II FZ 582/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I SA/Po 940/09 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 22 września 2003 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. 1. Postanowieniem z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I SA/Po 940/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek J. C. (dalej: Skarżący) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w.w. Sądu z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. jak wyżej, wydanego w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 22 września 2003 r., nr [...], w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed WSA w Poznaniu: 2.1. Uzasadniając swoje postanowienie Sąd pierwszej instancji podał, że Dyrektor IS w P. w.w. decyzją utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 1 lipca 2003 r. w sprawie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej tego organu utrzymującej w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej UKS w P. w przedmiocie określenia Skarżącemu zobowiązania podatkowego oraz zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1998. 2.2. Wyrokiem z dnia 15 lipca 2010r., sygn. akt I SA/Po 940/09, WSA w Poznaniu oddalił skargę na powyższą decyzję. 2.3. W dniu 3 sierpnia 2010 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w.w. wyroku WSA w Poznaniu. Wskazał, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie nastąpiło bez jego winy. Z uwagi na zły stan zdrowia trwający od 21 do 28 lipca 2010r. nie był w stanie dokonać wymienionej czynności procesowej. Do wniosku Skarżący załączył zaświadczenie lekarskie oraz wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. 3. Postanowienie Sądu pierwszej instancji: 3.1. Oddalając wniosek Skarżącego WSA w Poznaniu stwierdził, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest przede wszystkim brak winy w uchybieniu. 3.2. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Skarżący w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 27 listopada 2003 r. (k. 16 akt WSA w Poznaniu) podał, że zamieszkuje razem z żoną M. oraz dwójką nieletnich dzieci. Jednocześnie we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazał, że jego sytuacja rodzinna uległa od tego czasu jakiejkolwiek zmianie. Nie powołał również żadnej innej okoliczności świadczącej o braku możliwości skorzystania z pomocy wymienionych domowników przy nadaniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w ustawowym terminie. Tym samym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie uprawdopodobnił, że niezachowanie terminu do dokonania omawianej czynności procesowej nastąpiło bez jego winy. 4. Stanowisko Skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 86 § 3 p.p.s.a. zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Poznaniu Skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata) zarzucił Sądowi pierwszej instancji błędne ustalenie, że ponosi winę za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, z tego powodu, że mógł zachować termin korzystając z pomocy domowników, podczas gdy nie mógł tego uczynić z racji tego, że w czasie jego choroby nie było żadnego z jego domowników, gdyż przebywali oni poza domem na wakacjach (urlopie), na którym nie było Skarżącego z powodu przechodzonego urazu. Powołując się na powyższą okoliczność, Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie jego wniosku i orzeczenie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w.w. wyroku WSA w Poznaniu. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, dlatego zaskarżone postanowienie WSA w Poznaniu podlega uchyleniu, a sformułowany wniosek Skarżącego zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Sąd pierwszej instancji wyszedł od prawidłowej analizy przepisów prawa, stwierdzając, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu - art. 86 § 1 p.p.s.a. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest przede wszystkim brak winy w uchybieniu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego określonej czynności stanowi bowiem konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Brak winy powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. 5.3. Powyższe ustalenia prawne WSA w Poznaniu odniósł w sposób wadliwy do nieprawidłowo ocenionego stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim należy bowiem stwierdzić, że podnoszona przez Skarżącego okoliczność choroby została udokumentowana stosowanym zaświadczeniem lekarskim (k. 239 akt WSA w Poznaniu). Zostało to zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji jako rzecz mająca miejsce, jednakże WSA w Poznaniu nie uznał choroby za okoliczność wyłączającą winę Skarżącego (w postaci niedbałości) przy niedotrzymaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w.w. wyroku WSA w Poznaniu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, należyta staranność Skarżącego wymagała skorzystania z pomocy domowników w wypadku niemożności wniesienia wniosku w terminie z powodu choroby. W odpowiedzi na powyższą ocenę Skarżący podniósł w zażaleniu, że nie mógł skorzystać z pomocy domowników, gdyż w okresie jego choroby (w którym minął termin do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w.w. wyroku WSA w Poznaniu) przebywali oni poza domem na wczasach. W celu uprawdopodobnienia tej okoliczności Skarżący przesłał oświadczenie swojej żony (k. 267 akt WSA w Poznaniu). Okoliczność ta nie była znana Sądowi pierwszej instancji w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, po otrzymaniu powyższej informacji, Sąd pierwszej instancji mógł na mocy art. 195 § 2 p.p.s.a. uwzględnić żądanie Skarżącego zawarte w zażaleniu, poprzez uchylenie własnego postanowienia i rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu od nowa w oparciu o pełniejszy obraz stanu faktycznego sprawy. Nie było bowiem podstaw do odrzucenia powyższej okoliczności pobytu domowników Skarżącego poza domem w czasie jego choroby, zatem zasadnym było przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w.w. wyroku WSA w Poznaniu. 5.4. Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że podniesione przez Skarżącego okoliczności uzasadniają przywrócenie mu na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w.w. wyroku WSA w Poznaniu i na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.