II SA/Bd 433/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej M. K. 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Sekcji Świadczeń Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy w Rodzinie, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta W., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5. Art. 147, art. 151 § 1 pkt 2, art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 10, art. 15, art. 10, art. 20, art. 25 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 1 poz. 7) oraz w związku z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i tryby postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzoru wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 855) orzekł o uchyleniu w całości decyzji z 30 września 2009 r., na mocy której osoby uprawnione: J. K., A. K., O. K., reprezentowane przez M. K., nabyły prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dzieciom: J. K., A. K., O. K reprezentowanym przez M. K. W uzasadnieniu organ wskazał, że uchyloną decyzją z [...] wyżej wymienionym dzieciom świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznane zostało na okres od [...] do [...]. W dniu natomiast [...] do Miejskiego ośrodka Pomocy Rodziny wpłynęło postanowienie Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] ([...]), mocą którego A. K., J. K. i O. K. umieszczeni zostali w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Organ zauważył, że jak wynika art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona umieszczona została w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 6 przywołanej ustawy, instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie jest m.in. placówka opiekuńczo – wychowawcza. W związku z powyższym, po uprzednim wznowieniu postępowania i ustaleniu podczas jego prowadzenia, że A. K., J. K. i O. K. umieszczeni zostali w placówce opiekuńczo – wychowawczej z dniem [...], organ uznał, iż konieczna jest odmowa przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na wyżej wskazane dzieci. We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu M. K. wskazała, iż w istocie postanowieniem z dnia [...] Sąd orzekł o umieszczeniu jej dzieci w placówce opiekuńczo – wychowawczej, które to orzeczenie – mimo złożonego przez M. K. odwołania – utrzymał także Sąd Okręgowy. Odwołująca się wskazała, że dzieci umieszczone zostały w placówce w dniu [...], a podczas składania wniosku były na utrzymaniu odwołującej się, która sądziła, że uda się jej utrzymać przy sobie dzieci, bez konieczności umieszczania ich w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Odwołująca się podniosła, że posiedzenie Sądu w sprawie zmiany postanowienia o umieszczeniu dzieci w placówce opiekuńczo – wychowawczej odbyć ma się w dniu [...] (odwołanie datowane jest na dzień [...] i w tym samym dniu wpłynęło do organu). Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 10 § 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję. Organ odwoławczy nie uwzględnił argumentacji wynikającej z odwołania, w pełni podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Kolegium uznało, że okoliczność umieszczenia osób uprawnionych do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w placówce opiekuńczo – wychowawczej, rozumianą jako instytucję zapewniającą nieodpłatnie całodobowe utrzymanie, stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w związku z czym nie ma podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skardze, skarżąca podniosła, że dzieci były na jej utrzymaniu do dnia umieszczenia ich w placówce, co nastąpiło w dniu [...]. Skarżąca wskazała, że świadczenia przeznaczane były zarówno na utrzymanie dzieci, jak i jej samej, z uwagi na to, że była ona w owym czasie osobą bezrobotną. Decyzja o zwrocie świadczeń za cały przyznany okres, jak podniosła skarżąca, znacznie obciążyłaby jej budżet, w związku z tym wnosi ona o uchylenie decyzji przyznającej świadczenia alimentacyjne na okres rzeczywistego pobytu dzieci w placówce. Jak wynika z dalszej części skargi, mocą postanowienia z dnia [...] dzieci skarżącej opuścić mają placówkę wychowawczo – opiekuńczą i z dniem uprawomocnienia postanowienia mają wrócić do domu skarżącej, a także do szkół, w których uprzednio pobierały naukę. Skarżąca oświadczyła ponadto, iż ma nadzieję, na to, iż po powrocie dzieci z placówki jak najszybciej uda jej się przywrócić wstrzymane świadczenia rodzinne i alimentacyjne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną, jednakże z innych powodów niż te, które podaje skarżąca. Decyzją z dnia [...] M. K. przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na troje dzieci: J., A. i O. W aktach sprawy brak poświadczenia odbioru tej decyzji przez skarżącą, przez co nie można ocenić, czy decyzja ta jest ostateczna. Wznowienie postępowania może nastąpić tylko na podstawie decyzji ostatecznej. Już tylko ta okoliczność stanowi naruszenie art. 145 § 1 K.p.a., który mówi o możliwości wznowienia postępowania w stosunku do decyzji ostatecznej. Jako podstawę wznowienia wskazano pkt 5 art. 145 § 1 K.p.a., który stanowi o możliwości wznowienia postępowania w sytuacji, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W przepisie tym chodzi o nowe fakty lub dowody, które istniały obiektywnie w chwili wydania decyzji, ale z różnych przyczyn nie były znane organowi. W postanowieniu o wznowieniu postępowania z dnia [...] jako przyczynę wznowienia podano, że w dniu [...] wpłynęło do urzędu postanowienie Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] o umieszczeniu A. K., J. K. i O. K. w placówce opiekuńczo wychowawczej. Z uwagi ma to, że M. K. nie poinformowała o powyższej sytuacji zatem – w ocenie organu - zachodzi prawdopodobieństwo, że w dniu wydania decyzji istniały okoliczności nieznane organowi, który wydał decyzję, a mające istotny wpływ na ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Umieszczenie w placówce oświatowo – wychowawczej miało miejsce po wydaniu decyzji o ustaleniu prawa do świadczeń alimentacyjnych. W momencie wydania decyzji z [...] o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ta okoliczność nie istniała, a pojawiła się po wydaniu tej decyzji. Przy teoretycznym założeniu, że decyzja o przyznaniu świadczeń jest ostateczna, to okoliczność ta nie mogła być podstawą wznowienia ponieważ – jak to już wskazano - zaistniała po wydaniu decyzji. W momencie wydawania decyzji o przyznaniu świadczeń dzieci skarżącej nie znajdowały się w placówce oświatowo - wychowawczej. Ta okoliczność ma istotne znaczenie. Gdyby skarżąca zataiła ten fakt w momencie wydawania decyzji o przyznaniu świadczeń, to wówczas ten fakt mógłby być podstawą wznowienia. Skarżąca natomiast zataiła fakt wydania postanowienia Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia [...], na mocy którego umieszczono jej dzieci w placówce oświatowo – wychowawczej. Apelację od tego postanowienia oddalono [...] a postanowienie stwierdzające wykonalność decyzji z dniem [...] wydano w dniu [...]. Wniosek o przyznanie świadczeń wpłynął [...]. Jednakże skarżąca miała obowiązek, na podstawie art. 19 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, powiadomienia organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca obowiązku tego nie spełniła. Nie zmienia to jednak faktu, że dzieci umieszczone były w ośrodku dopiero [...]. W realiach rozpoznawanej sprawy organ mógł skorzystać z przepisu art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawniony do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.), który przewiduje, że organ właściwy wierzyciela (oznacza to wójta burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej) mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Jest to przepis szczególny w stosunku do K.p.a. Decyzją z [...] uchylono w całości decyzję przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego i odmówiono przyznania świadczeń z tego funduszu. W ocenie Sądu takie rozstrzygnięcie jest za daleko idące. Nie budzi wątpliwości, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaca się w okresach miesięcznych. Mając na uwadze wykładnię celowościową ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, pozbawienie skarżącej świadczeń w sytuacji, w której miała ona prawo do pobierania tych świadczeń, nie uzasadnia pozbawienia jej tych świadczeń w tym okresie. Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w rodzinie zastępczej. W ocenie Sądu istotna jest data faktycznego umieszczenia w placówce oświatowo – wychowawczej, a nie data orzeczenia sądowego w tej sprawie. Za taką interpretacją przemawia fakt, że ustawodawca użył tutaj czasu przeszłego –świadczenie to nie przysługuje, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona. Celem ustawy – co wynika z jej preambuły – jest dostarczenie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb. Rzeczywistość kreuje faktyczne umieszczenie dzieci w placówce opiekuńczo – wychowawczej i data zwolnienia, a nie data orzeczenia sądowego. Organ i instancji przyjął, że umieszczenie dzieci skarżącej w placówce oświatowo wychowawczej nastąpiło z dniem [...]. Organ przyjął tutaj datę wykonalności postanowienia Sądu Rejonowego we W., a nie faktycznego umieszczenia dzieci w placówce. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustosunkowało się do tej kwestii. Skarżąca twierdzi, że jej dzieci zostały umieszczone w dniu [...] i tak to stwierdza zaświadczenie Wielofunkcyjnej Placówki Oświatowo Wychowawczej w B. z [...]. Placówkę mają opuścić w dniu [...]. W toku dalszego postępowania należy ustalić okres pobytu dzieci w placówce oświatowo – wychowawczej i zmienić decyzję z dnia [...], pozbawiając skarżącą świadczeń w czasie przebywania dzieci w tej placówce. Takie rozstrzygnięcie wydaje się także zgodne ze społecznym poczuciem sprawiedliwości. Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. C ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.