II OZ 1347/10

Dnia 18 stycznia 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 listopada 2010 roku, sygn. akt II SA/Bk 389/10 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu w sprawie ze skargi A.K. i B.K. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2010 roku Nr [...] w przedmiocie wykonania robót ziemnych postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 9 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił wniosek A.K. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu w sprawie ze skargi A.K. i B.K. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie wykonania robót ziemnych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 9 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił sprzeciw skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, z uwagi na wniesienie sprzeciwu po terminie. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 września 2010 r. W dniu 20 września 2010 r. skarżący wniósł zażalenie to postanowienie argumentując, że niezachowanie terminu do wniesienia sprzeciwu nie wynikało z jego winy, ale z winy urzędu pocztowego, w którym był nadany list zawierający sprzeciw. Zarządzeniem z dnia 29 września 2010 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do oświadczenia na piśmie, czy pismo z dnia 20 września 2010 r. zatytułowane "zażalenie" należy traktować jako zażalenie na postanowienie z 9 września 2010 r. odrzucające sprzeciw (na co wskazuje tytuł pisma), czy jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu (na co wskazuje treść pisma). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oświadczył, że złożone przez niego pismo z dnia 20 września 2010 r. należy traktować jako zażalenie z jednoczesnym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu Sąd I instancji wskazał, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminu doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a Sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko. Omawiane instytucje procesowe oparte są zatem na przeciwstawnych przesłankach: podstawą skorzystania ze środka zaskarżenia jest przekonanie, że do uchybienia terminu nie doszło, natomiast wniosek o przywrócenie terminu opiera się na twierdzeniu, że do tego uchybienia doszło, lecz jest ono niezawinione. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Stosownie, bowiem do treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., dopiero wówczas czynność taka staje się bezskuteczna. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Sąd I instancji wyjaśnił, że w sytuacji, gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia. Wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a., może być aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia, czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął - czy też nie - przed jej dopełnieniem. W ocenie Sądu I instancji, za taką wykładnią art. 87 § 1 p.p.s.a. przemawia to, że strona może racjonalnie powoływać się na istnienie okoliczności świadczących o braku zawinienia z jej strony, gdy fakt bezskuteczności czynności procesowej będzie bezsporny. Natomiast przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 88 p.p.s.a.), co w konsekwencji skutkuje jego odrzuceniem. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący wskazując, że przedstawiona tam analiza nie jest dogłębna i przekonująca oraz nie została poparta konkretnymi argumentami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Nie ulega zatem wątpliwości, że aby skutecznie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu konieczne jest jednoznaczne stwierdzenie, że do uchybienia terminu doszło. Jeżeli zatem strona kwestionuje uchybienie terminu to nie może skutecznie złożyć wniosku o przywrócenie terminu, a wniosek taki jako niedopuszczalny z mocy ustawy będzie podlegał odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.). Nie niweczy to uprawnienia strony do złożenia wniosku o przywrócenie terminu po prawomocnym rozstrzygnięciu kwestii uchybienia terminu, co w niniejszej sprawie będzie wiązało się z rozpoznaniem złożonego przez stronę zażalenia na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu. Wtedy też skarżący będzie mógł skutecznie podnosić argumenty zmierzające do wykazania, że nie ponosi winy w związku z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu z dnia 23 listopada 2010 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego argumentacja tam zawarta jest precyzyjna i przekonująca, a ponadto znajduje oparcie w jednolitym orzecznictwie sądowym, które Sąd I instancji przedstawił. Skarżący nie wyjaśnia w treści zażalenia na czym w jego ocenie polegać by miała niespójność czy niedokładność zaprezentowanej przez Sąd I instancji analizy, stąd nie sposób odnieść się do tak sformułowanych zarzutów. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.