I OZ 730/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 1 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2010 r. sygn. akt. II SAB/Wa 165/10 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. B. na bezczynność Marszałka Województwa Mazowieckiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2010 r., wydanym w sprawie o sygn. SAB/Wa 165/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. B. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd powołał się na przepisy dotyczące kwestii prawa pomocy i wskazał, że sytuacja materialna J. B. nie uniemożliwia mu poniesienia kosztów ewentualnego ustanowienia adwokata oraz uiszczenia wpisu od skargi. Ponadto podniósł, że wysokość tych kosztów w zestawieniu ze stałymi dochodami skarżącego oraz faktem posiadania oszczędności w kwocie 10 000 zł, wolnych od zajęć egzekucyjnych, nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nadto Sąd I instancji zauważył, że ponoszenie kosztów postępowania i wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika zawsze powoduje określony uszczerbek w majątku strony, ale nie uzasadnia to jeszcze przyznania prawa pomocy, chyba że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo poniesienie pełnych kosztów spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W ocenie Sądu I instancji taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, a okoliczności wskazywane przez skarżącego nie mają wpływu na orzeczenie sądu w przedmiocie prawa pomocy. Dlatego też na podstawie art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówiono J. B. przyznania tego prawa. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył J. B. wnosząc o przyznanie mu prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący podniósł, że w wyniku pomyłki wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, zamiast – co było jego intencją – w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Przy czym, w dalszej części uzasadnienia wskazuje, że ustanowienia pełnomocnika z urzędu domaga się nie z powodu niemożności pokrycia kosztów jego wynagrodzenia, ale z uwagi na to, że w Okręgowej Radzie Adwokackiej nie udało mu się ustalić danych osobowych adwokatów specjalizujących się w prawie administracyjnym, co w tej sprawie jest istotne. Natomiast organ korzysta z pomocy doświadczonych prawników. Ponadto skarżący szeroko opisał swoją pracę na rzecz lokalnej społeczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z treścią art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) i w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny (art. art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a). W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd jest związany wnioskiem strony o przyznanie prawa pomocy i ma obowiązek rozpoznać wniosek w takim zakresie, jak wynika to z wniosku. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i w takich granicach wniosek ten był przez Sąd I instancji rozpoznany. Brak wyraźnej modyfikacji wniosku spowodował, że Sąd orzekający winien rozważyć zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie złożonego wniosku, co też uczynił. Instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas – gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zatem, jak trafnie wskazał Sąd I instancji, przesłanką udzielania pomocy jest wykazanie niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów. Nadto podkreślić należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu powinna liczyć się z tym kosztami i odpowiednio się do nich przygotować. Jak wynika z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący uzyskuje stały comiesięczny dochód w wysokości 2 208 zł i jest posiadaczem oszczędności w kwocie około 10 000 zł oraz działki o charakterze rekreacyjnym. Natomiast jego comiesięczne wydatki stałe na utrzymanie siebie wynoszą około 1 653 zł. Dodatkowo okresowo skarżący ponosi koszty związane z zakupem odzieży, odwiedzinami rodzeństwa czy usługami dentystycznymi lub protetycznymi oraz zakupem artykułów biurowych. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że w takiej sytuacji brak jest podstaw do udzielenia skarżącemu prawa pomocy zarówno w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów jak i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Rację ma Sąd orzekający twierdząc, iż uzyskiwane przez skarżącego dochody i posiadane oszczędności pozwolą mu na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania. Natomiast wskazana przez skarżącego okoliczność, iż domaga się on ustanowienia adwokata z uwagi na niemożność samodzielnego ustalenia danych osobowych adwokatów specjalizujących się w prawie administracyjnym, nie stanowi przesłanki do skutecznego złożenia wniosku w tym zakresie. Również działalność skarżącego na rzecz lokalnej społeczności, choć zasługująca na aprobatę, nie usprawiedliwia udzielenia skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Tym samym argumenty zażalenia należy uznać za chybione. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.