I SA/Gl 554/10

WyrokWSA w Gliwicach2010-07-15

Skład orzekający: Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędzia WSA Teresa Randak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym może nakazać organowi pierwszej instancji rozpatrzenie sprawy w innym trybie niż dotychczas, zmieniając tym samym przedmiot sprawy?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając postanowienie organu pierwszej instancji i nakazując rozpatrzenie sprawy w innym trybie (z postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie w sprawie umorzenia), naruszył przepisy postępowania egzekucyjnego i administracyjnego. Organ odwoławczy nie może narzucić organowi pierwszej instancji sposobu załatwienia sprawy ani zmieniać jej przedmiotu, a jedynie może udzielić wskazówek co do okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu tej samej sprawy.
Stan faktyczny
Zobowiązany Z. L. złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległej składki na ubezpieczenie społeczne. Organ egzekucyjny oddalił zarzuty, a organ odwoławczy uchylił to postanowienie i nakazał organowi egzekucyjnemu rozpatrzenie sprawy w trybie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany zaskarżył postanowienie organu odwoławczego, domagając się uchylenia i umorzenia postępowania. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. i stwierdził, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Teresa Randak, Protokolant Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2010 r. sprawy ze skargi Z. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 i art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) po rozpoznaniu zażalenia z dnia [...] 2009 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T. z dnia [...] r. [...] obejmującego zaległą składkę pana Z.L. na ubezpieczenie społeczne za [...] 2005 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie wymienionego w postanowieniu tytułu wykonawczego doręczonego zobowiązanemu w odpisie w dniu [...] 2007 r. W dniu [...] 2007 r. zobowiązany skierował do Urzędu Skarbowego w S. skargę na czynności egzekutora zawierając w niej zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne dające podstawę do jego umorzenia a mianowicie nie istnienia obowiązku poddanego egzekucji oraz braku pouczenia o terminie i miejscu wniesienia środka zaskarżenia. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z wymogiem art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej ustawą egzekucyjną, organ egzekucyjny zwrócił się do ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T. o jego stanowisko w zakresie zarzutów, który w postanowieniu z dnia [...] r. uznał zarzuty pana Z. L. za nieuzasadnione. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] oddalił zarzuty zobowiązanego. Na powyższe postanowienie pan Z. L. złożył zażalenie uwzględnione postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] uchylającym postanowienie organu pierwszej instancji i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania w trybie art. 59 ustawy egzekucyjnej, wnioskowanym przez zobowiązanego. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. mając na względzie wypowiedź wierzyciela potwierdzającą wymagalność obowiązku podanego egzekucji administracyjnej, uznawszy dopuszczalnym prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o przedmiotowy tytuł wykonawczy, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na to postanowienie pan Z. L. złożył zażalenie i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zawieszenie lub umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wskazał też na błędy w ustaleniach faktycznych oraz pominięcie istotnych faktów, czyli toczących się sporów z wierzycielem przed Sądami Rejonowym i Okręgowym w K., wymuszających konieczność umorzenia egzekucji. Podniósł też nadużycie prawa przez ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T., przejawiające się bezpodstawnym żądaniem składek na ubezpieczenie społeczne w trybie wadliwej egzekucji administracyjnej. Organ odwoławczy stwierdził, że poza sporem w sprawie pozostaje, że pan Z. L. posiada nadal wymagalną zaległość w składkach na ubezpieczenie społeczne za [...] 2005 r. albowiem sprawy sądowe z wierzycielem nie zostały jeszcze prawomocnie zakończone, o czym ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T. poinformował w piśmie z dnia [...] 2009 r. wskazującym jednocześnie jako źródło zaspokojenia zaległości rachunek bankowy zobowiązanego w "A" S.A. Z tego też względu nie mogło być uwzględnione żądanie zobowiązanego umorzenia postępowania egzekucyjnego, które następuje obligatoryjnie wyłącznie w przypadku enumeratywnie wymienionych w 10 punktach art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej. Stanowi on mianowicie, iż organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne: 1) jeżeli obowiązek egzekucyjny został wykonany przed wszczęciem postępowania, 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa, 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego albo gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego, 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny, 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek był ściśle związany z osobą zmarłego, 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie dostarczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciąży na wierzycielu, 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, 9) na żądanie wierzyciela, 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W odniesieniu do pana Z. L., zdaniem organu odwoławczego, nie realizuje się żaden z tych przypadków, albowiem obowiązek objęty tytułem wykonawczym ZUS nr [...] za miesiąc [...] 2005 r. z powodu nie rozstrzygnięcia na razie spraw sądowych zobowiązanego z wierzycielem jest wymagalny, a więc podlega przymusowemu ściągnięciu. Organ odwoławczy wskazał, że bezpodstawny był również zarzut pana Z. L., iż nie został powiadomiony o formie, terminie i miejscu wniesienia środka odwoławczego, gdyż wyjaśnia je szczegółowo pouczenie umiejscowione w części G formularza tytułu wykonawczego, które zobowiązany otrzymał w odpisie [...] 2007 r. Przeczy temu również wniesienie przez pana Z. L. w terminie przewidzianym dla zarzutów pisma datowanego na dzień [...] 2007 r. rozpoznanego w trybie art. 59 ustawy egzekucyjnej. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pan Z. L. wniósł o jego uchylenie w całości oraz umorzenie lub zawieszenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz złamanie zasady współżycia społecznego, zasady kontradyktoryjności i równości. Wspomniał, że niniejsza skarga jest powieleniem wcześniejszej skargi z dnia [...] 2009 r. obejmującej wszystkie zagadnienia, wynikłe w toku postępowania, a rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/GL 481/09. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w rozpoznawanej sprawie sporna pozostaje kwestia wymagalności dochodzonych kwot na tle sporu z wierzycielem przed Sądem Rejonowym w K. pod sygn. akt [...], a także przed Sądem Okręgowym w K. pod sygn. akt [...]. W tych okolicznościach zasadnym było zastosowanie art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zdaniem skarżącego ani wierzyciel, ani organ egzekucyjny nie dostrzegł związku między toczącymi się postępowaniami sądowymi, a wszczętym postępowaniem egzekucyjnym. Wyraził przekonanie, że działanie organu rentowego było pozbawione podstaw prawnych. Dalej skarżący podniósł, że nie jest prawdą twierdzenie o jego uporczywym uchylaniu się od wykonania obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Podkreślił, że od 2000 roku nie ma regularnych dochodów, o czym organ egzekucyjny posiadał informacje, a drobne kwoty z prac dorywczych nie wystarczają na zaspokojenie jego elementarnych potrzeb życiowych. Odnośnie braku informacji o terminie i miejscu wniesienia środka zaskarżenia podniósł, iż terminowe wniesienie przez niego środka zaskarżenia nie było zasługą organu egzekucyjnego, a wynikało z jego determinacji i dociekliwości. Na koniec skarżący podniósł, że jego kontakt z wierzycielem tj. ZUS Inspektorat w T. jest nieprawidłowy, bowiem czuje ze strony wierzyciela agresje skierowaną przeciw jego osobie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację przedstawioną w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna aczkolwiek głównie z przyczyn w niej niewskazanych. Poza sporem było, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T. z dnia [...] r. Nr [...], doręczonego zobowiązaniem w odpisie w dniu [...] r. W dniu [...] 2007 r. zobowiązany skierował do organu egzekucyjnego skargę na czynności egzekutora, zawierając w niej zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a mianowicie na nie istnienie obowiązku podlegajacego egzekucji, brak pouczenia o terminie i miejscu wniesienia środka zaskarżenia oraz wskazanie w tytułach wykonawczych błędnego adresu zamieszkania. Wierzyciel – w postanowieniu z dnia [...] 2007 r. - uznał zarzuty za nieuzasadnione, a w konsekwencji na podstawie art. 33 pkt 1 i 10 oraz art. 34 § 1 i § 4 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. oddalił zarzuty zobowiązanego. Złożone na to postanowienie zażalenie uwzględnione zostało postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] r., którym uchylono zaskarżone postanowienie w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wskazując w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, że organ egzekucyjny rozstrzygał sprawę opierając się na wypowiedzi wierzyciela pochodzącej niemalże sprzed roku. Organ odwoławczy stwierdził również, że mając na uwadze, iż po tak odległym okresie, rozpoznanie zarzutów zobowiązanego z dnia [...] 2007 r., oparte dodatkowo na stanowisku wierzyciela z [...] 2007 r., w trybie art. 33 ustawy egzekucyjnej, mija się z celem, właściwym będzie rozpoznanie argumentów kwestionujących zasadność prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie przedmiotowego tytułu w oparciu o art. 59 § 1 i dalsze ustawy egzekucyjnej, regulujące zagadnienia umorzenia postępowania z przyczyn podobnych jak w art. 33 ustawy egzekucyjnej zwłaszcza, że takie oczekiwanie zawarł zobowiązany w zażaleniu, wnosząc o umorzenie postępowania. W piśmie z dnia [...] 2009 r. organ egzekucyjny wezwał wierzyciela do wyjaśnienia kwestii toczących się z powództwa zobowiązanego postępowań sądowych oraz do wskazania składników majątkowych, do których można podjąć skuteczną egzekucję. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] 2009 r., wierzyciel wyraził pogląd, że nie ma podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz wskazał Bank i numer rachunku zobowiązanego, z którego organ egzekucyjny może prowadzić egzekucję. Postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i 7 oraz § 3 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego powołując się na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. uchylające wcześniejsze rozstrzygnięcie tego organu. Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, że w Dziale I "Przepisy ogólne" ustawy egzekucyjnej zawarto m.in. rozdziały zatytułowane " Zasady prowadzenia egzekucji" ( Rozdział 3 ) oraz "Zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego ( Rozdział 4 ). W Rozdziale 3 tej ustawy umiejscowiono przepisy regulujące m.in. wszczęcie postępowania egzekucyjnego ( art. 26), warunki jakim powinien odpowiadać tytuł wykonawczy ( art. 27), okoliczności będące podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ( art. 33 ) oraz tryb rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów ( art. 34). W Rozdziale 4 umieszczono m.in. przepisy wskazujące przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego ( art. 56 ) bądź jego umorzenia ( art. 59). Zgodnie z treścią art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej zarzuty tam wymienione organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W myśl art. 34 § 3 ustawy egzekucyjnej jeżeli wierzyciel nie wyraził stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu wydania postanowienia, o którym mowa w § 4. Z art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej wynika, że organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu ( art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej). Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany zgłasza do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego ( art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej). Zgłoszenie zarzutów po tym terminie jest bezskuteczne. Postępowanie w sprawie zarzutów prowadzone jest wyłącznie na wniosek ( żądanie ) zobowiązanego. Stosownie do brzmienia art. 59 ustawy egzekucyjnej postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadku zaistnienia wymienionych w nim przesłanek bądź obligatoryjne ( §1 ) bądź fakultatywne (§2). Zgodnie z art. 59 § 3 ustawy egzekucyjnej w przypadkach, o których mowa § 1 i § 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4, Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu ( art. 59 § 4 ustawy egzekucyjnej ). Na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym ( art. 59 § 5 ustawy egzekucyjnej ). Postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego może być prowadzone z urzędu lub na wniosek, a jego wszczęcie w trakcie postępowania egzekucyjnego nie jest ograniczone żadnym terminem. Z powyższego wynika, że postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów nie jest tożsame z postępowaniem w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Odmienne są bowiem zarówno przesłanki będące podstawą materialnoprawną tych postępowań ( art. 33 i art. 59 ustawy egzekucyjnej ), warunki oraz terminy ich wszczęcia jak i sposób prowadzenia oraz zakończenia postępowania w tych sprawach. Można więc stwierdzić, że z uwzględnieniem art. 17 i art. 18 ustawy egzekucyjnej oraz przepisów innych ustaw, postępowanie w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 ustawy egzekucyjnej uregulowane zostało w pełni, w całości przepisami art. 34 i art. 35 tej ustawy. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od innych, prowadzących w ramach egzekucji, postępowań. Skuteczne wszczęcie takiego postępowania powoduje konieczność jego merytorycznego lub formalnego zakończenia. Niedopuszczalne jest rozstrzyganie w sprawie zgłoszonych zarzutów w innym niż przewidziany do tego trybie np. w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Upływ czasu od dnia zgłoszenia zarzutów do orzekania w ich sprawie, czy też wskazywanie na podobne przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie uprawniają organu egzekucyjnego czy organu odwoławczego do zmiany trybu postępowania i zmiany przedmiotu sprawy z postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. To, że w wyniku rozpoznania zgłoszonych zarzutów, jeżeli zarzuty są uzasadnione, organ egzekucyjny wydaje ( może wydać ) postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że stosuje przepis art. 59 § 1 lub § 2 ustawy egzekucyjnej ( wskazane w nich przesłanki), skoro § 3 tego artykułu wyraźnie rozróżnia te dwie sytuacje. W warunkach przewidzianych prawem umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić z przyczyn wskazanych w art. 59 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej bądź w wyniku uwzględnienia zarzutów z przyczyn wskazanych w art. 33 tej ustawy. W tym miejscu warto zauważyć, że ustawa nie uzależnia umorzenie postępowania egzekucyjnego – na podstawie art. 59 ustawy – od wyrażenia jakiegokolwiek stanowiska, oceny, czy poglądu wierzyciela. Stwierdzenie zaistnienia przesłanki z art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego bez konieczności uzyskania stanowiska wierzyciela czy zobowiązanego. Inaczej rzecz się ma w przypadku postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów, w którym nie tylko przewidziano wypowiedź wierzyciela co do zarzutów, lecz również, w określonych sytuacjach, nadano tej wypowiedzi moc wiążącą dla organu egzekucyjnego. Brak stanowiska wierzyciela, wyrażonego w odpowiednim terminie, skutkuje zawieszeniem postępowania egzekucyjnego na określony czas ( art. 34 § 3 ustawy egzekucyjnej). Reasumując należy stwierdzić, że przepis art. 34 ustawy egzekucyjnej ustanawia inne niż w art. 59 i art. 56 tej ustawy przyczyny umorzenia i zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z akt niniejszej sprawy zobowiązany, w piśmie nazwanym skarga na czynności poborcy podatkowego złożonym w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu przedmiotowego tytułu wykonawczego wniósł o umorzenia postępowania egzekucyjnego zarzucając zaistnienie okoliczności powodujące, jego zdaniem, że wszczęte postępowanie egzekucyjne należy uznać jako pozbawione podstaw prawnych i przedwczesne. Organ egzekucyjny prawidłowo uznał, że pismo to z uwagi na termin jego złożenia, charakter i ponoszone w nim okoliczności stanowi zgłoszenie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Organ zasadnie zakwalifikował zarzuty jako określone w art. 33 pkt 1 i 10 ustawy egzekucyjnej i po uzyskaniu stanowiska wierzyciela uznał zgłoszone zarzuty za bezzasadne ( postanowienie z dnia [...] r.). Rozpoznając zażalenie na to postępowanie organ odwoławczy wskazując na przepis art. 34 ustawy egzekucyjnej stwierdził, że rozpoznanie zarzutów w trybie art. 33 tej ustawy mija się z celem i nakazał organowi egzekucyjnemu rozpoznanie sprawy w oparciu o art. 59 § 1 i dalsze ustawy egzekucyjne, a więc prowadzenie postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W ten sposób organ odwoławczy naruszył nie tylko przepisy postępowania egzekucyjnego w administracji lecz również działał wbrew przepisom procedury administracyjnej, a w szczególności art. 138 § 1 i 2 w związku z art. 144 k.p.a. Przepisy te bowiem zakładają tożsamość sprawy rozstrzyganej przez organ pierwszej instancji za sprawę podlegającą rozpoznaniu w postępowaniu odwoławczym, a ponadto wykluczają możliwość narzucenia organowi pierwszej instancji, sposobu załatwienia sprawy. Organ odwoławczy może jedynie udzielić wskazówek jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu tej samej, a nie innej niż rozpoznana sprawy. Orzeczenie wydane w trybie odwoławczym w postępowaniu egzekucyjnym, w którym organ odwoławczy kwalifikuje sprawę odmiennie niż uczynił to organ pierwszej instancji, nakazując przeprowadzenie postępowania w innym zakresie niż dotychczas, z przyczyn nieznanych ustawie, wbrew żądaniu strony (zobowiązanego ) i w innym niż prowadzony trybie, stanowi naruszenie prawa skutkujące wadliwością takiego rozstrzygnięcia, w tym również niedopuszczalną ingerencję w rozstrzygnięcie sprawy przez organ pierwszej instancji. Z treści art. 138 § 2 k.p.a. nie wynika, że organ pierwszej instancji jest związany poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu kasacyjnej decyzji czy postanowienia ( art. 144 k.p.a.). Dlatego też organ egzekucyjny rozstrzygając sprawę ponownie, w innym niż dotychczas trybie, nie mógł w sentencji postanowienia wskazać na związanie postanowieniem organu odwoławczego uchylającym jego wcześniejsze rozstrzygnięcie. W tym przypadku organ egzekucyjny powinien samodzielnie oceniać wszystkie zaistniałe okoliczności faktyczne i prawne, uwzględniając również okoliczności wskazane przez organ odwoławczy i wydać rozstrzygnięcie adekwatne do zaistniałych faktów i zgodne z obowiązującym prawem. Organ orzekający z uwagi na konieczność ponownego rozpoznania sprawy od początku powinien po raz kolejny zastosować przepis art. 34 i uzyskać stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, a następnie wydać w tej sprawie odpowiedniej treści postanowienie. Wydając rozstrzygnięcie w innym niż pierwotnie przedmiocie organ egzekucyjny a następnie organ odwoławczy naruszyły wymienione wyżej przepisy procedury egzekucyjnej i administracyjnej i to w sposób który miał istotny wpływ na wynik sprawy. W zaskarżonych postanowieniach rozstrzygały bowiem w innej niż wnioskowana przez zobowiązanego i rozstrzygana wcześniej sprawa i to bez uzyskania wydanego, w przewidzianej prawem formie, stanowiska wierzyciela. Rozpoznając sprawę ponownie organ egzekucyjny zastosuje tryb postępowania przewidziany art. 34 ustawy egzekucyjnej uzyskując aktualne stanowisko wierzyciela co do zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, a następnie rozstrzygnie sprawę zgodnie z obowiązującymi przepisami z uwzględnieniem przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu oceny prawnej. Z tych przyczyn Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przy zastosowaniu jej art. 134 § 1 orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło