I GSK 116/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia del. WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 139/10 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia długu celnego oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę M. W. opiekuna prawnego W. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych, z następującym uzasadnieniem. M. W. jako opiekun prawny W. W. wniósł o umorzenie należności celnych wynikających z decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2003 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił umorzenia należności celnej i decyzja ta została utrzymana w mocy po ponownym jej rozpoznaniu. M. W. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Celnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc w skardze, że jest krzywdząca, wydana sprzecznie z prawem, po pobieżnej analizie przedłożonej dokumentacji i nie uwzględnia trudnej sytuacji rodzinnej, materialnej i zdrowotnej W. W. Powołując się na powyższe okoliczności, w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania wobec W. W. Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyjaśnił, że sprawa dotyczy umorzenia długu, który powstał w dniu [...] maja 2000 r. Organy celne prawidłowo zastosowały art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), który ustanowił zasadę rozgraniczającą stosowanie dotychczas obowiązujących przepisów oraz przepisów obowiązujących od dnia 1 maja 2004 r. Według tej regulacji przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. W wyniku tego, podstawy prawne postępowania w sprawie umorzenia należności celnych powstałych przed 1 maja 2004 r. zawarte są w ustawie z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, Dział V, Tytuł VII "Zwrot i umorzenie należności", a także § 1 i § 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane, oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. z 1997 r. Nr 158, poz. 1050 ze zm.). Zgodnie z art. 246 § 1 Kodeksu celnego, należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3. Według art. 229 § 4 Kodeksu celnego, należności celne są natomiast umarzane na wniosek dłużnika przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. Natomiast zgodnie z § 1 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1997 r. przesłanki umorzenia zaległości celnych donoszą się wyłącznie do towaru. Jak dalej stwierdził Sąd I instancji, zarówno przepisy Kodeksu celnego (art. 246 i 248), jak i przepisy wykonawcze, to jest § 1 i 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. ustanawiają zamknięty katalog przesłanek umorzenia. Nie ma zatem podstaw do umorzenia należności celnych z przyczyny trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej W. W. W skardze kasacyjnej wyrokowi Sądu I instancji zarzucono: - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez obrazę art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ administracyjny przy wydaniu zaskarżonej decyzji przepisów art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., - naruszenie przepisów prawa materialnego art. 246 § 1 oraz art. 248 Kodeksu celnego poprzez ich błędną wykładnię w sposób wskazany w uzasadnieniu skargi, - naruszenie przepisów prawa materialnego art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji celem ponownego rozpoznania skargi oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone w żadnej części. W uzasadnieniu skargi wyrażony został pogląd, że w sytuacji gdy w przepisach Kodeksu celnego i rozporządzeniach wykonawczych do niego brak jest przesłanek podmiotowych umorzenia należności celnych stosuje się w tej kwestii przepisy art. 67a Ordynacji podatkowej, w szczególności na podstawie art. 2 § 2 tej ustawy. Nadto autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji, że zaakceptował fakt, iż organ nie przeprowadził wyczerpującej analizy okoliczności naprowadzonych przez skarżącego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu. Skarga kasacyjna powinna odpowiadać wymogom określonym w art. 176 p.p.s.a., przy czym poza przytoczeniem podstaw koniecznym elementem jest ich uzasadnienie. Skarżący zobowiązany jest wskazać konkretny artykuł, paragraf, ustęp, którego zarzut naruszenia dotyczy. W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy wskazać sposób tego naruszenia i wyjaśnić na czym polega błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa, jak w ocenie skarżącego dany przepis powinien być rozumiany i stosowany. Natomiast w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) należy wskazać, który przepis (artykuł, paragraf, ustęp) naruszył Sąd I instancji, na czym naruszenie to polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez obrazę art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., przede wszystkim należy zauważyć, że art. 145 p.p.s.a. składa się z kilku jednostek redakcyjnych, a autor skargi kasacyjnej nie wskazał dokładnie, o który przepis chodzi. Jednocześnie zaznaczyć należy, że w rozpoznawanej sprawie nie miały zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego od momentu nowelizacji Kodeksu celnego ustawą z dnia 12 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny (Dz. U. Nr 160, poz. 1084). W tej sytuacji zarzut naruszenia przepisów postępowania nie może być uwzględniony jako wadliwie sformułowany. Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 246 § 1 oraz art. 248 Kodeksu celnego w skardze kasacyjnej nie został uzasadniony poza stwierdzeniem, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, który uznał, że reżim prawny postępowania w sprawie umorzenia należności celnych wyznacza Kodeks celny w art. 246 § 1 i art. 248 § 1. W skardze kasacyjnej podniesiony został też zarzut naruszenia art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej przez jego niezastosowanie. W odniesieniu do tego zarzutu również należy zwrócić uwagę, że jest nieprawidłowo sformułowany. Przepis ten składa się z kilku jednostek redakcyjnych. Paragraf 1 art. 6a Ordynacji podatkowej zawiera punktu 1, 2 i 3, każdy z tych punktów określa inną formę ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Jednakże mając na uwadze uzasadnienie tego zarzutu w skardze kasacyjnej, z którego jasno wynika, że chodzi o ulgę w postaci umorzenia należności celnych, zasadne będzie odniesienie się do tego zarzutu. Istotnie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy – Ordynacja podatkowa przewiduje możliwość umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek lub opłat prolongacyjnych w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Jednakże w niniejszej sprawie przepis ten nie może być zastosowany. O tym bowiem, czy przepisy Ordynacji podatkowej mają zastosowanie przy wydawaniu określonych decyzji stanowi ustawa i regulacji w tym zakresie nie można domniemywać. Takim przepisem ustawowym wskazującym, że przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa stosuje się w sprawach celnych jest art. 262 Kodeksu celnego stanowiący, że do postępowań w sprawach celnych odpowiednie zastosowanie mają przepisy art. 12 oraz działu IV Ordynacji podatkowej. Art. 67a nie jest zamieszczony w dziale IV Ordynacji podatkowej. Nie sposób podzielić poglądu wyrażonego w skardze kasacyjnej, że podstawą do zastosowania art. 67a Ordynacji podatkowej są art. 2 § 2 Kodeksu celnego oraz art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej. Art. 2 § 2 ustawy – Ordynacja podatkowa wprawdzie poszerza zakres przedmiotowy stosowania tej ustawy o dział III również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy podatkowe, jednakże tylko wtedy, gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Odrębnym przepisem jest w tym wypadku art. 262 Kodeksu celnego, stanowiący, że przepisy Ordynacji podatkowej, tj. art. 12 i przepisy działu IV stosuje się do postępowania w sprawach celnych. Jeśli zaś chodzi o art. 2 § 2 Kodeksu celnego, to z jego treści wynika, że dotyczy on obowiązków i uprawnień związanych z wprowadzeniem lub wyprowadzeniem towaru z polskiego obszaru celnego. Zatem nie da się z tego przepisu wyprowadzić możliwości przejścia do stosowania art. 67a Ordynacji podatkowej w sprawie umorzenia należności celnych. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, stosownie do treści art. 184 p.p.s.a.