. Na rozprawie w dniu [...] r. Z. F. oświadczył, że organ nie przedłożył sądowi wszystkich akt związanych ze sprawą, na dowód czego przedłożył swoje pismo z dnia [...] r. skierowane do E. K. – kierownika działu kadr ZUT – będące wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o ujawnienie dat urodzenia członków Uczelnianej Komisji Wyborczej oraz Uczelnianego Kolegium Elektorów ZUT. Skarżący złożył także wniosek o nałożenie kary na organ za nieprzekazanie sądowi w ustawowym terminie akt dotyczących przedmiotu sprawy. Ponadto skarżący złożył także pismo procesowe z dnia [...] r., które zostało załączone do protokołu rozprawy. W piśmie tym skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę, nie zgadzając się ze stanowiskiem Rektora ZUT. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - art. 149 ww. ustawy. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Wniesienie skargi na bezczynność organu jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Innymi słowy bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań. Złożenie wniosku przez osobę wykonującą prawo do informacji nie nakłada na podmiot zobowiązany obowiązku automatycznego udostępnienia informacji, gdyż w pierwszej kolejności powinien on stwierdzić, czy przepisy komentowanej ustawy znajdują zastosowanie w danej sytuacji, a następnie w przypadku pozytywnej odpowiedzi powinien ocenić, czy nie zachodzą przesłanki ograniczające dostępność informacji, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ( Dz.U. Nr 112, poz.1198 z późn. zm. ). Tak więc, mając na uwadze ograniczenie badania merytorycznego sprawy jakim niewątpliwie jest bezczynność organu, należy wyjaśnić czy informacja, o której udostępnienie wystąpił skarżący stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy. Jest to niezbędne, aby stwierdzić, że podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej pozostaje w bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt. I OSK 50/06, Lex 291197). Należy dodać, że prawo do uzyskiwania informacji publicznej zagwarantowane jest w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ( art. 61 ). W orzecznictwie sądowo-administracyjnym przyjęto, że informację publiczną stanowi każda informacja wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji (art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej ). W interpretacji pojęcia "informacji publicznej" pomocnym jest art. 6 ust. 1 ustawy, zawierający przykładowy katalog informacji publicznej, która podlega udostępnieniu. Wskazany przepis nie wymienia wszystkich rodzajów informacji, które stanowią informację publiczną. W szczególności przepis ten w punkcie 2 lit. d stanowi, że udostępnieniu podlega informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów. Zgodnie z art.2 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz.U. Nr 164, poz. 1365 z późn.zm. ) określenie uczelnia publiczna – oznacza uczelnię utworzoną przez państwo reprezentowane przez właściwy organ władzy lub administracji publicznej. W oparciu o art.15 ust.1 ww. ustawy władze publiczne, na zasadach określonych w ustawie, zapewniają uczelniom publicznym środki finansowe niezbędne do wykonywania ich zadań oraz udzielają pomocy uczelniom niepublicznym w zakresie i formach określonych w ustawie. Organy Uniwersytetu Technologiczneg wykonują władztwo administracyjne (w tym wydają decyzje administracyjne) na zasadzie i w granicach określonych ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym, a ponadto dysponują środkami finansowymi uzyskanymi z budżetu Państwa. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organy tej uczelni wykonują zadania publiczne oraz dysponują majątkiem publicznym (por. art. 4 ust. 1 pkt 1 i 5 w związku z ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Nauczyciele akademiccy pełnią ważną funkcję publiczną w uczelni związaną z wykonywanymi zadaniami, a więc naukową, dydaktyczną, bibliotekarską i dokumentacyjno-informacyjną. W ocenie Sądu informacja o nauczycielach akademickich stanowi informację publiczną. Należy dodać, że także Rektor ZUT uznał dane dotyczące nauczycieli akademickich - członków Uczelnianego Kolegium Elektorów – za informację publiczną. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje dwie formy reakcji organu na wniosek strony o udzielenie informacji publicznej. Z jednej strony jest to udzielenie żądanych informacji, które należy traktować jako czynność materialno - techniczną, z drugiej zaś, w przypadku odmowy ich udostępnienia jest to decyzja administracyjna. W tym zakresie ustawa o dostępie do informacji publicznej wskazuje w przepisie art. 16 ust. 2, że do decyzji wydanych w procesie normowanym przepisami tej ustawy stosuje się przepisy postępowania administracyjnego, poza wyjątkami wskazanymi w tym przepisie, dotyczącymi obligatoryjnych elementów uzasadnienia i terminu rozpoznania odwołania. Z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że ochrona prywatności jest wyłączona w odniesieniu do osób pełniących funkcje publiczne, jeżeli dana informacja pozostaje w związku z pełnieniem tej funkcji. Bezsprzecznie w odniesieniu do Uczelnianego Kolegium Elektorów właśnie taka sytuacja wystąpiła. Wybór bowiem członka tego Kolegium uzależniony jest od posiadania przez niego biernego prawa wyborczego, a zgodnie z art.71 ust.1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym - bierne prawo wyborcze przysługuje nauczycielom akademickim, którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego, zatrudnionym w uczelni jako podstawowym miejscu pracy, pracownikom niebędącym nauczycielami akademickimi, zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, studentom oraz doktorantom, z zastrzeżeniem art. 72 ust. 1 i 2, art. 75 ust. 2 oraz art. 76 ust. 2. W zakresie wniosku o udostępnienie informacji o datach urodzin członków Uczelnianego Kolegium Elektorów Rektor ZUT, choć z przekroczeniem terminu określonego w art.13 ust.1 ustawy o dostępie do informacji publicznych, postąpił prawidłowo i informację taką udzielił skarżącemu. W tym miejscu należy dodać, że sądy administracyjne nie posiadają kompetencji do "stwierdzania, że udostępnienie dat urodzenia członków Uczelnianego Kolegium Elektorów nastąpiło z naruszeniem prawa" czy też, że żądanie wypełniania i składania formularza jest naruszeniem ustawy, stąd Sąd nie mógł wydać w tym zakresie orzeczenia zgodnie z wnioskiem skarżącego. Zwrócić jednak należy uwagę, że zgodnie z art.10 ust.2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Tak więc informacja, której udostępnienie wymaga pewnych działań polegających na odszukaniu, zebraniu i przygotowaniu informacji może, a nawet powinna być udostępniana na podstawie pisemnego wniosku, gdyż upływ czasu pomiędzy wnioskiem a udostępnieniem informacji mógłby spowodować zmianę zakresu informacji, niezgodne z wnioskiem jej udzielenie itp. Odpowiedź udzielona skarżącemu przez Rektora ZUT na jego wniosek o udzielenie informacji publicznej dotyczącej dat urodzenia nauczycieli akademickich będących członkami Uczelnianej Komisji Wyborczej bezsprzecznie odwołała się do treści art. 5 ust. 2 ustawy o informacji publicznej stwierdzając, iż "informacje te nie podlegają udostępnieniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, gdyż informacja ta nie pozostaje w związku z pełnioną funkcją." Tak udzielona odpowiedź sugeruje, że informacja żądana przez Z. F. jest informacją publiczną, ale z uwagi na to, że informacja nie pozostaje w związku z pełnieniem funkcji przez członków Uczelnianej Komisji Wyborczej, nie jest wyłączona ochrona prywatności nauczycieli akademickich będących członkami tej Komisji. Jak wcześniej podkreślono, ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje dwie formy reakcji organu na wniosek strony. Z jednej strony jest to udzielenie żądanych informacji, które należy traktować jako czynność materialno - techniczną, z drugiej zaś, w przypadku odmowy ich udostępnienia, jest to decyzja administracyjna. W kwestii załatwienia wniosku Z. F. o udzielenie informacji publicznej dotyczącej dat urodzenia nauczycieli akademickich będących członkami Uczelnianej Komisji Wyborczej organ nie postąpił w żaden ze wskazanych sposobów, to znaczy ani nie udostępnił informacji, ani też nie wydał decyzji – należy bowiem stwierdzić, że w świetle art.107 § 1 Kpa, pismo z dnia 13 kwietnia 2010 r. nie może być uznane za decyzję administracyjną. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Rektor ZUT pozostaje w bezczynności w odniesieniu do wniosku skarżącego w zakresie udzielenia informacji publicznej dotyczącej dat urodzenia nauczycieli akademickich będących członkami Uczelnianej Komisji Wyborczej i dlatego też, zobowiązał organ do rozpoznania go w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku. Przy rozpoznawaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej organ winien uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu i albo udzielić żądaną informację albo też, wydać decyzję odmawiającą udostępnienia tej informacji. Ustosunkowując się do złożonego przez skarżącego na rozprawie wniosku o nałożenie kary na organ za nieprzekazanie sądowi w ustawowym terminie akt dotyczących przedmiotu sprawy – Sąd stwierdza, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny (art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), w razie niezastosowania się do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie, a więc stanowi odrębny przedmiot postępowania i podlega opłacie sądowej (uchwała NSA z dnia 7 kwietnia 2008r. sygn. akt II FPS 1/08 –ONSA/WSA 2008, nr 3, poz. 42). W związku z powyższym ze stosownym wnioskiem do Sądu należy wystąpić odrębnie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji zapadło na podstawie art. art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ww. ustawy.