III SA/Kr 237/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Grażyna Danielec (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2010 r. sprawy ze skargi H. Ł. na decyzję Wojewody z dnia 4 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2009 r. ([...]), na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. nr 139 z 2006 r. poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 kpa Prezydent Miasta odmówił wymeldowania K. Ł. z pobytu stałego z lokalu przy ul. A w K. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał co następuje: Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek H. Ł., żony K. Ł., a jego przedmiotem było ustalenie czy K. Ł., dalej zwany zainteresowanym zamieszkuje w lokalu przy ul. A w K., czy też opuścił ten lokal w sposób dobrowolny i trwały. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 w/w ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, podstawą wymeldowania z urzędu lub na wniosek strony jest opuszczenie lokalu przez daną osobę, która nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Na podstawie zebranego w trakcie postępowania administracyjnego materiału dowodowego, a to zeznań świadków oraz protokołu z kontroli dyscypliny meldunkowej przeprowadzonej przez Komisariat Policji ustalono, że K. Ł. nie przebywa na co dzień w lokalu przy ul. A w K. Bezspornym jest fakt, iż zainteresowany opuścił przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny, decydując się na zamieszkiwanie poza miejscem zameldowania na pobyt stały z uwagi na nieporozumienia rodzinne. Przepisy meldunkowe abstrahują jednak od oceny motywacji podjętych kroków, kładąc nacisk na trwałość podjętego postanowienia i dobrowolność opuszczenia lokalu. Ewentualne problemy występujące w pożyciu rodzinnym i ich skutki poddawane są ocenie innych norm prawnych niż meldunkowe. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby ktokolwiek usunął zainteresowanego siłą z przedmiotowego lokalu. Była to jego dobrowolna i świadoma decyzja. Podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej na okoliczność wyjaśnienia rozbieżności występujących w zeznaniach stron co do przesłanki trwałości opuszczenia przedmiotowego lokalu ustalono jednak, że K. Ł. nie opuścił miejsca zameldowania na pobyt stały w sposób trwały. Prawdą jest, że K. Ł. przebywał poza lokalem przy ul. A w K. od co najmniej kilku lat, jednak w ostatnich miesiącach zamieszkiwał w tym lokalu, a następnie podejmował próby powrotu i ponownego w nim zamieszkania. Istotną okoliczność stanowi fakt, że zainteresowany zaczął ponownie ponosić część opłat związanych z utrzymywaniem przedmiotowego lokalu (k. nr 27 kart sprawy). Powyższe wskazuje na brak woli trwałego opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały przez zainteresowanego. Za takim stanowiskiem przemawia również fakt wymiany zamków w drzwiach wejściowych przez żonę K. Ł. (k. nr 48 akt sprawy) jak i próby dostania się do lokalu w asyście policji co potwierdzone zostało przez pozostałych świadków zeznających w niniejszej sprawie. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożyła H. Ł. Podniosła, że organ I instancji błędnie ocenił okoliczności faktyczne sprawy. Podała, że zainteresowany trzy lata temu świadomie, dobrowolnie i trwale opuścił lokal przy. ul. A w K. Od tego czasu nie przebywa w miejscu zameldowania z zamiarem stałego pobytu i nie ponosi opłat związanych z utrzymaniem lokalu. Od stycznia 2006 r. do lipca 2009 r. nie partycypował w żadnych kosztach utrzymania lokalu, w całości były one pokrywane przez wnoszącą odwołanie, na co przedłożone zostały stosowne potwierdzenia wpłat. Zdaniem H. Ł. powyższe wskazuje na wolę zerwania wszystkich związków z lokalem miejsca stałego pobytu przez zainteresowanego. Odwołująca się podniosła, że w związku z toczącym się postępowanie administracyjnym o wymeldowanie zainteresowany dokonał trzech wpłat na łączną kwotę 237 zł, co zostało błędnie zinterpretowane przez organ orzekający jako ponoszenie kosztów utrzymania lokalu. Nadto z notatki z kontroli dyscypliny meldunkowej przeprowadzonej przez Komisariat Policji wynika, że sąsiedzi zaprzeczają zamieszkiwaniu K. Ł. w miejscu zameldowania na pobyt stały. Dnia 14 lipca 2009 r. zainteresowany przebywał w lokalu tylko chwilowo po kilkuletniej nieobecności i fakt ten nie może przesądzać o trwałości związku z lokalem. Powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazała, że decyzja o opuszczeniu lokalu przez K. Ł. była świadoma i autonomiczna, a fakt niezamieszkiwania z rodziną przez ostatnie trzy lata świadczy o trwałości podjętej decyzji. W przedmiotowym lokalu zainteresowany nie posiada rzeczy osobistych nie ponosi opłat związanych z utrzymaniem lokalu. Wojewoda decyzją z dnia 4 lutego 2010 r. Nr [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył motywy rozstrzygnięcia organu I instancji oraz argumenty odwołania. Nadto podał co następuje. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, w tym protokołu z dnia 18 sierpnia 2009 r. sporządzonego na okoliczność przesłuchania m. in. K. Ł. oraz H. Ł. wynika, że K. Ł. miał do przedmiotowego lokalu swobodny dostęp i lokal ten był w jego dyspozycji. Wymiana zamków w drzwiach przez H. Ł. spowodowała, że K. Ł. nie ma dostępu do lokalu. Okoliczność ta powoduje, że nie może zostać wymeldowany z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Przedstawione w sprawie dowody wskazują bowiem na brak dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu. O tym, że K. Ł. nie ma zamiaru opuścić w sposób trwały tego lokalu świadczy z kolei fakt, iż przed Prokuraturą Rejonową pod sygn. akt [...] toczy się sprawa o utrudnienie zainteresowanemu zamieszkiwania w lokalu przy ul. A w K. Z informacji uzyskanej przez organ odwoławczy wynika, że sprawa ta nie została jeszcze rozstrzygnięta. W ocenie organu nie została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, mówiąca o dobrowolnym opuszczeniu lokalu. Organ administracji publicznej wydając decyzje w sprawie wymeldowania bierze pod uwagę stan faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji. Wcześniejsze zdarzenia nie mają wpływu na postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania K. Ł. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. Instytucja wymeldowania nie może być wykorzystywana do zmuszenia danej osoby do opuszczenia lokalu. Temu celowi służy eksmisja. Odnośnie kwestii nie partycypowania przez K. Ł. w kosztach związanych z utrzymaniem lokalu, to nie może ona mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy meldunkowej w postępowaniu administracyjnym, a sprawa ta może zostać uregulowana w drodze postępowania cywilnego. Na powyższą decyzją H. Ł. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, że K. Ł. nie opuścił lokalu w sposób dobrowolny i trwały oraz naruszenie art. 7, 77 i 136 kpa poprzez zaniechanie wyjaśniania stanu faktycznego. Strona skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie odniósł się do podnoszonej w odwołaniu okoliczności, potwierdzonej notatką z kontroli dyscypliny meldunkowej przeprowadzonej przez Komisariat, iż K. Ł. świadomie, dobrowolnie i trwale opuścił mieszkanie przy ul. A oraz nie przebywa w nim z zamiarem stałego pobytu. Na poparcie stanowiska, iż doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu przez zainteresowanego przytoczyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt: II SA/Op 570/08. W ocenie skarżącej organ odwoławczy poprzestał wyłącznie na oświadczeniach stron złożonych do protokołu przed organem I instancji, które same w sobie nie powinny stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Organy administracji winny były oprzeć się również na zeznaniach bezstronnych świadków-sąsiadów mieszkających przy ul. A w K., które pozostały jednak poza zakresem zainteresowania organów orzekających. Pominięta została również okoliczność, że działania K. Ł. zmierzają wyłącznie do "utrudnienia regulacji stosunków panujących między nim, a H. Ł." jak i fakt, że K. Ł. podjął działania, które miałyby świadczyć o zamiarze stałego pobytu w lokalu (np. zawiadomienie policji o utrudnianiu dostępu do lokalu) dopiero wówczas, gdy strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie z mieszkania. Powołując treść art. 6 i 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skarżąca podała, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy. Decyzje organów I i II instancji były wynikiem błędnej wykładni powołanych powyżej przepisów jak i niewłaściwego ustalenia okoliczności faktycznych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podał co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr, 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim. W ocenie Sądu, stan faktyczny niniejszej sprawy wskazywał, iż opuszczenie przez K. Ł. lokalu przy ul. A w K. nie miało charakteru definitywnego i nie wynikało z jego woli. Samo przebywanie przez stronę postępowania w innym lokalu nie świadczy jeszcze o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Nieobecność uczestnika w sposób ciągły w przedmiotowym lokalu spowodowane było trwającym konfliktem rodzinnym. Zainteresowanemu utrudniano też dostęp do mieszkania. Fakt ten potwierdziła sama skarżąca, która w dniu 18 sierpnia 2009 r. podała, że kilkakrotnie dokonała wymiany zamków, aby zainteresowany nie mógł dostać się do lokalu. Z kolei z oświadczeń K. Ł. wynika, że nie opuścił miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny i trwały oraz że cały czas wykazuje wolę zamieszkiwania w tym lokalu. Z zeznań tych wynika również, że zamieszkuje w różnych miejscach na terenie K. tj. w lokalu przy ul. A, u siostry oraz u znajomego. Spowodowane jest to jednak konfliktem rodzinnym i chęcią uniknięcia stresujących sytuacji podczas przebywania w przedmiotowym lokalu. Powyższe zachowanie strony świadczy o tym, że nie zaakceptował on istniejącej sytuacji. Opuszczenie miejsca pobytu stałego jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Dlatego też opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne, połączone z zabraniem wszystkich swoich rzeczy z zajmowanego lokalu (mebli i innych rzeczy) i skoncentrowaniem swojego centrum życiowego poza miejscem pobytu stałego. W niniejszej sprawie nie zaistniały te przesłanki. Zainteresowany nie zabrał wszystkich swoich rzeczy z lokalu, przebywając w nim korzystał z kuchni, łazienki i pokoju. Nadto, z uwagi na uniemożliwianie dostępu do lokalu przez żonę czy konkubinę syna próbował kilkakrotnie wejść do lokalu w asyście policji, jak również złożył stosowny wniosek do Prokuratury Rejonowej. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu musi nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli, jak i w drodze odpowiedniego zachowania się, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby (patrz powołany wyżej wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r.). Tymczasem w niniejszej sprawie zachowanie zainteresowanego wskazuje na chęć zamieszkiwania w lokalu. W odniesieniu do zarzutu skargi, iż organ administracji nie odniósł się do zeznań sąsiadów, którzy zaprzeczają jakoby K. Ł. zamieszkiwał w miejscu stałego pobytu wskazać należy, że przeprowadzona została kontrola dyscypliny meldunkowej podczas której funkcjonariusze policji zastali zainteresowanego pod wskazanym adresem. Dowód z kontroli meldunkowej został przeprowadzony, aby dokładnego wyjaśnić stan faktyczny sprawy zgodnie z zasadą uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Niezasadny jest zarzut naruszenia przez organy orzekające art. 7, art. i 77 k.p.a. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób nie uchybiający zasadom postępowania. Organy obu instancji dokonując analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wzięły pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy i dokonały ich prawidłowej oceny. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji.