II SA/Po 98/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzje Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie samowoli budowlanej; oddala skargę. /-/J. Zieliński /-/J. Szaniecka /-/W. Batorowicz WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzje Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie samowoli budowlanej; oddala skargę. /-/ J.Zieliński /-/ J.Szaniecka /-/ W.Batorowicz Sygn. akt II SA/Po 98/10 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie samowoli budowlanej dotyczącej budowy w latach 1962 - 1972 budynków mieszkalnych, jednorodzinnych i gospodarczych, usytuowanych na nieruchomościach posiadających numery pocztowe 75, 77, 78, 80, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 94, 98, 100 i 102 w B. Odwołanie od ww. decyzji wniósł E. K., wskazując, iż część nieruchomości położonej w B. nr 100 została pobudowana przez niego na podstawie pozwolenia na budowę, a zatem jest inwestorem i przysługuje prawo wniesienia odwołania. W uzasadnieniu odwołania E. K. wskazał, iż użytkowany przez niego budynek nr 100 jest samowolą budowlaną - inwestycji tej nie mogło dotyczyć pozwolenie na budowę z 1962 r., będące w posiadaniu R. K. S.. w B., na budowę domu nr 100 i pozostałych wskazanych w decyzji PINB w P. konieczna była zgoda Państwowego Funduszu Ziemi, a dokumentu tego w aktach sprawy nie ma. Nadto stan kominów budynku nr 100 grozi spowodowaniem pożaru. Decyzją z dnia [...] 2009 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 104, art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż E. K. nie posiada przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. W szczególności jest on najemcą budynku w B. nr 100 to jest jednego z budynków, których legalność pobudowania była przedmiotem badania w postępowaniu prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Właścicielem przedmiotowych budynków, w tym budynku nr 100 jest natomiast R. K. S. w B., co wynika z wypisu z rejestru gruntów. Tym samym stosunek najmu nie kreuje po stronie E. K. praw właścicielskich, ani praw do zarządzania zajmowanym budynkiem. Organ II instancji wskazał, iż z racji zajmowania przedmiotowego lokalu, E. K. ma niewątpliwie interes faktyczny w postępowaniu dotyczącym legalności pobudowania obiektu, w którym lokal ten się znajduje, nie ma natomiast interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Skargę od powyższej decyzji wniósł E. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i podnosząc, iż w dniu [...] 1981 r. uzyskał pozwolenie na budowę na część przedmiotowego budynku, wydane przez Naczelnika Miasta i Gminy w Wj. Nadto wskazał, że jest w posiadaniu zaświadczenia o zakończeniu budowy z dnia 12 lutego 2008 r. Skarżący zakwestionował wniosek organu II instancji co tego, że jest najemcą przedmiotowego lokalu, wskazując na brak podpisu na umowie najmu i tym samym - według skarżącego - "braku mocy dowodowej" i nieważnością tej umowy. W odpowiedzi na skargę, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 28 czerwca 2010 r. uczestnik postępowania – R.K.S. w B. wniósł o oddalenie skargi, podnosząc iż z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu, z dnia [...] 2010 r. sygn. [...] wynika, że skarżący nie był ani właścicielem, ani współwłaścicielem budynku mieszkalnego położonego w B. nr 100, ani też nieruchomości, na której budynek ten był posadowiony. Właścicielem budynku i gruntu jest natomiast R. K. S. w B. Powołując się na ww. orzeczenie Sądu Okręgowego w Poznaniu, uczestnik wskazał, że E. K. jest jedynie najemcą lokalu mieszkalnego, położonego w budynku nr 100. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie należy zauważyć, iż R. K. S. w B. z początkiem lat 60 tych ubiegłego wieku przystąpił do budowy domów mieszkalnych oraz budynków wielorodzinnych. Domy były budowane na gruntach których właścicielem była Spółdzielnia. Dla członka Spółdzielni – E. K. - dom budowany był ze środków pozyskanych z kredytu, nadto strony uzgodniły, że miał być oddany E. K. w najem, jako mieszkanie służbowe. Umowa najmu była ustna, a Spółdzielnia pobierała stosowny czynsz. W dniu 1 kwietnia 1985 r. E. K. zawarł z R. K. S. w B. umowę, z której wynikało, iż po całkowitej spłacie kredytu wobec K., E. K. stanie się właścicielem domu mieszkalnego oraz inwentarskiego nr 100. Sąd Rejonowy w Chodzieży, w sprawie o sygn. I C [...]stwierdził, iż ww umowa jest nieważna, (k. 78-79 akt sądowych). E. K. zwracał się wielokrotnie do R. K. S. w B. o przeniesienie na niego własności spornego budynku, bądź zwrotu nakładów poniesionych na jego rozbudowę i remont, otrzymując zawsze odpowiedź odmowną. Wobec powyższego pozwem z dnia 25 listopada 2005 r. wniesionym przeciwko R. K. S. w B., domagał się nakazania pozwanemu złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na niego własności przedmiotowej nieruchomości, powołując się na umowę z dnia 1 kwietnia 1985 r. Prawomocnym wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2007 r. powództwo w tej sprawie (sygn. akt I C [...] Sądu Rejonowego w Chodzieży) zostało oddalone, (k. 78-79 akt sądowych). Nie ma racji skarżący wywodząc, iż umowa najmu lokalu mieszkalnego w budynku nr 100 w B. była nieważna. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił rozważania Sądu Rejonowego w Chodzieży, zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] 2009 r. (opisane w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia [...] 2010 r. sygn. II Ca [...] k.78-81), w zakresie wniosku, iż między E. K. a R. K. S. w B. doszło do zawarcia umowy najmu. Zgodnie z art. 659 § 1 kc przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się wydać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się do płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Z treści tego przepisu nie wynika, aby dla ważności tej umowy, konieczne było jej zawarcie w formie szczególnej. Oznacza to, iż może dojść do powstania stosunku najmu również w sposób dorozumiany, poprzez każde zachowanie się stron tego stosunku, które ujawnia ich wolę w sposób dostateczny, (art. 60 kc). Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. - prawo lokalowe, pod rządami której doszło do zawarcia umowy najmu w przedmiotowej sprawie, pisemna forma umowy najmu była konieczna, gdy chodziło o najem lokalu w budynku stanowiącym własność Skarbu Państwa, lub przejętym w zarząd państwowy albo o najem takiego budynku; albo gdy umowa, która dotyczy najmu lokalu w budynku prywatnym, (lub najmu tego budynku), została zawarta na czas oznaczony dłuższy niż rok. Tak więc w pozostałych przypadkach forma pisemna umowy najmu została zastrzeżona pod rygorem skutków dowodowych, a nie pod rygorem nieważności. Stanowisko to - co do charakteru łączącej E. K. i R. K. S. w B. umowy - podzielił również Sąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznający apelację od opisanego powyżej orzeczenia Sądu Rejonowego w Chodzieży. Sąd Okręgowy w Poznaniu stwierdził jednakże, iż umowa najmu nie została rozwiązana (por. uzasadnienie wyroku z dnia [...] 2010 r. sygn. II Ca [...] , k. 78-82 akt sądowych). Dla oceny statusu E. K. w przedmiotowej sprawie bez znaczenia był fakt udzielenia mu przez Naczelnika Miasta i Gminy w W., w dniu [...]1981 r. pozwolenia na dobudowę do przedmiotowego domu werandy, (k.9 akt sądowych). Należy zaznaczyć, że powyższa inwestycja została zrealizowana za zgodą ówczesnego prezesa zarządu R.K.S. w B., udzielonej w dniu 22 czerwca 1984 r. Samo wydanie ww. decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę, z ewentualnym naruszeniem art. 29 ust 5 ustawy z dnia 24 października 1974 r. prawo budowlane, (Dz.U z 1974 r. nr 38, poz. 229 z późn. zm) nie mogło wpłynąć na kształtowanie się stosunków prawnych łączących skarżącego z RKS w B., w zakresie łączącej te podmioty umowy najmu. Należy zauważyć, iż pod rządami ustawy prawo budowlane z 1974 r. w pewnych sytuacjach możliwe było udzielenie najemcy pozwolenia na budowę. I tak w wyroku z dnia 2 października 1986 r. sygn. IV SA 400/86 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż prawo do dysponowania nieruchomością w rozumieniu art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 24 października 1974 r. prawo budowlane (...) należy oceniać według przepisów prawa cywilnego. Może ono wynikać zarówno z prawa własności, jak też z umowy najmu lub dzierżawy bądź innych stosunków zobowiązaniowych, jeżeli wynika z nich prawo użycia nieruchomości na cele budowlane. (ONSA 1986/2/56). W kwestii dobudowania werandy w przedmiotowym budynku, materiał dowodowy jest szczątkowy, zważywszy, że budowa werandy trwała 27 lat, (k. 9 akt sądowych). Nie budzi również żadnych wątpliwości, iż R. K. S. w B. wyraził zgodę na realizację przedmiotowej inwestycji przez najemcę. Reasumując powyższe rozważania należy podkreślić, iż kwestią sporną rozpatrywaną przez Sąd była okoliczność, czy E. K. jest stroną w postępowaniu dotyczącym legalności pobudowania budynków mieszkalnych i gospodarczych w B. Stosownie do treści art. 28 K.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. "Interes prawny" to interes wywodzący się z konkretnego przepisu prawa materialnego. Oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego, w którym musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Interes prawny nie zależy od indywidualnego przekonania, że zachodzi związek między postępowaniem, a sytuacją zainteresowanego, lecz ma charakter obiektywny i musi wynikać z ustawowego źródła. Wobec tego, zarzucając naruszenie przepisu art. 28 k.p.a. należy wskazać dodatkowo przepis administracyjnego prawa materialnego, z którego wyprowadzony jest interes prawny. W wyroku z dnia 22 lutego 1984 r. (sygn. akt I SA 1748/83) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził między innymi, iż mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (niepublikowany). Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 marca 2006 r. VI SA/Wa 2401/05 (LEX nr 223329) stwierdził między innymi, iż stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialno prawnym między obowiązującą normą a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Nie jest legitymowany do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami, które mogą ziścić się dopiero w przyszłości. Przenosząc powyższe rozważania na realia przedmiotowej sprawy należy podzielić stanowisko Organu II instancji, w zakresie stwierdzenia braku po stronie E. K. interesu prawnego w sprawie samowoli budowlanej dotyczącej budowy w latach 1962 - 1972 budynków mieszkalnych, jednorodzinnych i gospodarczych, usytuowanych na nieruchomościach posiadających numery pocztowe 75, 77, 78, 80, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 94, 98, 100 i 102 w B. Powyższe postępowanie administracyjne, a w szczególności jego wynik, nie przekładało się na prawa i obowiązki skarżącego jako najemcy, choć hipotetycznie mogło mieć pośredni wpływ na okoliczność korzystania przez skarżącego z jednego z lokali mieszkalnych. Wpływ ten jednak należy rozważać w kategoriach interesu faktycznego a nie interesu prawnego. Skarżący nie wskazał żadnego przepisu administracyjnego prawa materialnego, z którego wyprowadzony mógł być jego interes prawny, jako najemcy lokalu mieszkalnego. Tym samym prawidłowa była decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. o umorzeniu postępowania odwoławczego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę E. K. /-/ J.Zieliński /-/ J.Szaniecka /-/ W.Batorowicz MK