I SA/Kr 790/10

Sygn. akt I SA/Kr 790/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lipca 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Beata Cieloch, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2010r., sprawy ze skargi L.B., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 4 marca 2010r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie za pracowników w części finansowanej przez płatnika, - s k a r g ę o d d a l a - Decyzją nr [...] z dnia 4 marca 2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia 27 listopada 2009r. nr [...] odmawiającą L. B. (zwanej dalej "skarżącą") umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lutego do listopada 2000r. w części finansowanej zarówno przez płatnika (w kwocie 3 825,95zł) jak i w części finansowanej przez ubezpieczonych (w kwocie 2 813zł). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powtórzył argumenty podniesione w decyzji pierwszoinstancyjnej. Ustalił, że powstałe zadłużenie miało związek z prowadzoną w latach 1998-2000 działalnością gospodarczą w zakresie rzeźbiarstwa. Wysokość należności została określona decyzją nr [...] z dnia 24 października 2008r. Organ stwierdził również w oparciu o zgromadzone dokumenty w postępowaniu, że skarżąca otrzymywała emeryturę w wysokości 3 200,48zł miesięcznie, a także uzyskała dochody z pracy twórczej w kwocie 2 200zł za 2008r., praw autorskich w kwocie 764,43zł za 2008r.; mieszkała we własnym mieszkaniu. Organ zbadał również sytuację majątkową skarżącej za 2007r. wskazując, w oparciu o dane z zeznania podatkowego, na porównywalne dochody z emerytury, praw autorskich i działalności wykonywanej osobiście. Dodatkowo organ ustalił, że skarżąca pozostawała w leczeniu z powodu choroby przewlekłej nawracającej, była również po przebytym zakrzepie żyły środkowej. Skarżąca posiadała na dzień 31 grudnia 2007r. zadłużenie z tytułu pożyczki mieszkaniowej udzielonej przez Akademię Sztuk Pięknych w kwocie 5 231,25zl. Wskazując na ustalony w ten sposób stan faktyczny organ zacytował art.28 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 205 poz. 1585 z późn. zm.) i podkreślił, że składki za pracowników mogą być umarzane jedynie w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Wskazał również, że jeżeli organ dostrzega jakąkolwiek możliwość wyegzekwowania składek, to odmowa ich umorzenia nie może być uznana za rozstrzygnięcie dowolne. Natomiast co do składek w części finansowanej przez pracowników, organ wskazał, że w ogóle nie ma uprawnień do ich umarzania, gdyż art.28 i 29 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie miały w sprawie zastosowania. W wniesionej skardze skarżąca kwestionując odmowę umorzenia składek w części finansowanej przez płatnika (3 825,95zł) i zarzucając naruszenie art.28 ust.2 pkt 3a cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 7,8,9 i 12 kodeksu postępowania administracyjnego wskazała przede wszystkim na uciążliwość konieczności ponoszenia ciężaru spłaty należności, której się nie spodziewała – należność określono bowiem po ośmiu latach, co spowodowało dodatkowe naliczenie odsetek. Zdaniem skarżącej, jej wiek (79lat), zły stan zdrowia, a w konsekwencji koszty leczenia uzasadniał korzystne rozstrzygnięcie. Skarżąca cytując ww. przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wskazywała, że była przekonana o braku zaległości, a niespodziewane naliczenie należności przez ZUS po upływie tak długiego okresu i to w sytuacji gdy w 2005r. syn skarżącej opłacił wszystkie zaległe składki, spowodowane mogło być celowym działaniem organu, naruszającym ww. przepisy. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoją argumentację. Na rozprawie w dniu 9 lipca 2010r. pełnomocnik skarżącej zakwestionował w ogóle istnienie jakichkolwiek zaległości. Przyznał jednak, że decyzja wymiarowa z dnia 24 października 2008r., której odpis okazał Sądowi, stała się prawomocna, skarżąca bowiem nie wniosła odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga nie była zasadna. Na wstępie należy zaznaczyć, że pomimo kwestionowania na rozprawie przez pełnomocnika skarżącej wysokości należności – istnienie tejże należności i jej wysokości nie mogło zostać poddane kontroli sądu administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie. W zaskarżonej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych (str.2 decyzji z dnia 4 marca 2010r.) wyraźnie powołał się na decyzję nr [...] z dnia 24 października 2008r. określającą wielkość zaległości. Sam pełnomocnik skarżącej okazując odpis powyższej decyzji doręczonej skarżącej, przyznał, że skarżąca nie wniosła odwołania, a więc decyzja ta stała się prawomocna. W rezultacie, sąd administracyjny zobowiązany był przyjąć, że określona w tejże decyzji należność istnieje i to w takiej wysokości, jak wyliczył to Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prawomocna decyzja wymiarowa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określająca wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie może być kontrolowana pod kątem jej zgodności z prawem przez sąd administracyjny rozpatrujący skargę na odmowę umorzenia zaległości z tego tytułu. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej dalej "ppsa"- kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, przy czym art.83 ust.2 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych decyzje dotyczące wymiaru składek poddaje kontroli sądów powszechnych, a nie administracyjnych. Sądy administracyjne orzekają natomiast w przedmiocie skarg na decyzje w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Dodatkowo, skoro decyzja wymiarowa stała się prawomocna na skutek braku wniesienia odwołania do sądu powszechnego, to wynikająca z tej decyzji wysokość należności, a konsekwencji wysokość zaległości, nie mogła zostać zakwestionowana przy badaniu prawidłowości odmowy jej umorzenia. Skarżąca, nie podnosiła przy tym, że wynikającą z decyzji wymiarowej należność zapłaciła w większej części niż by to wynikało z wyliczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Odnosząc się natomiast do zarzutów opartych na przepisach kodeksu postępowania administracyjnego to należy zauważyć, że wynikający z art.24 ust.4 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych 10-letni termin przedawnienia uprawnia Zakład Ubezpieczeń Społecznych do wydania stosownej decyzji nawet w okresie ostatniego, dziesiątego roku od daty powstania wymagalności składek. Skarżąca poza wskazaniem, że była przekonana o braku zaległości nie uprawdopodobniła w jakikolwiek sposób aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych błędnie informował ją spłaceniu wszystkich zaległości w 2005r. Stąd podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7,8,9 i 12 kodeksu postępowania administracyjnego sąd uznał za bezzasadne. Natomiast wskazany w skardze art.28 ust.2 pkt 3a cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczył należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, co oznacza, że miałby on zastosowanie jedynie do składek należnych od samej skarżącej ( a nie jej pracowników) występującej w charakterze ubezpieczonej i płatnika. W rezultacie zarzut naruszenia tegoż przepisu był bezzasadny, ponieważ zaległości dotyczyły pracowników skarżącej. W ocenie Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo argumentował w oparciu o treść art.28 ust. 2 i ust. 3 pkt 1-6cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a w przypadku stałych dochodów z emerytury, dodatkowych dochodów z pracy twórczej i praw autorskich całkowita nieściągalność nie zachodziła. Zgodnie bowiem z ww. art.28 ust.3 całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Należy podkreślić, że art.28 ust.3 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych enumeratywnie wylicza przypadki "nieściągalności" należności z tytułu składek. Przekonanie zobowiązanego o dolegliwości egzekucji z uposażenia emerytalnego uzasadnione nawet porównaniem wysokości emerytury z kosztami bieżącego utrzymania, a także leczenia nie zostało wymienione w ww. przepisach. W takich sytuacjach teoretycznie może nastąpić przypadek określony w art.28 ust.3 pkt 5 lub 6 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tj. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdzi brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję lub jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jednakże, w rozpatrywanej sprawie, taki przypadek nie wystąpił. Poziom dochodów uzyskiwanych przez skarżącą umożliwia (co prawda długotrwałą) egzekucję. Kwota bieżącej emerytury 3 200,48zł umożliwia stałą (w drobnych kwotach) spłatę należności. Uciążliwość i długotrwałość egzekucji nie może być traktowana jako przesłanka "nieściągalności" w rozumieniu ww. art.28 ust.2 i 3 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stąd Sąd uznał za prawidłowe i nie naruszające prawa zaskarżone rozstrzygnięcie i skargę na zasadzie art.151 ppsa oddalił. Przepis ten bowiem stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.