II FZ 460/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 4 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 448/10 w sprawie ze skargi D.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 15 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia wartości niezaewidencjonowanego przychodu za 2008 r. oraz ryczałtu od tego przychodu postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie ze skargi D.J. w przedmiocie określenia wartości niezaewidencjonowanego przychodu za 2008r. oraz ryczałtu od tego przychodu. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał na wadliwą konstrukcję wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu, nie wskazując we wniosku na czym konkretnie miałaby polegać szkoda znacznych rozmiarów, której powstanie groziło skarżącemu na skutek wykonania decyzji. Sąd stwierdził, iż "samo przeświadczenie strony o rażącej wadliwości decyzji i słuszności zarzutów skargi nie mieści się w katalogu przesłanek mogących doprowadzić do wstrzymania wykonania decyzji". W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153 Poz 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) przez jego błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż "dokonanie natychmiastowej wpłaty jednorazowej kwoty w takiej wysokości w sposób oczywisty będzie niemożliwe do wykonania ze względu na sytuację majątkową strony, a z całą pewnością wywołałoby niekorzystne skutki zarówno dla niego, jak i jego rodziny". W ocenie autora zażalenia fakt grożącej szkody w mieniu skarżącego jest ewidentny, na skutek samej możliwości prowadzenia egzekucji względem skarżącego, który nie jest w stanie uiścić w gotówce należności wynikających z decyzji. Jak podniesiono w uzasadnieniu "ewidentność tej okoliczności nie wymaga żadnych szczególnych dowodów, bowiem jest faktem notoryjnym". Zdaniem autora zażalenia bezpośrednio można o tym wnioskować z "ustaleń zapadłych w postępowaniu co do sytuacji majątkowej i dochodowej skarżącego i porównania jej z kwotą należną do wpłaty." Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie jest postanowienie WSA w Lublinie w przedmiocie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Zgodnie z normą zawartą w art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153 Poz. 1269 ze zm., dalej: P.u.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania w trybie określonym ustawami, a w szczególności rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń tych sądów. Sąd kasacyjny, co do zasady, nie rozpoznaje sprawy po raz kolejny merytorycznie, a jedynie bada, czy proces stosowania prawa dokonany przez sąd pierwszej instancji był zgodny z obowiązującym prawem. W przypadku instytucji wstrzymania wykonania aktu lub czynności kontrola ma szczególny charakter, gdyż postanowienie zapadające w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. O uznaniowym charakterze rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przesądza treść art. 61 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym "po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania." . Poprzez użycie przez ustawodawcę wyrażenia "może" Sądowi została pozostawiona swoboda podjęcia rozstrzygnięcia w tym względzie. Nawet zaistnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności, nie obliguje Sądu do uwzględnienia wniosku. Z drugiej jednak strony należy mieć na uwadze, iż wyłączną podstawą podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wcześniejsze ustalenie zaistnienia ustawowych przesłanek w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instancyjna kontrola orzeczenia dotyczyć może zarówno postanowienia wstrzymujące wykonanie aktu lub czynności, jak również zapadłego w tym przedmiocie postanowienie odmownego (stosownie do art. 194 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) O ile w przypadku postanowień wstrzymujących akt lub czynność, sąd kasacyjny bada, czy orzeczenie sądu oparte było na przesłankach merytorycznych, o tyle kontrola legalności postanowienia odmawiającego wstrzymania ograniczona jest do badania zgodności z prawem samego procesu rozpoznawania wniosku przez Sąd, procedury ustalania stanu faktycznego sprawy wpadkowej oraz formalnej prawidłowości rozstrzygnięcia (m.in. konstrukcji uzasadnienia orzeczenia). Kwestia zaistnienia przesłanek wstrzymania nie ma wpływu na legalność rozstrzygnięcia odmownego; kontrolą NSA objęta jest jedynie zgodność z obowiązującym prawem procedury samego ustalania zaistnienia tych przesłanek w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. W przypadku postępowań wpadkowych, które wszczynane są na wniosek strony, na wnioskodawcy spoczywa obowiązek co najmniej uprawdopodobnienia podstawy faktycznej przyznania mu określonych uprawnień procesowych. Sąd rozpoznający kwestię wpadkową nie orzeka jednak wyłącznie na podstawie wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów, ale na podstawie akt całej sprawy (do art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a.). W przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności zasadniczą kwestią jest konkretne określenie grożącej szkody, które stanowi punkt odniesienia przy ustalaniu przez sąd kwestii zaistnienia przesłanek wstrzymania. Nie dopełnienie tego obowiązku przez wnioskodawcę i poprzestanie na samym ogólnym wskazaniu zaistnienia zagrożenia bliżej nieokreśloną szkodą, uniemożliwia Sądowi poczynienie stosownych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji, uzasadnił oddalenie wniosku faktem, iż strona nie skonkretyzowała rodzaju szkody grożącej jej na skutek wykonania aktu lub czynności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie wydane przez WSA w Lublinie było zgodne z obowiązującym prawem. Brak wskazania we wniosku na konkretną szkodę grożącą skarżącemu na skutek wykonania decyzji, uniemożliwiał jego merytoryczną ocenę. W postępowaniu o wstrzymanie aktu lub czynności sąd nie podejmuje w ogóle ustaleń w zakresie zaistnienia przesłanek, jeśli we wniosku nie zostanie ściśle określona szkoda grożąca wnioskodawcy. Obowiązek orzekania przez sąd, stosownie do art.133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a., na podstawie akt sprawy, nie oznacza, iż samo zagrożenie szkodą na skutek wykonania decyzji, objęte jest notoryjnością. Chybione są podniesione w zażaleniu zarzuty, iż zagrożenie to w oczywisty sposób wynikało z zapadłych w postępowaniu ustaleń co do sytuacji majątkowej skarżącego. Dopiero wskazanie przez wnioskodawcę, iż wykonanie decyzji stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia konkretnej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia konkretnych skutków, obliguje Sąd do dokonania ustaleń, z uwzględnieniem akt całej sprawy, czy przesłanki wstrzymania wykonania decyzji faktycznie zaistniały. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca nie dopełnił wskazanego powyżej obowiązku, w związku z czym Sąd pierwszej instancji, zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, wniosek oddalił. W konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.