II FZ 522/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Edyta Anyżewska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. P. i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Łd 319/10 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. P. i R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 9 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 319/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił D. P. i R. P. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 grudnia 2009 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że D. P. i R. P. wnieśli skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 grudnia 2009 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. i w skardze tej zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji. Uzasadniając wniosek skarżący podnieśli, że wykonanie decyzji pozbawi ich podstawowych środków utrzymania i może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie skarżących, wydana decyzja w sposób rażący naruszyła przepisy prawa materialnego i procesowego, określone w decyzji zobowiązanie jest bowiem nieprawidłowe, a nadto niewspółmiernie wysokie do stanu faktycznego. Skarżący wskazali, że mają trójkę nieletnich dzieci, a dochód rodziny nie pozwala na przeżycie "od pierwszego do pierwszego", rodzina jest na skraju ubóstwa. Skarżącej przyznano pomoc pieniężną na zakup posiłku lub żywności. Co miesiąc rodzina ponosi wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, dostawą prądu, gazu, skromnym wyżywieniem oraz wydatki związane z wychowaniem nieletnich dzieci. Dalej podnieśli, iż R. P. przebywał w areszcie. Prowadzona przez skarżącego spółka cywilna "D." oraz działalności gospodarcza pod nazwą "R." znalazły się w likwidacji. Faktycznej działalność gospodarczej nie prowadzi także Spółka z o.o. "L. ", w której skarżący pełni funkcję Prezesa Zarządu i nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia z tytułu wykonywania tej funkcji. Skarżący oświadczyli, że nie posiadają żadnych oszczędności ani wartościowych ruchomości, zaś nieruchomość, przez nich zajmowana została zajęta przez komornika. Według zawartego w skardze oświadczenia, małżonkowie nie posiadają także akcji ani obligacji. Skarżący stwierdzili, że wobec podniesionych zarzutów uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również z uwagi na fakt, iż wykonanie decyzji narazi ich na szkodę i spowoduje trudne do odwrócenia skutki, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji zasługuje na uwzględnienie. Do akt sądowych skarżący załączyli kserokopię zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego na podstawie tytułów egzekucyjnych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., Marszałka Województwa L., wezwanie do zapłaty, zawiadomienie o zajęciu ruchomości oraz zawiadomienie o wszczęciu egzekucji skierowane do Spółki z o.o. "L.", wezwanie skarżących do zapłaty należności za dostawę wody, decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o przyznaniu zasiłków na dzieci, decyzję Prezydenta Miasta R. o przyznaniu stypendiów szkolnych, zaświadczenie skarżącej, iż będąc osobą bezrobotną od dnia 13 czerwca 2009 r. nie posiada prawa do zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.) na stronie składającej wniosek o wstrzymanie wykonania aktu ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą okoliczności uzasadniające to wstrzymanie, uzasadnienie tego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności faktycznych, brak takiego uzasadnienia uniemożliwia bowiem merytoryczną ocenę wniosku. Sąd podkreślił, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkową okolicznością, a przesłanki uzasadniające wstrzymanie tego aktu nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżący, wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 grudnia 2009 r., nie wykazali zaistnienia przesłanek wynikających z art. 61 § 3 P.p.s.a., nie wskazali bowiem żadnych zdarzeń (okoliczności), które potencjalnie mogłyby zaistnieć, gdyby zaskarżona przez nich decyzja została wykonana przed rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny. Nie wykazali w szczególności, jakie w ich konkretnej sytuacji finansowej, życiowej i osobistej szczególnie chronione przez system prawny wartości zostałyby zagrożone w przypadku uiszczenia zobowiązania podatkowego i na czym owo zagrożenie miałoby polegać. W skardze, zawierającej przedmiotowy wniosek, i jej uzasadnieniu, podnieśli wyłącznie zarzuty przeciwko zaskarżonej decyzji oraz argumenty mające potwierdzać ich zasadność, a także okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej. Sąd podniósł, że zarzuty przeciwko zaskarżonej decyzji nie stanowią przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, nie zostały one bowiem wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a. jako przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Z kolei wskazane w skardze okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżących, skutkujące pozbawieniem podstawowych środków utrzymania w razie wszczęcia egzekucji, wskazują wprawdzie na trudną sytuację materialną, uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, niemniej jednak nie są one równoznaczne z niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącym znacznej szkody bądź spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, zwłaszcza wówczas, gdy wnioskodawcy nie wskazują, tak jak w niniejszej sprawie, jaką szkodę czy niebezpieczeństwo mogłoby spowodować wszczęcie ewentualnego postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, skoro skarżący, jak sami przyznali, nie posiadają środków pieniężnych, oszczędności oraz majątku ruchomego i nieruchomego oraz korzystają z pomocy społecznej celem zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, to nawet ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego będzie skutkowało jego bezskutecznością. Ponadto Sąd wskazał, że przepisy prawne przewidują liczne wyłączenia spod egzekucji zarówno środków pieniężnych zobowiązanych, jak i dóbr materialnych. Nie zachodzi więc niebezpieczeństwo, iż wnioskodawcy zostaną pozbawieni środków do życia, tym bardziej, że źródłem tych środków są świadczenia z pomocy społecznej. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podnieśli, że Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania decyzji bezzasadnie, bowiem w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponownie podkreślono, że wydana decyzja w sposób rażący narusza przepisy prawa materialnego i procesowego oraz powtórzono argumentację zawartą w skardze do WSA, dotyczącą przedmiotowego wniosku, w której przedstawiono trudną sytuację finansową skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć zatem należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia - znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca. Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd pierwszej instancji. Twierdzenia strony, które stanowią jedynie powtórzenie art. 61 § 3 P.p.s.a nie przesądzają o spełnieniu wskazanych w tym przepisie przesłanek (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 598/06). W celu wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenie skutków strona ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. W niniejszej sprawie uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w istocie tylko ogólnie powołuje się na prawne przesłanki wstrzymania wykonania decyzji oraz wskazuje na trudną sytuację majątkową i rodzinną skarżących. Powoływane okoliczności złej sytuacji finansowej niewątpliwie mogą uzasadniać wniosek o przyznanie prawa pomocy i tak Sąd pierwszej instancji zwolnił stronę od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi, nie są jednak podstawą do uznania, że zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sytuacja majątkowa skarżących nie jest w tym przypadku wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że egzekucja należności pieniężnych z ewentualnego dochodu skarżących nie prowadzi co do zasady do nieodwracalnych skutków. Należy podkreślić, że ewentualne uchylenie decyzji wymiarowej w toku postępowania sądowoadministracyjnego prowadzi do zwrotu uiszczonego świadczenia wraz z odsetkami, które mają za zadanie zrekompensowanie szkody wynikającej z uiszczenia nienależnego (bądź uiszczonego w nadmiernej wysokości) podatku. Skarżący zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jak i zażaleniu podkreślali, że zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza przepisy prawa materialnego oraz procesowego. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że zarzuty dotyczące zaskarżonej decyzji nie mogły mieć znaczenia dla rozpatrzenia wniosku, bowiem na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu sąd administracyjny nie dokonuje merytorycznej oceny skargi. Mając powyższe na uwadze w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przyjąć, że postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z powodu braku uzasadnienia wniosku strony w tym zakresie, należy uznać za zgodne z prawem. Nie można bowiem przyjąć, że w sytuacji, gdy skarżący nie uzasadniają we wniosku ani okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to obowiązkiem sądu jest poszukiwanie tych okoliczności. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.