I SA/Bk 232/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Pietrasz, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi G. Spółka z o.o. w N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia strony kosztami kontroli w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych oraz zgodności tej działalności z udzielonym zezwoleniem oddala skargę Naczelnik Urzędu Celnego w B. postanowieniem z [...].12.2009 r. nr [...]obciążył kontrolowanego - firmę G. Sp. z o.o. w N. kwotą 15 zł z tytułu kosztów kontroli określonej w art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z 27.08.2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), przeprowadzonej w dniu 19.12.2009 r. w punkcie gier na automatach o niskich wygranych w lokalu "R. C." w B. Strona w złożonym zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła naruszenie art. 35 ustawy o Służbie Celnej. Dyrektor Izby Celnej w B. postanowieniem z [...].03.2010 r. nr [...]utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organy celne obowiązane są kontrolować przestrzeganie przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych oraz zgodność tej działalności z udzielonym zezwoleniem a także zatwierdzonym regulaminem - art. 48 ustawy z 19.07.1992 r. o grach i zakładach wzajemnych i art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej. Wskazano, że G. Sp. z o.o. w N. posiadała zezwolenie na prowadzenie i urządzanie gier na automatach o niskich wygranych. Celem przeprowadzonej w sprawie kontroli było ustalenie stanu faktycznego w zakresie spełnienia przez automat warunków określonych dla tego typu urządzeń w ustawie o grach i zakładach wzajemnych. Została ona poprzedzona stosowną analizą, która uzasadniała skorzystanie z uprawnienia określonego w art. 32 ust. 1 pkt 13 ww. ustawy. Pismem z [...].12.2009 r. Spółka została poproszona o stawiennictwo w dniu [...].12.2009 r. jej przedstawiciela w Urzędzie Celnym w B.. Wobec niestawiennictwa strony, funkcjonariusze celni w obecności przywołanego świadka - funkcjonariusza Policji dokonali kontroli automatu H. S. E., nr fabryczny[...], nr poświadczenia rejestracji:[...], znajdującego się w lokalu "R. C." w B.. Czynności kontrolne zostały przeprowadzone w drodze eksperymentu na automacie o niskich wygranych. Jak wynika z protokołu kontroli, organ celny podczas czynności kontrolnych poniósł koszty w wysokości 15 zł. W związku z niezapewnieniem środków finansowych przez stronę, koszty kontroli zostały tymczasowo pokryte ze środków finansowych Skarbu Państwa (Izby Celnej w B.). W konsekwencji organ I instancji na podstawie art. 267 § 1 pkt 4 i art. 269 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej zwanej o.p. obciążył kontrolowanego kwotą 15 zł. Wskazując na przepisy art. 32 ust. 1 pkt 13, art. 34 i art. 35 ustawy o Służbie Celnej organ odwoławczy stwierdził, iż podmioty urządzające i prowadzące gry lub zakłady wzajemne są obowiązane zapewnić warunki i środki do sprawnego przeprowadzania kontroli, w tym gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie. Katalog kosztów obciążających stronę zawarty został w art. 267 o.p. Zgodnie z § 1 ust. 4 tego artykułu stronę obciążają również koszty przewidziane w odrębnych przepisach. Takim przepisem jest art. 35 ustawy o Służbie Celnej. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż ustawodawca wprowadzając do ustawy o Służbie Celnej możliwość przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu, nie określił cech eksperymentu, ani nie ustalił żadnych ograniczeń w zakresie przygotowania funkcjonariuszy wykonujących kontrolę. Funkcjonariusze powołani do zespołu kontrolnego i upoważnieni do przeprowadzenia przedmiotowej kontroli posiadali wymaganą wiedzę i odbyli przeszkolenie w tym zakresie. Żaden przepis nie nakazuje, aby przeprowadzenie eksperymentu, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej zostało dokonane przez biegłego. Zaznaczono, że funkcjonariusze przeprowadzili eksperyment kontrolny, który stanowi czynność organu kontrolnego a nie eksperyment rzeczoznawczy. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła mu naruszenie przepisów procedury, mające zasadniczy wpływ na treść wydanego orzeczenia, to jest art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej w zakresie, w jakim czynności kontrolerów Urzędu Celnego w B., przeprowadzone punkcie gier na automatach o niskich uznano za prawidłowo przeprowadzony eksperyment, objęty regulacją tego przepisu, mimo iż w okolicznościach działania przedstawionych w Protokole kontroli, nie sposób odnaleźć takich jego cech. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że istotą przeprowadzonego badania (eksperymentu) było podważenie przez Naczelnika Urzędu Celnego w B., swojej własnej wcześniejszej prawomocnej decyzji, w której organ ten dokonał legalizacji automatu gier, nadał mu numer rejestracyjny i dopuścił go do działania rynku. Dalej zarzucono, że badanie automatu wykonał szeregowy funkcjonariusz celny, nie posiadający jakiejkolwiek wiedzy fachowej w zakresie działania urządzeń do gier, chociaż przepis do wykonania takiego badania wymaga szczególnie kwalifikowanej wiedzy fachowej (§14 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 03.06.2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm.). Z obowiązku tego nie zwalnia organu art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy Służbie Celnej. Zdaniem Spółki wynik uzyskany z udziałem biegłego z Jednostki Badającej mógłby stanowić jedyny prawem dopuszczony sposób zanegowania dokumentacji zarejestrowanego automatu do gier, a tym samym jego legalności. Podniesiono, że sposób przeprowadzenia kontroli w dniu [...].12.2009 r. rażąco naruszył zasadę budowania zaufania strony do organu. Zdaniem strony finansowe konsekwencji wadliwej działalności organu obciążać mogą wyłącznie ten organ, ewentualnie funkcjonariusza, który wadliwości się dopuścił. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z [...].05.2010 r. strona skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze jednocześnie wskazując: a. naruszenie art. 194 § 1 i art. 212 w zw. art. 292 o.p. w zw. z art. 52 i art. 54 ustawy o Służbie Celnej, co wyraża się w całkowicie dowolnym, faktycznym zakwestionowaniu przez funkcjonariuszy Służby Celnej dokumentu urzędowego w postaci poświadczenia rejestracji automatu do gry oraz rejestru urzędowego automatów do gier. Zdaniem strony niedopuszczalne są próby prowadzenia przez organ celny dowodu przeciwko takim dokumentom urzędowym; b. gdyby jednak dopuścić możliwość prowadzenia przez administrację celną wskazanych dowodów, organ celny dopuścił się naruszenia art. 197 § 1 w zw. z art. 292 o.p. w zw. z art. 52 i art. 54 ustawy o Służbie Celnej, gdyż szeregowy funkcjonariusz celny nie dysponuje wiedzą fachową wystarczającą do właściwej oceny działania skomplikowanego urządzenia do gier. Organ był zobowiązany do powołania biegłego w celu przeprowadzenia "eksperymentu"; c. konsekwentnie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, stosowany w zw. z art. 55 ustawy o Służbie Celnej, uniemożliwia m.in. prowadzenie postępowania administracyjnego w zakresie rozliczenia kosztów takiej wadliwie przeprowadzonej kontroli. Z ostrożności procesowej strona podniosła też, że błędna jest teza przedstawiona w odpowiedzi na skargę, iż działania kontrolne organu celnego były prowadzone w ramach procedury karnej skarbowej, bowiem kontrola z 19.12.2009 r. była kontrolą celną, przeprowadzoną przy zastosowaniu przepisów o.p. Taka działalność administracji celnej objęta jest kontrolą sądu administracyjnego. Nawet gdyby uznać inaczej, nie do przyjęcia byłoby obciążanie strony w trybie administracyjnym kosztami postępowania karnego skarbowego. Na wypadek nieuwzględnienia powyższych wywodów, strona skarżąca zarzuciła wadliwą wykładnię art. 35 ustawy o Służbie Celnej. Skoro bowiem w przepisie tym powiedziano wyraźnie, iż podmiot poddany kontroli nie ponosi m.in. kosztów czynności ujętych w art. 34 ustawy o Służbie Celnej, to oznacza, iż nie ponosi także kosztów czynności, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 2 lit. i, a których dotyczy niniejsza sprawa. Wskazano, że taką wykładnię ww. przepisu zastosował w analogicznej sprawie Dyrektor Izby Celnej w Ł., na dowód czego przedstawiono dwa prawomocne postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie trzeba podkreślić, że przedmiotem zaskarżenia, a zatem i kontroli sądowej jest postanowienie w przedmiocie obciążenia Spółki kosztami kontroli, nie zaś sama przeprowadzona kontrola. Kwestia kosztów postępowania kontrolnego została uregulowana w art. 35 ustawy o Służbie Celnej, który stanowił zasadniczą podstawę prawą do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z tym przepisem koszty związane z realizacją obowiązków określonych w art. 33 ust. 1, z wyjątkiem obowiązków wskazanych w art. 33 ust. 1 pkt 4 i 9, oraz w art. 34 obciążają podmioty podlegające kontroli. Nie ulega zatem wątpliwości, że podmioty podlegające kontroli ponoszą koszty związane z realizacją obowiązków wymienionych w art. 33 ust. 1 pkt 13 ww. ustawy. Obciążenie tymi kosztami ma miejsce w sytuacji zrealizowania przez organ Służby Celnej obowiązków wskazanych w ustawie i poniesienia związanych z tym kosztów. Przepis ten nie daje natomiast podstaw do merytorycznej weryfikacji przeprowadzonej kontroli. Powyższe warunki zostały w niniejszej sprawie spełnione. Odnośnie pierwszego wymogu należy wskazać, że zgodnie z art. 48 ustawy z 19.07.1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) urządzanie i prowadzenie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier na automatach oraz gier na automatach o niskich wygranych podlega kontroli wykonywanej przez Służbę Celną. Tryb wykonywania kontroli oraz właściwość organów regulują przepisy odrębne. Jak stanowi art. 30 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej do zadań Służby Celnej należy kontrola polegająca na sprawdzeniu prawidłowości przestrzegania przepisów prawa przez zobowiązane do tego osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, zwane dalej "podmiotami podlegającymi kontroli", w zakresie, o którym mowa w ust. 2 i 3. Kontroli podlega przestrzeganie przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych oraz zgodność tej działalności z udzielonym zezwoleniem oraz zatwierdzonym regulaminem (art. 30 ust. 2 pkt 3). Służba Celna jest zatem, wbrew twierdzeniom skargi, uprawniona do kontroli przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych oraz zgodność tej działalności z udzielonym zezwoleniem oraz zatwierdzonym regulaminem. Stosownie do art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusze wykonujący kontrole są uprawnieni do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. Trzeba zauważyć, że uprawnienie do przeprowadzania ww. czynności kontrolnych przyznano funkcjonariuszom wykonującym kontrole. Przepis nie nakłada natomiast obowiązku powołania do dokonania tych czynności biegłego. W art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej określono obowiązki podmiotów urządzających i prowadzących gry lub zakłady wzajemne, jako podmiotów poddanych kontroli. Na potrzeby kontroli, podmioty te są obowiązane zapewnić warunki i środki do sprawnego przeprowadzania kontroli, w tym (lit. i) zapewnić możliwość przeprowadzenia czynności, o których mowa w art. 32 ust. 1 pkt 13. W niniejszej sprawie w dniu 19.12.2009 r. funkcjonariusze celni dokonali kontroli automatu znajdującego się w lokalu "R. C." w B.. W ramach kontroli przeprowadzono w drodze eksperymentu czynności kontrolne mające na celu ustalenie przebiegu gry na automacie o niskich wygranych. Z protokołu kontroli wynika, że organ celny podczas czynności poniósł koszty w wysokości 15 zł. W sytuacji nie zapewnienia tych środków przez stronę, poniesienie wskazanych kosztów przez organ umożliwiało przeprowadzenie ww. czynności kontrolnych. Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół z [...].12.2009 r. W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Celnego w B. miał podstawy do obciążenia strony skarżącej kosztami w wysokości 15 zł. Wbrew stanowisku przedstawionemu w piśmie procesowym z [...].05.2010 r. nie ma podstaw by dopatrywać się "zwolnienia" z tego obowiązku poprzez rzekome wyłączenie w art. 35 ustawy o Służbie Celnej obowiązków określonych w art. 34. Analiza treści ww. przepisu tj. art. 35 wskazuje jednoznacznie, że jedynym wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów przez podmioty podlegające kontroli, jest realizacja obowiązków określonych w art. 33 ust. 1 pkt 4 i 9. Obowiązkowi temu podlega realizacja obowiązków wskazanych zarówno w art. 33 ust. 1 (poza pkt 4 i 9), jak i art. 34 ww. ustawy. Nie sposób zatem podzielić stanowiska przedstawionego w postanowieniach dołączonych do pisma strony. Dla rozpoznania niniejszej sprawy nie ma znaczenia, w jakim postępowaniu mogą zastać ewentualnie wykorzystane ustalenia wynikające z przeprowadzonej kontroli. Jak już wskazano powyżej, zaskarżone postanowienie dotyczy wyłącznie kwestii obciążenia strony kosztami przeprowadzonych czynności kontrolnych. Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie zarzucanych przez stronę skarżącą (jak też innych) naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy z 30.08.2003 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.