II FZ 594/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Gruszczyński po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 469/10 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 11 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uiszczenia wpisu od skargi P. S. (zwany dalej Skarżącym) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 11 marca 2010 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w tym samym mieście wysłał drogą pocztową wezwanie do Skarżącego o uiszczeniu wpisu od wniesionej skargi. Przesyłkę zawierającą odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu doręczyciel pocztowy awizował kolejno w dniach: 7 i 15 czerwca 2010 r. Skarżący przesyłki nie odebrał i nie uiścił wpisu. Wobec nieuiszczenia wpisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił wniesioną skargę postanowieniem z dnia 14 lipca 2010 r. Pismem z dnia 3 sierpnia 2010 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazując, że wpis nie został uiszczony z powodu braku wiedzy na temat wezwania do jego uiszczenia. Podał, iż w dniach 8-17 czerwca 2010 r. przebywał w służbowej podróży zagranicznej, a z kolei w dniach 17-25 czerwca 2010 r. był chory, co uniemożliwiło podejmowanie jakichkolwiek czynności. Na poparcie swoich twierdzeń Skarżący dołączył do wniosku kserokopię jednej ze stron paszportu oraz zaświadczenie lekarskie, opatrzone datą 17 czerwca 2010 r. Postanowieniem z dnia 16 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Sąd wyjaśnił, że data 15 czerwca 2010 r., którą Skarżący postrzega jako dzień, w którym rozpoczął bieg 7-dniowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego, jest datą pozostawienia w skrzynce pocztowej powtórnego zawiadomienia (awiza). Skutek doręczenia w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako P.p.s.a.) nastąpił zaś w dniu 21 czerwca 2010 r., co oznacza, że termin do uiszczenia wpisu upływał z dniem 28 czerwca 2010 r. Skarżący miał zatem do dyspozycji 3 pełne dni na zapoznanie się z korespondencją z sądu i uiszczenie wpisu. Zdaniem Sądu, uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu sądowego było przez Skarżącego zawinione, co uzasadniało oddalenie wniosku, wobec braku przesłanki z art. 86 § 1 P.p.s.a. Na wspomniane powyżej postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. polegające na błędnej odmowie przywrócenia terminu, podczas gdy wystąpiły przesłanki do uwzględnienia jego wniosku. We wniesionym środku zaskarżenia Skarżący podkreślił, że - wbrew twierdzeniom Sądu - nie miał fizycznej możliwości odbioru przesyłki, ponieważ w dniach 26 i 27 czerwca 2010 r., tj. w sobotę i niedzielę właściwa ze względu na adres jego zamieszkania placówka pocztowa była nieczynna, natomiast w dniu 28 czerwca 2010 r. przebywał od wczesnych godzin rannych do późnych godzin wieczornych na badaniach lekarskich, będących kontynuacją wcześniejszego leczenia. Do zażalenia dołączył skierowanie na badania. Ponadto Skarżący wyjaśnił, iż nie miał świadomości, że nadawcą awizowanej przesyłki był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, ponieważ jest uczestnikiem wielu postępowań urzędowych i sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Poważne wątpliwości budzi teza wnioskodawcy, zawarta w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, jakoby po powrocie z zagranicy choroba uniemożliwiła mu odebranie przesyłki z urzędu pocztowego w okresie od 17 do 25 czerwca 2010 r. W tym okresie wnioskodawca musiał w jakiś sposób zaopatrywać się w żywność i leki, spożywać posiłki i wykonywać inne czynności dnia codziennego. Nie wiadomo, czy czynił to sam, czy za pośrednictwem osoby trzeciej. Nie wiadomo nawet, czy po zaświadczenie lekarskie w dniu 17 czerwca 2010 r. udał się osobiście do przychodni lekarskiej, czy też stan jego zdrowia wymagał wizyty domowej. Należy zauważyć, że odbiór korespondencji z poczty i uiszczenie wpisu nie jest czynnością bardziej skomplikowaną, niż wspomniany zakup żywności, czy też inne czynności, z którymi osoba chora musi sobie radzić. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wyjaśnił tych okoliczności, choć mógł to uczynić wyznaczając rozprawę (art. 90 § 2 P.p.s.a.) i zarządzając osobiste stawiennictwo Skarżącego (art. 91 § 3 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wziął również pod uwagę, że skoro Skarżący wniósł skargę do sądu, to powinien liczyć się z ewentualnością nadejścia korespondencji związanej z wszczętą sprawą. Przed wyjazdem za granicę winien więc podjąć odpowiednie działania, zapewniające możliwość odbioru korespondencji, np. przez osobę trzecią, albo wydać inne dyspozycje przewidziane prawem, w tym regulaminami pocztowymi. Byłoby to tym bardziej wskazane, że Skarżący – jak sam przyznaje – otrzymywał także korespondencje z innych sądów. Od Skarżącego, wykonującego działalność menedżerską, należałoby oczekiwać większej staranności niż od ludzi prostych, nie zdających sobie sprawy ze skutków tego typu zaniedbań. Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę żadnej ze wspomnianych wyżej okoliczności, zadowalając się niewiele mówiącym zaświadczeniem lekarskim i usprawiedliwiając bierność Skarżącego w okresie zarówno przed wyjazdem za granicę jak i w okresie od chwili jego powrotu do kraju aż do dnia 25 czerwca 2010 r. włącznie. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny zmienić liberalnej oceny zachowania Skarżącego we wskazanych wyżej okresach, dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, gdyż czyniąc to, orzekłby na niekorzyść wnoszącego zażalenie, co jest nie dopuszczalne w świetle art. 134 § 2 w związku z art. 193 oraz art. 197 § 2 P.p.s.a. Wnioskodawca otrzymał postanowienie Sądu pierwszej instancji o określonej treści i na jej podstawie oceniał szanse powodzenia zażalenia i celowość wydatku w postaci wniesienia wpisu w kwocie 100 zł. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zaskakiwać wnioskodawcy nową oceną faktów, które zostały korzystnie dla niego ocenione w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Wnioskodawca miał prawo oczekiwać, że wobec treści zaskarżonego postanowienia przedmiotem oceny w postępowaniu zażaleniowym będzie wyłącznie możność albo niemożność uiszczenia przez niego wpisu w okresie od 26 do 28 czerwca 2010 r. Odnosząc się do treści zażalenia, należy zgodzić się z jego autorem, że odbiór przesyłki w sobotę i niedzielę nie był możliwy. Jeśli chodzi natomiast o dzień 28 czerwca 2010 r., to całodzienny pobyt Wnioskodawcy w placówce medycznej na badaniach lekarskich, został uprawdopodobniony zaświadczeniem lekarza z C. w L. Oznacza to, że przyczyna, która zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego usprawiedliwiała nieuiszczenie wpisu w okresie od 17 czerwca do 25 czerwca 2010 r., istniała także w dniu 28 czerwca 2010 r. Dodatkowo podnieść należy, że w ostatnio wymienionym dniu przesyłka sądowa nie powinna już znajdować się w urzędzie pocztowym, gdyż termin jej zwrotu do Sądu minął tydzień wcześniej. Wątpliwym staje się zatem założenie, że gdyby Skarżący udał się na pocztę w dniu 28 czerwca 2010 r., to poznałby treść wezwania Sądu, nie mówiąc już o możliwości uczynienia zadość temu wezwaniu. Z tych przyczyn, na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oraz art. 86 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił termin do uiszczenia wpisu od skargi (por. Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, trzecie wydanie, Warszawa 2009, tezy 6 i 7 do art. 197, str. 590-591).