IV SA/Wa 778/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2010 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. K. od decyzji Burmistrza Miasta M. z dnia [...] lutego 2010 r. orzekającej o wymeldowaniu go z pobytu stałego z budynku położonego w miejscowości W. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny. Postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania Z. K. z przedmiotowego budynku zostało wszczęte w dniu [...] listopada 2009 r. na wniosek M. K. Burmistrz Miasta M. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. orzekł o wymeldowaniu wymienionego. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, iż został spełniony warunek konieczny do wymeldowania, tj. Z. K. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Z. K., podnosząc iż przedmiotowego budynku nie opuścił dobrowolnie. Stwierdził, iż była żona wyrzuciła go z domu i zamknęła do niego dostęp. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zakwestionowanej przez Z. K. decyzji organu pierwszej instancji. W rozpatrywanej sprawie ustalono, że Z. K. przekazał w drodze darowizny byłej żonie M. K. zabudowaną nieruchomość położoną w miejscowości W. [...]. M. K. stwierdziła, iż Z. K. nie przebywa w miejscu pobytu stałego od 15 listopada 2008 r. Dobrowolnie wyprowadził się do domu w L., zabierając ze sobą rzeczy osobiste. W październiku 2007 r. Z. K. został skazany na karę jednego roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na trzy lata za znęcanie psychiczne i fizyczne nad nią i dziećmi. M. K. oświadczyła, iż wyrokiem z dnia [...] grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy w O. orzekł ich rozwód. Z. K. w wyjaśnieniach składanych przed organem pierwszej instancji oświadczył, iż z chwilą przekazania byłej żonie nieruchomości, zaczęły się w domu awantury. M. K. zmuszała go do opuszczenia budynku, więc "aby nie dopuścić do tragedii" opuścił miejsce pobytu stałego w dniu 15 listopada 2008 r. Zabrał tylko kilka swoich rzeczy do ubrania i samochód. Obecnie pracuje w Sygn. akt IV SA/Wa 778/10 różnych miejscach na budowach, często śpi w barakach, nie ma się gdzie zameldować. W grudniu 2009 r. złożył wniosek w sądzie o odwołanie darowizny przedmiotowej nieruchomości. Według zeznań syna – S. K., ojciec Z. K.15 listopada 2008 r. po kolejnej awanturze wsiadł do samochodu i wyjechał. Wrócił następnego dnia po swoje rzeczy. Nie próbował wprowadzić się z powrotem do mieszkania. Po wyprowadzce ojca, został do mieszkania dobudowany ganek, dlatego też ojciec nie posiada kluczy do mieszkania. Organ odwoławczy wskazał, iż fakt niezamieszkiwania Z. K. w przedmiotowym budynku potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie oraz kontrola przeprowadzona przez pracownika Urzędu Miasta w M. Obecna podczas kontroli M. K. oświadczyła, że Z. K. nie wyrażał woli powrotu do mieszkania, dopiero gdy sąd zezwolił na odwiedziny córki, przyjeżdża na kilka minut, aby zobaczyć się z dzieckiem. Zeznała, iż nikt nie utrudnia mu zamieszkiwania w budynku. Zdaniem Wojewody [...] organ pierwszej instancji słusznie uznał, iż zostały w niniejszej sprawie spełnione przesłanki do wymeldowania Z. K. z miejsca pobytu stałego. Zdaniem organu odwoławczego, ustalenie przez Burmistrza Miasta M., że wymieniony w 2008 r. dobrowolnie wyprowadził się z przedmiotowego budynku i od tego czasu w nim nie zamieszkuje, znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Fakt ten potwierdziły przesłuchane w charakterze świadków G. Z. i C. Z., wnioskodawczyni oraz przeprowadzona kontrola meldunkowa. Z. K. również oświadczył, iż przedmiotowy budynek opuścił, jednakże opuszczenie to nie miało charakteru dobrowolnego, a wywołane było nagannym zachowaniem żony. Organ zwrócił jednak uwagę na fakt, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że nie podejmował on żadnych kroków mających na celu powrót do mieszkania (nie wystąpił m. in. do sądu z pozwem o naruszenie posiadania). Tylko prawomocne rozstrzygnięcia o przywrócenie naruszonego posiadania mieszkania lub potwierdzającego fakt zmuszenia do jego opuszczenia, pozwoliłoby organowi odwoławczemu uznać, że Z. K. nie opuścił miejsca zameldowania z własnej woli. Organ stwierdził także, iż odwołujący się opuścił przedmiotowe mieszkanie w sposób trwały, o czym świadczy fakt, że w nim nie nocuje, nie ma do niego Sygn. akt IV SA/Wa 778/10 swobodnego i niezależnego dostępu, nie ma w nim jakichkolwiek jego rzeczy osobistych, które zabrał ze sobą opuszczając miejsce pobytu stałego. Wojewoda [...] podkreślił, że Z. K. został skazany przez sąd za psychiczne i fizyczne znęcanie się nad rodziną. Podsumowując organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania Z. K. z pobytu stałego, dlatego też utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. K. W skardze zarzucił organowi, że stan faktyczny ustalił jedynie w oparciu o zeznania byłej żony M. K. Skarżący podał, iż dom w W. nr [...] jest jego domem rodzinnym. Po 25 latach małżeństwa, za namową M. K. skarżący dobrowolnie dokonał na jej rzecz darowizny przedmiotowej nieruchomości, mając nadzieję, że fakt ten załagodzi konflikty małżeńskie. Po dokonaniu darowizny żona jednak wniosła sprawę o rozwód i Sąd Okręgowy w O. orzekł rozwód, uznając - wbrew żądaniu M. K., że winę za rozkład pożycia ponoszą obie strony. W takcie sprawy rozwodowej - nie chcąc być sprowokowany przez żonę -skarżący przeniósł się chwilowo do domu w L., należącego do brata żony. Fakt ten wykorzystała M. K. podając, że skarżący opuścił dom w W. Skarżący podał, iż nie jest to prawdą, gdyż była żona nie chce go wpuścić do jego domu rodzinnego, o czym świadczy m. in. interwencja policji w M. w dniu 9 stycznia 2010 r. Skarżący zarzucił stronniczość Burmistrzowi M., podnosząc iż zasięgnął opinii jedynie świadków wskazanych przez byłą żonę tj. G. Z. i C. Z., a nie przesłuchał rodziny skarżącego, sołtysa, czy też innych osób wskazanych przez skarżącego. Organ meldunkowy ustalił jedynie, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego, nie badając przyczyn takiego stanu rzeczy. Skarżący wskazał, iż była żona wyrzuciła go z domu i zamknęła do niego dostęp. Podał także, iż w maju 2007 r. został pobity przez byłą żonę i syna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 27 lipca 2010 r. skarżący Z. K. wyjaśnił, iż listopadzie 2008 r. rzeczywiście zabrał część rzeczy osobistych i wyjechał z domu. Sygn. akt IV SA/Wa 778/10 Następnego dnia zamki były już wymienione i nie mógł wejść do mieszkania, a była żona powiedziała, że go nie wpuści. Nie wnosił o przywrócenie zakłóconego posiadania ani też nie doniósł na policję, że była żona utrudnia mu skorzystanie z mieszkania, gdyż nie chciał pogłębiać kryzysu w rodzinie. W 2007 r. toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne dotyczące znęcania się nad rodziną w stanie nietrzeźwym i został skazany na karę jednego roku pozbawienia wolności w zawieszeniu na trzy lata. W styczniu 2009 r. zgłosił na policję, że była żona utrudnia mu zamieszkanie w miejscu stałego zameldowania. Na miejscu była policja, ale nie został wpuszczony do mieszkania. Skarżący oświadczył, iż jego była żona jest chora psychicznie, dwukrotnie przebywała w szpitalu psychiatrycznym, raz z powodu depresji schizofrenicznej, innym razem chciała uśmiercić dzieci (pobyty w szpitalu każdorazowo trwały ok. 3 tygodni). Ostatni raz w miejscu pobytu stałego skarżący był w dniu 4 lipca, odwiedził swoją córkę. Postępowanie w sprawie odwołania darowizny domu w W. nie zakończyło się, jest w toku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993). W myśl tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to jest dobrowolne i trwałe. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu, a nowe miejsce pobytu stanowi ośrodek jej interesów osobistych i majątkowych. Obowiązkiem organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy -okoliczności faktycznych czy dana osoba dobrowolnie i trwale opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłankami wymeldowania są więc tylko okoliczności faktyczne a nie materialnoprawne. Ewidencja ludności służy bowiem Sygn. akt IV SA/Wa 778/10 jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Należy podkreślić, że stosownie do zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 6, 7 i 8 Kpa, organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i prowadzić postępowanie w taki sposób, aby zostały wyjaśnione istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy stanowi takie naruszenie przepisów postępowania, które obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości ustalenie organu, iż skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ ustalił, iż skarżący w listopadzie 2008 r. opuścił miejsce pobytu stałego i od tego czasu w nim nie zamieszkuje. Fakt ten potwierdziły przesłuchane w charakterze świadków G. Z. i C. Z., wnioskodawczyni – M. K., kontrola meldunkowa, a także sam skarżący, który w toku postępowania oświadczył, iż przedmiotowy budynek opuścił. Sporna jest natomiast ocena charakteru tego opuszczenia, tj. czy było ono dobrowolne i trwałe. Organ stwierdził, że Z. K. od listopada 2008 r. nie podejmował żadnych kroków mających na celu powrót do mieszkania. Ponadto wskazał, iż skarżący nie nocuje w tym mieszkaniu, nie ma do niego swobodnego i niezależnego dostępu, brak jest tam jakichkolwiek rzeczy osobistych, które zabrał ze sobą opuszczając mieszkanie. Wskazane okoliczności przemawiają, zdaniem organu, za uznaniem, iż Z. K. opuścił dom w W. w sposób dobrowolny i trwały. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że w niniejszej sprawie rzeczywiście zostały spełnione przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącego. Ocena organu, iż opuszczenie mieszkania przez Z. K. było dobrowolne i trwałe budzi wątpliwości. Organy kwestii tej nie wyjaśniły w należyty sposób, nie podjęły wszystkich niezbędnych czynności w celu rzetelnego wyjaśnienia sprawy. Przede wszystkim organy nie wyjaśniły, ani nie ustosunkowały się w jakikolwiek sposób do kwestii podnoszonej przez skarżącego, iż w dniu 9 stycznia 2009 r. zgłosił na policję, iż była żona utrudnia mu dostęp do mieszkania. Według skarżącego tego dnia usiłował dostać się do spornego mieszkania w towarzystwie policji, lecz była żona go nie wpuściła. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek Sygn. akt IV SA/Wa 778/10 ustaleń w tym przedmiocie, nic nie wskazuje na to aby organ choćby podjął próbę zgromadzenia materiału dowodowego w tym zakresie, tj. np. zwrócił się do skarżącego bądź policji o ewentualną dokumentację tego zdarzenia. Skarżący jako przyczynę opuszczenia wskazał nieporozumienia rodzinne, które nie wynikały tylko z jego winy. Przyznał, iż nadużywał alkoholu i na tym tle dochodziło do awantur w domu, za co został skazany wyrokiem na rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na trzy lata. Wskazał jednak także na naganne zachowanie byłej żony i syna w stosunku do niego. Jego zdaniem wbrew twierdzeniom M. K., wymieniona uniemożliwia mu dostęp do mieszkania, następnego dnia po opuszczeniu przez niego mieszkania usiłował się do niego dostać, lecz zamki zostały wymienione. Skarżący powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w O., orzekający rozwód pomiędzy nim a M. K. i wskazał, iż wbrew jej żądaniu sąd uznał obie strony za winne rozkładu pożycia. Skarżący na rozprawie oświadczył, iż jego była żona jest chora psychicznie, dwukrotnie przebywała w zakładzie psychiatrycznym. Zdaniem Sądu powyższe twierdzenia skarżącego powinny być przez organ zweryfikowane, materiał dowodowy winien być uzupełniony w tym zakresie, albowiem okoliczności te maja wpływ na ustalenie przyczyny opuszczenia miejsca pobytu stałego. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu z powodu wymiany zamków w drzwiach, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok NSA 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643). Skarżący podniósł, iż aktem notarialnym z dnia [...] września 2008 r. nr Repertorium [...], który znajduje się w aktach sprawy, dokonał darowizny na rzecz M. K. domu w W. Skarżący stwierdził, iż miał nadzieję, że darowizna ta załagodzi konflikty rodzinne, jednakże w rzeczywistości spowodowała ich eskalację ze strony obdarowanej i wystąpienie przez nią z powództwem o rozwód. Okoliczności te także, w ocenie Sądu, przemawiają za tym, że opuszczenia przez niego przedmiotowego lokalu nie można uznać za dobrowolne. Zdaniem Sądu organ winien się do tych twierdzeń skarżącego odnieść i ocenić, czy rzeczywiście można skarżącemu przypisać zamiar trwałego opuszczenia mieszkania w W. w listopadzie 2008 r., skoro we wrześniu 2008 r. dokonał darowizny tego domu na rzecz M. K. Tymczasem, jak wynika z treści zaskarżonej Sygn. akt IV SA/Wa 778/10 decyzji, organ odwoławczy tej podnoszonej przez skarżącego okoliczności w ogóle nie wziął pod uwagę i w żaden sposób się do niej nie ustosunkował. Wobec powyższego, mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, Sąd orzekający w tej sprawie, doszedł do wniosku, iż zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, iż skarżący Z. K. opuścił trwale i dobrowolnie miejsce stałego pobytu. Sąd, nie przesądzając o wyniku sprawy wskazuje, że organ odwoławczy ponownie badając sprawę winien uzupełnić materiał dowodowy i ocenić całokształt okoliczności zgodnie z wytycznymi zawartymi w niniejszym wyroku. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.