I OSK 1922/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-03-09
Skład orzekający: Irena Kamińska, Janina Antosiewicz, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód z dzierżawy gospodarstwa rolnego przez osobę niebędącą emerytem ani rencistą rolniczym, na podstawie umowy niezawartej zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników, powinien być wliczany do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego?Ratio decidendi
Dochód z dzierżawy gospodarstwa rolnego przez osobę, która nie jest emerytem ani rencistą rolniczym, a umowa dzierżawy nie spełnia wymogów określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, podlega wliczeniu do dochodów rodziny przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego. Ustawodawca przyjął domniemanie uzyskiwania dochodu z gospodarstwa rolnego, niezależnie od jego faktycznego prowadzenia lub dzierżawy, chyba że spełnione są ściśle określone wyjątki dotyczące emerytów i rencistów.Stan faktyczny
Skarżąca A. C. wniosła o przyznanie zasiłku rodzinnego, załączając umowy dzierżawy swojego gospodarstwa rolnego. Organ odmówił przyznania zasiłku, wliczając do dochodu rodziny zryczałtowany dochód z dzierżawy gospodarstwa rolnego, argumentując, że skarżąca nie jest emerytką ani rencistką rolniczą, a umowy dzierżawy nie spełniają wymogów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Po utrzymaniu decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, skarżąca wniosła skargę do WSA, a następnie skargę kasacyjną do NSA, kwestionując sposób ustalenia dochodu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.), Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant st. sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lipca 2010r. sygn. akt II SA/Po 229/10 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia (...) lutego 2010r. nr (...) w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 21 lipca 2010 r., II SA/Po 229/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia (...) lutego 2010 r. Nr (...) w przedmiocie zasiłku rodzinnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w styczniu 2009 r. A. C. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Do wniosku skarżąca załączyła m.in. zaświadczenie z urzędu skarbowego o dochodach członków rodziny uzyskanych za rok 2008 oraz kopie umów dzierżawy: z dnia 12 stycznia 2004 r., 24 lutego 2006 r., 19 stycznia 2010 r. potwierdzających wydzierżawienie należącego do wnioskodawczyni gospodarstwa rolnego (gruntów rolnych) E. W. kolejno na okres: 5 lat - od 12 stycznia 2004 r. do 11 stycznia 2008 r., 5 lat - od 24 lutego 2006 r. do 23 lutego 2011 r, 10 lat - od 19 stycznia 2010 r. do 18 stycznia 2020 r.; z zastrzeżeniem, iż podatek gruntowy będzie opłacał dzierżawca.
Decyzją z dnia (...) stycznia 2010 r. nr (...) Kierownik GOPS działający z upoważnienia Wójta Gminy S. odmówił skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z powodu przekroczonego kryterium dochodowego. Ustosunkowując się do przedstawionych przez wnioskodawczynię umów dzierżawy i stwierdzenia, że nie uzyskuje z tego gospodarstwa faktycznych dochodów, organ wyjaśnił, iż zgodnie z powołaną ustawą z gospodarstwa rolnego "utrzymuje się", czyli osiąga dochody, także osoba, która jest właścicielem tegoż gospodarstwa
i posiadając tytuł prawny oddała je w dzierżawę lub użytkowanie. Na potwierdzenie
zajętego stanowiska przywołał treść art. 5 ust. 8 i 8a ustawy o świadczeniach
rodzinnych. Zdaniem organu przedłożone umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego
nie zostały zawarte stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym
rolników, gdyż nie zostały zawarte w celu uzyskania prawa do emerytury bądź renty.
Stąd też dochód uzyskany z tego gospodarstwa wyliczony według treści art. 5 ust. 8
powołanej ustawy, podlega wliczeniu do dochodów rodziny na potrzeby ustalenia
prawa do świadczeń rodzinnych, a wyjątki zawarte w przepisie art. 5 ust. 8a nie mają
w sprawie zastosowania.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca, nie zgadzając się z doliczeniem do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego. Wszystkie posiadane przez nią grunty rolne już od 2004 r. pozostają w dzierżawie, a umowę ma zawartą aż do 2020 r. Dzierżawca opłaca podatki i pobiera dotacje. Skarżąca nigdy nie podlegała ubezpieczeniu w KRUS-ie. Skarżąca opisała także sposób działania organu w sprawie, z którego nie była zadowolona i wskazała na swoje zdezorientowanie, gdyż po zasięgnięciu porady doszła do wniosku, że posiadane przez nią dokumenty powinny być wystarczającą podstawą do uzyskania pozytywnej decyzji. Podała także, iż obecnie jej rodzina utrzymuje się tylko z dochodu męża, a utrzymanie dziecka wiąże się z dużymi kosztami. Do pisma dołączyła oświadczenie dzierżawcy oraz aneks do umowy dzierżawy, do wykorzystania w sprawie.
Decyzją z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium zauważyło, iż zgodnie z art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalając dochód z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Kolegium przedstawiło również tożsame ze stanowiskiem organu wyliczenie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni, z kwotą przekroczenia kryterium dochodowego, a także wyjaśniło dlaczego wnioskodawczyni nie może skorzystać z warunkowego przekroczenia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3 powołanej ustawy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła A. C. wskazując, iż niesłusznie doliczono jej do dochodu rodziny dochody z gospodarstwa rolnego, gdyż nie prowadzi gospodarstwa rolnego, nie figuruje w ARiMR, co potwierdza zaświadczeniem, a ponadto nie pobiera również dotacji, gdyż pobiera je dzierżawca, który figuruje w AMiRM. Dalej skarżąca wskazała, iż nie figuruje również w bazie KRUS i nie jest ubezpieczona w tej instytucji, na potwierdzenie czego przedstawiła zaświadczenie. Przedstawiła również definicję działalności rolniczej (art. 2 punkt 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r.), której nie prowadzi, jak również art. 3 punkt 4a tej ustawy wskazujący na to, że jest dzierżawca jest podatnikiem podatku rolnego, gdyż to on uzyskuje dochody z gospodarstwa. Ponadto wskazała, iż najistotniejszy jest art. 18 tej ustawy, gdyż stanowi, ze dochód z hektara przeliczeniowego jest naliczany z pracy w gospodarstwie rolnym, a skarżąca w tym gospodarstwie nie pracuje, gdyż wydzierżawiła je na dłużej niż 10 lata. W ocenie skarżącej nie jest ona rolnikiem w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Nadto skarżąca przybliżyła treść porady, jakiej udzielono jej w KRUS-ie, jak również stanowisko "Kierownika Samorządowego Kolegium Odwoławczego" co do kwestii wliczania zysku z gospodarstwa rolnego właścicielowi lub dzierżawcy. Skarżąca powołała się również na okoliczności uzyskania darowizny przedmiotowej nieruchomości przed zawarciem małżeństwa i zasad utracenia dochodu przez matkę w związku z korzystaniem z urlopu wychowawczego, zatem dochód ten należało odliczyć od dochodu rodziny. Wskazała także, iż małżeństwo zostało przez nią zawarte w dniu 7 czerwca 2008 r., wobec czego dochód rodziny może być liczony tylko od dnia zawarcia małżeństwa. Na potwierdzenie powyższego dołączyła kopię aktu notarialnego i kopię aktu małżeństwa.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji wskazał, iż kwestią sporną jest to, czy zawarcie przez skarżącą umów dzierżawy jej gruntów rolnych (gospodarstwa rolnego) sprawia, że do dochodów rodziny nie powinno się wliczać dochodów z gospodarstwa rolnego. Dla oceny, czy trafnie organy w niniejszej sprawie zsumowały dochody pozarolnicze uzyskane przez rodzinę wnioskodawczyni z dochodem ustalonym na podstawie art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, istotne znaczenie ma treść art. 3 pkt 23 lit. g tej ustawy wprowadzającego pojęcie "utraty dochodu z gospodarstwa rolnego" poprzez jego wydzierżawienie na zasadach określonych w art. 5 ust. 8a tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Analiza powyższej regulacji prawnej wskazuje, iż ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji umowy dzierżawy, jakie zawarła skarżąca, nie dają podstawy do odliczenia szacunkowego dochodu z gospodarstwa rolnego od dochodu rodziny ustalanego zgodnie z art. 5 ust. 8, 8a i 9 przywołanej ustawy. Skarżąca nie jest bowiem emerytką lub rencistką, zaś przedmiotowe umowy dzierżawy nie zostały przez nią zawarte w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników, jak również zarejestrowane w ewidencji gruntów i budynków, co jest warunkiem uznania, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), do której to ustawy odsyła ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 5 ust. 8a.
Sąd pierwszej instancji wskazał również, iż okoliczność, że skarżąca zawarła związek małżeński w połowie roku 2008 nie wpłynęła istotnie w niniejszej sprawie na ustalenie wysokości dochodu w rodzinie. Dochód rodziny, o którym mowa w art. 3 pkt2 powołanej ustawy, oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (w tym wypadku 2008 r.), a rodzina to odpowiednio między innymi tacy następujący członkowie rodziny jak małżonkowie, rodzice dzieci, opiekun faktyczny dziecka (art. 3 pkt 16). Zatem sam fakt zawarcia małżeństwa nie jest tego rodzaju okolicznością, która samodzielnie determinowałaby ustalenie dochodu rodziny. Dochód ten wprawdzie opiera się na dochodzie uzyskanym przez członków rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, lecz zarazem podlega zaktualizowaniu poprzez stosowanie instytucji utraty i uzyskania dochodu w okresie po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (w tym wypadku w 2010 r.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A. C. zarzucając mu:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 1c, art. 5 ust. 8 oraz art. 5 ust. 8a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006r. Dz.U. nr 139, poz. 992, ze zm) poprzez nietrafne przyjęcie, że wolą ustawodawcy jest przyjęcie do ustalenia dochodu w postępowaniu o przyznanie zasiłku rodzinnego, zryczałtowanego dochodu, a nie jak wynika z brzmienia przywołanych przepisów, dochodu rzeczywiście uzyskiwanego
2. naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi tj.:
a) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 8 i 11 K.p.a., wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że ten sam organ, to samo źródło dochodów raz traktuje jako dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, raz tego prymatu mu odmawia. Działanie to, jest nie do zaakceptowania w państwie prawa i narusza zasadę zaufania oraz przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit, a) i c) P.p.s.a.
b) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, 9, 75 §1, 77 §1 oraz 80 K.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie oraz błędnej oceny zgromadzonego materiału poprzez nie dopuszczenie zgłoszonego przez skarżącą materiału dowodowego w postaci decyzji (...) z dnia (...).03,2010r. oraz nie wyjaśnienie pod kątem legalności działania organu pierwszej instancji w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, tj. sugerowanie stronie przedkładanie kolejnych umów dzierżawy w różnych formach, w sytuacji kiedy wiadomym było organowi, iż skarżąca nie jest w stanie tego obowiązku wypełnić. Takie działanie organu w sposób rażący narusza zasady zaufania, praworządności przy prowadzeniu sprawy. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a.
Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do faktu, iż organ pierwszej instancji to samo źródło dochodu, jakim jest gospodarstwo rolne, raz uznaje jako dochód i na tej podstawie odmawia przyznania zasiłku, w innym postępowaniu ten sam dochód uznaje jako zryczałtowany dochód i także odmawia udzielenia zasiłku. Sąd w swoim postępowaniu nie dokonał dogłębnej analizy wydanych decyzji pod kątem ich legalności. W uzasadnieniu Sądu brak jest wniosków dotyczących prawidłowości prowadzonego postępowania. Tym samym zdaniem pełnomocnika skarżącej ani organ, a w dalszej kolejności Sąd nie podjęli próbę ustalenia faktycznego dochodu skarżącej. W postępowaniu Sądu trudno odnaleźć analizę twierdzeń skarżącej, co do jej faktycznego dochodu, a tym samym brak kontroli legalności działań organu. Skarżąca składała do akt sprawy zaświadczenia z ZUS, KRUS, świadczące o nieuzyskiwaniu dochodów z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego. Sąd ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż dokumenty te pozostają bez związku wobec faktu, iż dla ustalenia dochodu istotny jest jedynie dochód określony w obwieszczeniu Prezesa GUS.
Skarżąca zarzuciła, że Sąd pierwszej instancji nie uznał za stanowiące naruszenie zasad postępowania administracyjnego działania organu pierwszej instancji polegające na bezpodstawnym sugerowaniu skarżącej, że złożenie kolejnej umowy w bardziej kwalifikowanej formie (tzn. w formie aktu notarialnego oraz zarejestrowanej przez służby geodezyjne) spowoduje pozytywne rozpatrzenie jej wniosku. Działanie organu tym bardziej jest naganne, iż wprowadzając skarżącą w błąd, wiedział, iż dostarczenie takiego dokumentu jest niemożliwe. Stoi temu na przeszkodzie zapis § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U, nr 38, poz. 454), który to paragraf wyraźnie określa w oparciu o jakie dokumenty dokonuje się ujawnienia praw ewidencji, i są nimi: wpisy dokonane w księgach wieczystych, prawomocne orzeczenia sądowe, umowy zawarte w formie aktów notarialnych, dotyczące ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego
gruntów i własności lokali, ostateczne decyzje administracyjne, dyspozycje zawarte w aktach normatywnych, umowy dzierżawy, zgłoszonych do ewidencji stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną skarżący oparł na obydwu podstawach z art. 174 P.p.s.a. zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 pkt 1c, art. 5 ust. 8, art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz szeregu przepisów postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Żaden z podniesionych zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy akceptując ustalenia organów Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy doliczył do dochodu skarżącej, warunkującego uzyskanie zasiłku rodzinnego, dochód uzyskiwany przez nią z dzierżawy jej gruntów rolnych (gospodarstwa rolnego).
Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych za dochód rodziny przyjmuje się m in. dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego. Z treści art. 5 ust. 8 tej ustawy wynika natomiast, że w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Z kolei z ustępu 8a pkt 1 tej ustawy wynika, że ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008r. nr 50, poz. 291 z późn. zm.) wprowadzają zasadę, że na podstawie jej przepisów wydzierżawienie gruntów rolnych odnosi się tylko do sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej przez emeryta lub rencistę w sytuacji, gdy wydzierżawi swoje gospodarstwo rolne osobie niebędącej jego małżonkiem, zstępnym lub pasierbem oraz nie pozostającej wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym na okres co najmniej 10 lat i przedmiotowa umowa dzierżawy zostanie zawarta w formie pisemnej, a także zostanie zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków (art. 28 ust. 4 pkt 1 tej ustawy).
Stosownie do powyższych przepisów ustawodawca w ustawie o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione przez osobę będącą emerytem lub rencistą, co wiąże się z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej i utratą potencjalnego dochodu z gospodarstwa rolnego. Taki jest cel regulacji art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dlatego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku rodzinnego wydzierżawiła gospodarstwo, należy w pierwszej kolejności zbadać, czy umowa dzierżawy spełnia wymogi określone w art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a z brzmienia i celu tego przepisu, interpretowanego w związku z art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że jest ona zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach, w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż skarżąca na skutek zawarcia umowy dzierżawy nie stała się emerytem ani rencistą rolniczym, któremu przysługuje pełne prawo do emerytury lub renty, a umowa dzierżawy gruntów rolnych, na którą powołuje się skarżąca, nie została zawarta w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Oznacza to, iż nie została zachowana przesłanka podmiotowa zawarcia umowy dzierżawy. Ponadto bezspornie skarżąca nie złożyła wymaganego oświadczenia, iż dzierżawcy gruntów nie są osobami o których mowa w art. 28 ust 4 pkt 1 lit a-d ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zaś przedmiotowe umowy dzierżawy nie zostały przez nią zarejestrowane w organie ewidencji gruntów i budynków, co jest warunkiem uznania, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej (art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).
W świetle powyższego złożone przez skarżącą wyjaśnienia dotyczące okoliczności zawarcia przedmiotowych umów dzierżawy nie znajdują żadnego oparcia w aktach sprawy, a skarga kasacyjna nie zawiera przekonywujących argumentów, aby Sąd pierwszej instancji naruszył zasady postępowania wyrażone w art. 7, 9, 75 §1, 77 §1 oraz 80 K.p.a. Tym samym zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 3 ust. 1 pkt 1c, art. 5 ust. 8 oraz art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię, również nie zasługiwał na uwzględnienie. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji skarżąca nie jest emerytką lub rencistką, dlatego zryczałtowany dochód z posiadanego przez nią gospodarstwa rolnego podlegał doliczeniu do dochodów osiągniętych przez nią z innych źródeł. Pozostałe zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej, a odnoszące się do popełnionych przez organ naruszeń przepisów K.p.a. w trakcie zbierania materiału dowodowego oraz niedopuszczenia przez Sąd pierwszej instancji zgłoszonego przez skarżącą materiału dowodowego w postaci decyzji (...) z dnia (...) marca 2010r. są bezpodstawne. Z decyzji organu pierwszej i drugiej instancji wynika w sposób bezsporny, iż dochód skarżącej został wyliczony na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przy jednoczesnym wliczeniu dochodów uzyskiwanych przez skarżącą z gospodarstwa rolnego. Z kolei przywołana decyzja z dnia 24 marca 2010 r. Wójta Gminy S. odnosi się do przyznania dzierżawcy gospodarstwa rolnego skarżącej zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów związanych z zakupem opału, leków i art. żywnościowych. Jej adresatem nie jest skarżąca i nie ma ona żadnego związku z niniejszą sprawą, której przedmiotem jest przyznanie zasiłku rodzinnego na jej wniosek.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło