I SA/Rz 280/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek /spr./ Sędziowie WSA Kazimierz Włoch SO del. Tomasz Smoleń Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 13 lipca 2010r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego J. P. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 21 grudnia 2009r. J. P., były prezes zarządu "A" S.A. w R., zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) września 2009r. znak: (...), którą to decyzją orzeczono o jego solidarnej odpowiedzialności, wspólnie z D. S. - byłym prezesem zarządu, z tytułu zaległości podatkowej Spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2004r. w wysokości 3.317,21 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 1.976zł. W złożonym wniosku J. P. wskazał, że przeszkodą uniemożliwiającą mu terminowe podjęcie tej czynności było to, iż w okresie od 23 września 2009r. do 3 października 2009r. oraz od 4 października 2009r. do 18 października 2009r. przebywał na delegacji w Czechach, Niemczech i Holandii oraz odpowiednio Niemczech, Danii i Holandii. Wnioskodawca podkreślił, że z uwagi na nieobecność wskazana na wstępie decyzja była przez listonosza awizowana jednakże przez cały wskazany okres nie przebywał on pod adresem wskazanym dla doręczeń a co za tym idzie decyzja nie została podjęta. O wydaniu decyzji powziął wiadomość dopiero w dniu 14 grudnia 2009r. kiedy to odebrał jej kserokopię. Z tych też względów nie wniesienie odwołania w terminie nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych i niezawinionych. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia (...) lutego 2010r. nr (...) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku winy, a kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściłaby się choć lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą powódź, pożar (wyrok z dnia 3 lipca 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt III SA/Gl 1475/08 - opublikowany System Informacji Podatkowej LEX numer 510702). W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, jednodniowa przerwa w delegacji, wskazuje, iż skarżący miał możliwość powzięcia informacji o tym, że w placówce pocztowej oczekuje na niego awizowana przesyłka. Mógł też, wiedząc o tym, iż jego nieobecność pod adresem zamieszkania przedłuży się upoważnić inną osobę do odbioru jego korespondencji. Dyrektor podkreślił, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 1999r., sygn. akt I SA/Gd 2243/98, opublikowany: LEX numer 38700). W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż brak winy strony nie został dostatecznie uprawdopodobniony, w związku z czym wniosek o przywrócenie terminu postanowił załatwić odmownie. Od tego postanowienia pełnomocnik J. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jego uchylenie. W skardze podobnie jak we wniosku złożonym w tym przedmiocie wywiedziono, iż niedokonanie w terminie czynności procesowej nastąpiło bez winy skarżącego z uwagi na okoliczność przebywania w delegacji służbowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga J. P.i zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Stosownie do treści art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. - określanej dalej jako Ordynacja podatkowa) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Odnosząc się do przesłanek przywrócenia terminu należy wskazać, że przepis art. 162 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania - por. W. Czachórski: Zobowiązania - zarys wykładu, Warszawa 1983, str. 171), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy - por. W. Czachórski, op. cit., str. 171-172 czy Z. Banaszczyk (w:) Kodeks cywilny. Komentarz pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 1999, t. I, str. 930). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Takie rozumienie przesłanki przywrócenia terminu jest zresztą utrwalone zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2006r. II FSK 616/2005 ONSAiWSA 2007/3 poz. 67, z dnia 21 grudnia 2006r. I FSK 374/2006, z dnia 18 sierpnia 2000r. III SA 1716/99 LexPolonica nr 349705, z dnia 11 kwietnia 1997r. III SA 1581/95 LexPolonica nr 339016), jak i w doktrynie (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2004, str. 586; H. Dzwonkowki (w:) C. Kosikowski, A. Huchla, H. Dzwonkowski, Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2004, str. 437). W przedmiotowej sprawie sporne jest uprawdopodobnienie braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji. Obowiązek zaś uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ podatkowy. Organ podatkowy dokonuje natomiast oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, i bierze pod uwagę, jak wyżej wskazano, wszystkie okoliczności faktyczne, oceniając winę według obiektywnych mierników staranności (zob. też B. Gruszczyński (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, str. 486-487). Z dorobku orzecznictwa wynika, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą lub obłożną chorobę zainteresowanego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por.. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 lutego 2000r. I SA 1072/2000 LexPolonica nr 370242, z dnia 13 października 1999r. I SA 459/99, z dnia 20 kwietnia 1999r. I SA/Ka 1609/97 LexPolonica nr 346332, z dnia 1 marca 1999r. II SA 45/99 LexPolonica nr 391191, z dnia 30 grudnia 1998r. I SA 1128/98, z dnia 14 listopada 1995r. SA/Wr 236/95 LexPolonica nr 341785). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że wyjazd na delegację służbową co do zasady, nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Po pierwsze wyjazd w delegację służbową nie jest czynnością, której nie można przewidzieć oraz nie stanowi przeszkody, której nie można przezwyciężyć aby złożyć w terminie odwołanie. Ponadto złożenie odwołania nie wymaga od strony postępowania obecności w miejscu zamieszkania. Czynność złożenia odwołania może zostać wykonana podczas pobytu w delegacji, bądź przez pełnomocnika ustanowionego przez stronę. Nie można też uznać, iż długi pobyt w delegacji jest czynnością nagłą. Wyjazd w delegację na dłuższy okres z zasady jest wcześniej planowany i czas wyjazdu i długości pobytu jest znany z wyprzedzeniem. Wyjazd na delegację służbową nie stanowi jednak okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania tylko w odniesieniu do strony, która wiedziała o toczącym się w stosunku do jej osoby postępowaniu. Tylko strona dysponująca taką wiedzą, należycie dbająca o swoje interesy może przewidzieć, iż skoro toczy się jej sprawa przed organem podatkowym, to będzie otrzymywała od niego korespondencję, która będzie wymagała jej aktywności. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, skarżącemu w sposób zastępczy były doręczane także inne rozstrzygnięcia i pisma w tym także postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...)lipca 2009r. o wszczęciu postępowania w przedmiocie odpowiedzialności J.P . jako byłego prezesa zarządu "A" S.A. w R. z tytułu zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec 2004r. Oznacza to, iż do czasu doręczenia w dniu 14 grudnia 2010r. kserokopii powołanej wyżej decyzji skarżący nie wiedział, iż toczy się postępowanie podatkowe w którym jest stroną. Nie mógł zatem przewidzieć, iż będzie otrzymywał od organu podatkowego korespondencję, która będzie wymagała jego aktywności. Nie mógł zatem przedsięwziąć stosownych działań wskazanych wyżej jak również w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, które umożliwiłyby mu odebranie adresowanej do niego decyzji, a co za tym idzie złożenie odwołania w terminie. Odnośnie jednodniowej przerwy w delegacji należy zauważyć, iż praktycznie skarżący z jednej delegacji udał się w drugą i w czasie tym jak podał nie przebywał w miejscu zamieszkania. Prowadzi to do wniosku, iż skarżący fizycznie cały czas znajdował się delegacji i nie mógł on w tym czasie odebrać adresowanej do niego decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł podstaw do oddalenia skargi, a stwierdzając po stronie organu odwoławczego uchybienie przepisowi art. 162 Ordynacji podatkowej, zaskarżone rozstrzygnięcie uchylił na podstawie przepisu art. 145 §1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego, do których zalicza się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100zł, zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 240zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17zł orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).