I OSK 1790/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 43/10 w sprawie ze skargi M. D. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2005 r. , sygn. akt 4 II SA/Wr 1082/02 oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 43/10, oddalił skargę M. D. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt 4 II SA/Wr 1082/02 zakończonej prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 11 marca 2005 r. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: M. D. w skardze z dnia 1 lutego 2010 r. zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2005r. sygn. akt 4 II SA 1082/02 "z powodu nieważności". Wskazując na pozbawienie skarżącego możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i ponowne rozpoznanie sprawy, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie w całości zarzutów skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] marca 2002r., nr [...]. W uzasadnieniu skargi M. D. zarzucił, że o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 11 marca 2005 r. Sąd nie zawiadomił skarżącego, co spowodowało brak możliwości jego działania. Pomimo zaś braku zawiadomienia skarżącego o terminie rozprawy Sąd, po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 11 marca 2005 r., wydał wyrok. W ocenie skarżącego powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że postępowanie w niniejszej sprawie jest dotknięte nieważnością polegającą na pozbawieniu skarżącego możności działania i obrony swoich praw. Wskazał również, że o wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2005 r. dowiedział się w dniu 5 listopada 2009 r., z doręczonego mu w tym dniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt I OPP 94/09, o odrzuceniu skargi na przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie. Tym samym zachował termin przewidziany w art. 277 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie Sąd wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zaistniały warunki formalne uzasadniające merytoryczne rozpoznawanie skargi o wznowienie postępowania. Skarżący oparł zarzut na przesłance z art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. Sąd podkreślił również, że w sprawie 4 II SA/Wr 1082/02 jedyne orzeczenie wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, a zatem stosownie do art. 275 P.p.s.a. Sąd ten jest właściwy do rozpoznania niniejszej skargi. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że nie został zachowany termin do wniesienia skargi określony w art. 277 P.p.s.a. Analiza akt sprawy o sygn. 4 II SA/Wr 1082/02 potwierdza wskazane przez skarżącego okoliczności, nie daje też podstaw do uznania, że posiadał on wcześniej wiedzę o zapadłym orzeczeniu. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd stwierdził, że z akt sprawy 4 II SA/Wr 1082/02 wynika, że zarządzaniem Przewodniczącego składu orzekającego z dnia 7 lutego 2005r. został wyznaczony termin rozprawy na dzień 11 marca 2005 r. z obowiązkiem zawiadomienia o powyższym terminie rozprawy skarżącego M. D. i organu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu. Zarządzenie to zostało wykonane 11 lutego 2005 r. (k. 51 akt). Zawiadomienie o terminie rozprawy skierowane do skarżącego M. D. nie zostało mu doręczone, zwrócone przez pocztę, zostało wszyte do akt i znajduje się na stronie 63. Wynika z niego, że zostało zaadresowane na nazwisko skarżącego i na adres wskazany w skardze. Zgodnie z zapisami dokonanymi na powyższej przesyłce w dacie podjęcia próby doręczenia to jest 17 lutego 2005 r. adresat był nieobecny. Odnotowano, że przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej o czym umieszczono zawiadomienie na drzwiach adresata w skrzynce oddawczej. Drugie zawiadomienie o przesyłce miało miejsce w dniu 25 lutego 2005 r. Przesyłkę przekazano Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu 7 marca 2005 r., który pokwitował jej odbiór w dniu 9 marca 2005 r. Powyższe, w ocenie Sądu, stanowi podstawę do uznania za prawidłowy zapis znajdujący się w protokole rozprawy z dnia 11 marca 2005 r., że skarżący M. D. został o terminie rozprawy zawiadomiony prawidłowo. Okoliczność ta znajduje uzasadnienie w obowiązującej wówczas treści art. 69 i 73 P.p.s.a. Skoro bowiem z zapisu na kopercie zawierającej zawiadomienie o rozprawie w dniu 11 marca 2005 r. wynika, że doręczyciel nie zastał skarżącego w domu i nie było możliwości osobistego doręczenia mu przesyłki, zastosowany musiał być tryb wynikający z art. 73 P.p.s.a. Ustawodawca w ostatnim zdaniu tego przepisu wprowadza fikcję prawną sprowadzającą się do tego, że wykazanie wykonania czynności określonych w art. 73 P.p.s.a. daje podstawę do uznania skuteczności doręczenia, w sytuacji gdy adresat nie podejmie przesyłki. W niniejszej sprawie listonosz prawidłowo wykonał czynności opisane w powołanym przepisie. Wykonał nawet więcej niż nakazywał ten przepis, bowiem w dacie doręczenia przesyłki art. 73 P.p.s.a. przewidywał pozostawienie jednego awiza, doręczyciel zaś dwukrotnie awizował przesyłkę. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że doręczenie zawiadomienia o rozprawie w dniu 11 marca 2005r. nastąpiło w sposób przewidziany prawem, tym samym zarzut skarżącego o niepowiadomieniu o terminie rozprawy i konsekwentnie dalej pozbawieniu praw do obrony, Sąd uznał za nietrafny. Skoro zatem doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy nastąpiło zgodnie z prawem i rozprawa mogła się odbyć w dniu 11 marca 2005 r. Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. i nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania, a w konsekwencji do wznowienia postępowania. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku M. D., reprezentowany przez adwokata przyznanego mu z urzędu, zaskarżając wyrok w całości podniósł następujące zarzuty: 1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 271 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 72 i 73 P.p.s.a. poprzez brak zastosowania art. 72 P.p.s.a. i wadliwe zastosowanie art. 73 P.p.s.a., co doprowadziło do błędnego stwierdzenia, że w postępowaniu w sprawie 4 II SA/Wr 1082/02 zakończonej wyrokiem z dnia 11 marca 2005 r. dokonano prawidłowego zawiadomienia M. D. o rozprawie mimo, że z dokumentacji pocztowej nie wynika, iż przed dokonaniem doręczenia zastępczego z art. 73 P.p.s.a. stwierdzono, iż nie ma możliwości dokonania doręczenia w trybie art. 72 P.p.s.a. co skutkowało tym, że orzekający Sąd błędnie przyjął, że nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania wynikające z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. i w konsekwencji oddalił skargę ; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 271 pkt 2 w zw. z art. 73 P.p.s.a., co doprowadziło do tego, że Sąd pierwszej instancji błędnie stwierdził, iż w postępowaniu w sprawie 4 II SA/Wr 1082/02 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 11 marca 2005 r. dokonano prawidłowego zawiadomienia M. D. o rozprawie mimo, że zawiadomienia tego dokonano z naruszeniem art. 73 P.p.s.a. i było ono bezskuteczne, gdyż w procesie doręczania nie określono, gdzie pozostawiono zawiadomienie o możliwości odebrania pisma zawierającego zawiadomienie o rozprawie, co doprowadziło do tego, że Sąd błędnie przyjął, iż nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania wynikające z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. i w konsekwencji oddalił skargę. Wskazując na powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w trybie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu. Stwierdzić należy, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy upoważniały Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do tego by uznać, iż nie zachodzą przesłanki z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. wobec wypełnienia dyspozycji norm zawartych w art. 72 i art. 73 P.p.s.a. Wskazane przez autora skargi kasacyjnej przepisy art. 72 i art. 73 P.p.s.a. regulują dwa tryby doręczeń zastępczych. Pierwszy z nich ma zastosowanie wtedy, gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu. W takim przypadku – stosownie do art. 72 P.p.s.a. – pismo można doręczyć dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania pisma jego adresatowi. Drugi tryb doręczenia zastępczego, uregulowany w art. 73 P.p.s.a. stosuje się w razie niemożności dokonania doręczenia przy zastosowaniu trybu zwykłego (art. 69 P.p.s.a.) oraz zastępczego (art. 72 P.p.s.a.). Autor skargi kasacyjnej wywodzi, że skuteczność doręczenia przesyłki dokonanego w trybie art. 73 P.p.s.a. zależy od ustalenia, iż pomimo podejmowanych prób nie istniała możliwość dokonania doręczenia w sposób przewidziany w art. 72 P.p.s.a. Z poglądem tym jednak nie sposób się zgodzić. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt IV CZ 51/08 (Lex nr 447673), "o skuteczności doręczenia per aviso można mówić jedynie wówczas, gdy postępowanie listonosza uregulowane w tych przepisach było uzasadnione zaistniałymi okolicznościami". Chodzi więc, jak zaznaczył Sąd Najwyższy, o powstanie sytuacji, gdy nie było możliwe doręczenie właściwe lub zastępcze. Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, że przepis art. 72 P.p.s.a. - przewidując możliwość doręczenia pisma w sytuacji, gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu - pozostawia realizację jego dyspozycji uznaniu pracownika poczty doręczającego przesyłkę. Jeżeli zatem doręczyciel stwierdzi, że nie ma możliwości doręczenia przesyłki w sposób określony przepisem art. 72 P.p.s.a., będzie on uprawniony do postępowania zgodnie z art. 73 P.p.s.a. Dolegliwe skutki procesowe, jakie wiążą się dla adresatów tego sposobu doręczenia wymagają rygorystycznego przestrzegania wymogów przewidzianych w przepisach procesowych oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 62, poz. 697), które z mocy art. 65 § 2 P.p.s.a. znalazło zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naruszenie tych wymogów przez doręczyciela czyni doręczenie nieskutecznym. Warto jednak wskazać, że przepisy nie nakładają obowiązku dokumentowania prób doręczenia podejmowanych w trybie art. 72 P.p.s.a. Z przepisu § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia wynika jedynie, iż jeżeli do doręczenia przesyłki nie doszło, listonosz na formularzu potwierdzenia odbioru wpisuje datę czynności i zaznacza przyczynę niedoręczenia, co potwierdza własnoręcznym podpisem. Jak wynika z akt sprawy w dniu 17 lutego 2005 r. na wskazanym wyżej formularzu listonosz wpisał: "adresat nieobecny", wypełniając tym samym przesłankę do zastosowania art. 73 P.p.s.a. Wobec powyższego w rozpoznawanej sprawie nie można podzielić subiektywnego przekonania skarżącego, że skoro dokumentacja dotycząca doręczenia zawiadomienia o rozprawie nie zawiera żadnych informacji dotyczących podejmowanych prób doręczenia zastępczego w trybie art. 72 P.p.s.a., to należy przyjąć, iż nie istniała możliwość dokonania doręczenia w trybie art. 73 P.p.s.a. Niewadliwa jest wobec tego ocena Sądu I instancji w tej mierze i nie można postawić uzasadnionego zarzutu, że zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem art. 271 pkt 2 w zw. z art. 72 i art. 73 P.p.s.a. Rozważając zarzut naruszenia art. 271 pkt 2 w zw. z art. 73 P.p.s.a. polegający na bezzasadnym przyjęciu przez Sąd skuteczności doręczenia wobec niezachowania wszystkich warunków przewidzianych w art. 73 P.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten reguluje doręczenie zastępcze poprzez pozostawienie zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy wraz z informacją o możliwości jego odbioru (awiza) w miejscu zamieszkania adresata (umieszczenie w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe). Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Jak wynika z akt sądowych, na formularzu potwierdzenia odbioru przesyłki adresowanej do skarżącego zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy zakreślono, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej umieszczono na drzwiach adresata i w skrzynce oddawczej. Wobec powyższego przyjąć należało, iż w tych dwóch miejscach zawiadomienia zostały pozostawione. Powyższe odpowiada dyspozycji art. 73 P.p.s.a., a zatem Sąd I instancji mógł zastosować fikcję prawną doręczenia, o której mowa w tym przepisie. Tym samym także i ten zarzut należy uznać za nieuzasadniony. Zważywszy zatem, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną należało oddalić.