VII SA/Wa 880/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2010 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją znak [...] wydaną [...] lutego 2010r. na podstawie art. 138§ 1 ptk.2 w zw. z art. 127§ 3 kpa uchylił decyzję własną wydaną [...] stycznia 2010r. stwierdzającą naruszenie przez przewoźnika P. SA przepisu art. 7 ust 1 lit c w związku z art. 5 ust 1 rozporządzenia nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91- w związku z odwołaniem lotu nr [...] w dniu [...] sierpnia 2009r. poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty pasażerowi odszkodowania w wysokości 600 EUR, ustalającą termin usunięcia w/w nieprawidłowości na 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nakładającą na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 1000 zł. i stwierdził brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego. W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie związane jest ze skargą T. P. , która dotyczyła lotu z dnia [...] sierpnia 2009r. na trasie C.- W. nr lotu [...]. Lot ten miał nastąpić o godzinie 16:30. Lot odwołano a T. P. nie wypłacono odszkodowania. Przyczyną odwołania lotu były problemy techniczne samolotu w postaci wycieku płynu hydro z gałęzi amortyzatora lewego podwozia głównego. T. P. zapewniono bezpłatną zmianę planu podróży lotami w dniu [...].08.2009 r., a na czas oczekiwania na te alternatywne loty zapewniono zakwaterowanie w hotelu. Odległość mierzona pomiędzy W. a C. wynosi ponad 3 500 km . Organ podkreślił, że wydając decyzję [...] stycznia 2010 r. uznał, że niewątpliwie występujący w samolocie wyciek zagrażał bezpieczeństwu lotu, a tym samym uzasadniał decyzję o wycofaniu samolotu z eksploatacji, jednakże z zebranego materiału nie wynikało, że źródłem uszkodzenia był błąd konstruktora maszyn-czyli nie wystąpiło zdarzenie nadzwyczajne . Organ podkreślił, że wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie pełnomocnik Spółki Akcyjnej P. dołączył nowy dowód w postaci karty [...] biuletynu serwisowego B. nr. [...] z [...] lutego 1990r. Biorąc pod uwagę przedstawiony dokument ponownie rozpatrując sprawę organ uznał, że przyczyną wycieku płynu w samolocie było wykonanie przez H. Ltd nakrętki amortyzatora niezgodnie z zaleceniami producenta zawartymi w biuletynie serwisowym B. nr. [...] z [...].02.1990r. Organ powołał przepisy rozporządzenia nr. 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.02.2004r. oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 22.12.2008 wydany w sprawie C 549/07 Friederika Wakentin-Herman p-KO Linee Aeree Italiane SpA zgodnie z którym art. 5 ust 3 rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że problem techniczny, który wystąpił w statku powietrznym, skutkujący odwołaniem lotu, nie jest objęty pojęciem "nadzwyczajnych okoliczności" w rozumieniu tego przepisu chyba, że problem ten jest następstwem zdarzeń , które ze względu na swój charakter lub źródło nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwalają mu na skuteczne nad nimi panowanie. Taka sytuacja miałaby miejsce np. w przypadku ujawnienia przez konstruktora maszyn stanowiących flotę przewoźnika lub właściwy organ, że maszyny te będące w użyciu zawierają ukrytą wadę produkcyjną zagrażającą bezpieczeństwu lotów. Jak wskazał Inspektor Kontroli Cywilnych Statków Powietrznych Urzędu w biuletynie serwisowym B. nr [...] z [...].02.1990r. posiadacz certyfikatu , potwierdził możliwość występowania usterki. Z uwagi na to, że producent wskazał sposób usunięcia usterki polegający na konieczności przerobienia nakrętki-należy uznać, że nastąpiło ujawnienie przez konstruktora maszyn istnienia wady konstrukcyjnej. W ocenie organu ujawnienie się niesprawności produktu stanowi przesłankę do tego by uznać, że zaistniało zdarzenie , które nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności przewoźnika lotniczego i nie pozwala mu na skuteczne nad nim panowanie-czyli, że odwołanie lotu w dniu [...].08.2009r. spowodowane było zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, a tym samym, że wyłączony został obowiązek wypłaty odszkodowania. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł T. P. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący podał, że powołany przez organ biuletyn serwisowy firmy B. sygnalizujący możliwość wystąpienia usterki nakrętki i wskazujący sposób jej usunięcia stanowi wskazówkę ułatwiającą personelowi technicznemu diagnozowanie usterek amortyzatora podwozia. Biuletyn został wydany [...] lutego 1990r. a więc trudno go zakwalifikować do kategorii powiadomienia o ukrytej wadzie zagrażającej bezpieczeństwu lotu wymagającej natychmiastowych przeglądów i napraw w stosunku do lotu planowanego w sierpniu 2009r. . Ponadto usterka polegająca na wycieku płynu hydraulicznego amortyzatora podwozia – będąca bezpośrednią przyczyną odwołania lotu w dniu [...].08.2009r. występowała już wcześniej od czasu naprawy w kwietniu 2007r., a przyczynę tej usterki ustalono dopiero we wrześniu 2009r. Wobec tego zdaniem skarżącego wystąpienie usterki technicznej samolotu, która spowodowała odwołanie lotu na trasie C.- W. w dniu [...].08.2009r. nie należy do nadzwyczajnych okoliczności, które zwalniałyby przewoźnika P. SA od odpowiedzialności wobec pasażerów, w tym od obowiązku wypłaty odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył co następuje: Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm ), kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa(art. 145§ 1 ptk1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm)), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Należy przy tym zaznaczyć, iż od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003r. (Dz. U. z 2004r. nr 90, poz. 864 ), na mocy którego Polska stała się członkiem Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, interpretowanym oraz stosowanym w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem kontrolowana decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] lutego 2010r. narusza prawo. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit c rozporządzenia nr 261/2004 ( Dz. Urz. UE L 46 z dnia 17 lutego 2004r.) w przypadku odwołania lotu obsługujący przewoźnik lotniczy powinien wypłacić pasażerowi odszkodowanie na zasadach określonych w art.7 rozporządzenia nr 261/2004 w kwocie zależnej od długości trasy przelotu. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą określone zostały w art. 5 ust.1 lit c ptk i, ii, iii rozporządzenia nr 261/2004 stanowiącym, że pasażerom nie należy się odszkodowanie jeżeli m.in. zostaną poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowanym odlotem, oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 wskazano ,że przewoźnik zwolniony jest z tego obowiązku jeżeli może dowieść, iż odwołanie zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Przepisy omawianego rozporządzenia mają nie tylko zapewniać wysoki poziom świadczonych przez przewoźników lotniczych usług na obszarze Wspólnoty, ale nade wszystko mają gwarantować pasażerom możliwość egzekwowania ich praw. Stosownie do treści postanowień ptk 14 preambuły do rozporządzenia nr 261/2004, zobowiązania przewoźników powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem, nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika . Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wynika, że problem techniczny statku powietrznego można zaliczyć do takich wad, jeżeli okoliczności związane z takim zdarzeniem mogą zostać uznane za " nadzwyczajne" w rozumieniu art.5 ust.3 rozporządzenia nr 261/2004 tylko wówczas, gdy odnoszą się do zdarzenia, które nie wpisuje w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwala na skuteczne nad nim panowanie, ze względu na jego charakter lub źródło. Ujawnienie ukrytej wady dotyczącej konkretnego elementu wyposażenia z uwagi na wyższy poziom niż normalny usterkowości danego elementu wyposażenia , nie może zostać zakwalifikowane jako nadzwyczajna okoliczność w rozumieniu art.5 ust.3 rozporządzenia 261/2004, ponieważ wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego, który jest eksploatacja statków powietrznych. Wskazać należy, że panować nad tym przewoźnik może poprzez zawieranie odpowiednich umów cywilnoprawnych czy to z dostawcami mniej usterkowych samolotów, czy też przez wprowadzenie do umowy odpowiednich zapisów , chroniących przewoźnika przed skutkami nadmiernego poziomu usterkowości elementów wyposażenia samolotu. Sąd nie podziela wyjaśnienia organu, że usterka polegająca na wycieku płynu z gałęzi amortyzatora lewego podwozia głównego może zostać zakwalifikowana jako ukryta wada produkcyjna zagrażająca bezpieczeństwu lotów w rozumieniu motywu 14 rozporządzenia nr 261/2004 oraz punktu 26 wyroku ETS z dnia 22 grudnia 2008r. w sprawie C-548/07 Wallentin Hermann, ponieważ nie została ujawniona przez konstruktora maszyn stanowiących flotą danego przewoźnika powietrznego, lub przez właściwy organ, że maszyny te , będące już w użyciu , zawierają ukrytą wadę produkcyjną zagrażająca bezpieczeństwu lotów. Ujawnieniem takim nie jest złożony wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Biuletyn serwisowy z 1990r. , który potwierdzał możliwość występowania usterki i wskazywał sposób jej usunięcia. Usterka techniczna samolotu polegająca na wycieku płynu z amortyzatora, która była przyczyną odwołania lotu w dniu [...].08.2009r. występowała już wcześniej (tj. w marcu 2009r. i [...].06.2009r.) A więc już w dacie [...].06.2009r. wiadomym było, że jest określony problem, że powtarza się usterka tego samego rodzaju co zobowiązywało przewoźnika użytkującego samolot do ustalenia przyczyn występowania usterki. Doraźne działania polegające na stosowaniu nakrętek zapasowych wskazują na brak należytej staranności przewoźnika i brak konsekwencji w dążeniu do skutecznego usunięcia usterki. Dopiero w dniach [...]-[...].09.2009r. ustalono, że nakrętka zamykająca amortyzator była dokręcona zbyt luźno co spowodowało wytarcie fazy w dolnej części cylindra zewnętrznego. Było to spowodowane niedokładnością wykonania nakrętki w trakcie remontu wykonanego rzez serwisanta- firmę H. w kwietniu 2007r. Jak wynika ze znajdującego się w aktach pisma TPME z [...].09.2009r. w celu zmiany wymiarów rowka , nakrętkę poddano obróbce mechanicznej. Niedokładność zamocowania nakrętki w tokarce spowodowała błąd równoległości płaszczyzn a w efekcie problemy z prawidłowym montażem nakrętki. Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że nie wyprodukowano nowej części samolotu tj. nakrętki a czynności naprawy dokonano w ramach remontu. A więc błędnie w ocenie Sądu organ przyjął, że doszło do wyprodukowania nowej nakrętki- uszczelki w ramach remontu samolotu, a błąd podczas obróbki należy uznać za nadzwyczajną okoliczność wyłączającą odpowiedzialność przewoźnika - tj. za ukrytą wadę produkcyjną zagrażającą bezpieczeństwu lotów. Reasumując należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organ wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się przede wszystkim obrazy przepisów postępowania albowiem w sposób niewłaściwy wyjaśnił stan faktyczny sprawy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na odstawie art. 145 §1 ptk 1a i 1c i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.