II GSK 1236/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędziowie NSA Krystyna Anna Stec del. WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 721/10 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [..] stycznia 2010 r. nr [..] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy ze środków unijnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz P. B. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt V Sa/Wa 721/10, po rozpatrzeniu skargi P.B., uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy z środków unijnych, zasądził na rzecz P.B. od organu odwoławczego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Paweł Buski wnioskiem z [...] grudnia 2008 r. złożonym w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zwrócił się o przyznanie pomocy w ramach działania [...] objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Na podstawie przekazanych przez skarżącego dokumentów organ stwierdził, że skarżący spełnił przesłanki warunkujące przyznanie pomocy określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 ze zm.; zwanego dalej: rozporządzeniem). Wobec powyższego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję z [...] marca 2009 r. nr [...], którą przyznał skarżącemu pomoc finansową w wysokości [...] zł z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. P.B. [...] sierpnia 2009 r. złożył do [ Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o płatność wraz z dokumentami potwierdzającymi spełnienie warunków z zastrzeżeniem, których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy. Z treści złożonego aktu notarialnego z [...] sierpnia 2009 r. wynikało, że T. i W.B. darowali swojemu synowi P.B. działki nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, a A.P. darowała swojemu wnukowi P.B. działkę o powierzchni [...] ha. Ponadto aktem tym wnioskodawca ustanowił na rzecz swoich rodziców nieodpłatną, dożywotnią służebność osobistą polegającą na korzystaniu przez nich z całości domu mieszkalnego i zabudowań gospodarskich oraz nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] ha. W związku z powyższym Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] listopada 2009 r. wydał decyzję o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków uzasadniając to niedopełnieniem warunku samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes ARiMR decyzją z [...] stycznia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że stosowanie do § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret drugi rozporządzenia – pomoc jest przyznawana osobie fizycznej jeżeli w wymaganym okresie gospodarstwo będzie prowadzone samodzielnie. Zgodnie natomiast § 5 ust. 1 rozporządzenia – warunki, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a powinny być spełnione w terminie 180 dni od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i zachowane do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy. W myśl § 4 rozporządzenia – przez samodzielne prowadzenie gospodarstwa, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret drugie, rozumie się prowadzenie gospodarstwa osobiście, ma własny rachunek i we własnym imieniu, ponoszenie kosztów i czerpanie korzyści w związku z jego prowadzeniem (ust. 1). Uznaje się, że osoba fizyczna prowadzi gospodarstwo osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie i podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia tego gospodarstwa (ust. 2). Zdaniem Prezesa ARiMR ustanowienie przez skarżącego na rzecz rodziców dożywotniej służebności osobistej, polegającej na korzystaniu w szczególności z nieruchomości o powierzchni [...] ha pozostaje w oczywistej sprzeczności ze zobowiązaniem młodego rolnika do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Prezes ARiMR odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, iż to, że rodzice [...] listopada 2009 r. zrzekli się służebności osobistej, pozostaje bez wpływu na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia. Skarżący decyzję o przyznaniu pomocy finansowej z zastrzeżeniem warunków odebrał [...] marca 2009 r. Ustanowił służebność osobistą [...] sierpnia 2009 r., tj. w [...] dniu, a z [...] listopada 2009 r. rodzice skarżącego zrzekli się ustanowionej uprzednio służebności. Termin 180 dni minął [....] września 2009 r. Podkreślił, że termin 180 dni jest terminem materialnym, a niedopełnienie warunków z zastrzeżeniem których wydana została decyzja o przyznaniu pomocy w ww. terminie skutkuje – zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia – koniecznością stwierdzenia jej wygaśnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.B.– reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR z [...] stycznia 2010 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono że skarżący wniosek wraz z dokumentacją złożył na 15 dni przed obowiązującym terminem. W takiej sytuacji, jeżeli Agencja dostrzegła wady i braki w złożonych dokumentach, uniemożliwiające jej zdaniem wykonanie płatności, powinna wezwać skarżącego do ich usunięcia na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., czego nie uczyniła. Zdaniem strony skarżącej przyznając swoim rodzicom przedmiotową służebność nie naruszył w żadnym razie przytoczonych przepisów rozporządzenia o samodzielności prowadzenia gospodarstwa rolnego. Bowiem fakt ustanowienia służebności na części gospodarstwa skarżącego nie oznacza w żadnym razie, że utracił on przymiot samodzielności w prowadzeniu swego gospodarstwa rolnego. Prezes Agencji w zaskarżonej decyzji nie wykazał aby istotnie doszło do naruszenia omawianej zasady przez skarżącego. Skarżący podkreślił, że jego rodzice są osobami nie mającymi w rzeczywistości możliwości samodzielnej uprawy roli chociażby ze względu na choroby i wiek. Matka ma [...] lat, a ojciec [...] lata i jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, niezdolnym do samodzielnej egzystencji i wymagającym długotrwałej pomocy innej osoby, co zostało stwierdzone wyrokiem Sądu Okręgowego w K. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2009 r. sygn. akt IV 808/08 i oczywistym jest, że jedynym uprawnionym tak faktycznie jak i prawnie do prowadzenia gospodarstwa rolnego jest skarżący. W skardze podkreślono, że istotną sprawą jest charakter ustawionej służebności. Jeżeli skarżący ustanowiłby służebność o charakterze gruntowym, to istotnie jego działania i uprawnienia władcze w stosunku do nieruchomości objętej służebnością byłyby ograniczone. Jednakże w przedmiotowym przypadku mamy do czynienia ze służebnością osobistą. Dodatkowo podniesiono, że ani w ustawie z 7 marca 2007 r. ani w rozporządzeniu z 17 października 2007 r. brak jest zakazu ustanawiania służebności. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Uchylając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a. Sąd I instancji zważył. Zgodnie z art. 22 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L. z 2005 Nr 277 poz. 1) – wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit. a) ppkt ii) (podejmowanie działalności przez młodych rolników), udziela się osobom, które mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem. W myśl § 4 rozporządzenia – przez samodzielne prowadzenie gospodarstwa, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret drugie, rozumie się prowadzenie gospodarstwa osobiście, ma własny rachunek i we własnym imieniu, ponoszenie kosztów i czerpanie korzyści w związku z jego prowadzeniem. Uznaje się, że osoba fizyczna prowadzi gospodarstwo osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie i podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia tego gospodarstwa (ust. 2). Powyższe uregulowania wskazują, że najistotniejszą cechą samodzielnego prowadzenia gospodarstwa jest sprawowanie funkcji kierowniczej i podejmowanie wszelkich decyzji dotyczących jego prowadzenia. Zdaniem Sądu I instancji ustanowienie na części gospodarstwa rolnika służebności osobistej nie przesądza automatycznie o tym, iż rolnik z chwilą ustanowienia takiej służebności traci przymiot samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Przepisy regulujące przyznawanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" nie ustanawiają zakazu ustanawiania służebności. W ocenie sądu mając na uwadze, cel i zakres służebności osobistej w odróżnieniu od służebności gruntowej do stwierdzenia, że rolnik nie prowadzi gospodarstwa samodzielnie nie wystarczy samo ustalenie, iż na nieruchomości rolnika została ustanowiona jakakolwiek służebność. Przyjęta przez organ interpretacja prowadziłaby do sytuacji, iż nawet ustanowienie takich służebności jak przejazdu, przegonu lub oparcia budynku o mur sąsiada itp. prowadziłaby do automatycznego wyłączenia przymiotu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa przez rolnika. Zdaniem Sądu I instancji – w sytuacji ustanowienia służebności na nieruchomości rolnika koniecznym jest zbadanie wobec kogo, w jakiej sytuacji i na jakich warunkach ta służebność została ustanowiona i w jaki sposób jest wykonywana, czy w rzeczywistości fakt jest ustanowienia ogranicza samodzielne prowadzenie gospodarstwa przez rolnika. W przedmiotowej sprawie skarżący ustanowił dożywotnią służebność osobistą na rzecz swoich rodziców polegającą na korzystaniu przez z nich całości domu mieszkalnego i zabudowań gospodarczych oraz nieruchomości stanowiącej działkę oznaczoną nr [...] o powierzchni [...] ha. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że rodzice skarżącego to osoby starsze (ojciec [...] lata, matka [...] lat), schorowane, niezdolne do pracy w gospodarstwie rolnym. Wobec ojca skarżącego orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności, który datuje się już od [...] kwietnia 2006 r., co więcej ojciec skarżącego wymaga konieczności długotrwałej pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (v. wyrok Sądu Okręgowego w K. z [...] marca 2009 r. sygn. akt [...]). Wskazać także należy, że skarżący jest stanu wolnego i zamieszkuje wspólnie z rodzicami. W takiej sytuacji zdrowotnej rodziców skarżącego trudno uznać aby mogły one prowadzić własną działalność rolną, a nawet wykonywać jakiekolwiek prace w gospodarstwie rolnym syna. Te wszystkie okoliczności zostały pominięte przez organ w zaskarżonej decyzji, pomimo tego, że o sytuacji zdrowotnej rodziców oraz okoliczności samodzielnego prowadzenia gospodarstwa skarżący konsekwentnie podnosił w trakcie postępowania odwoławczego, w którym załączył do akt sprawy wskazany wyżej wyrok oraz kserokopie zaświadczeń lekarskich rodziców. Sąd I instancji uznał, że w sprawie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego w postaci art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Wskazał także, że został pozbawiony możliwości oceny poprawności przeprowadzonego w sprawie postępowania, między innymi prawidłowości zastosowania zawartej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organy nie dokonały oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci dokumentacji zdrowotnej rodziców skarżącego oraz wyjaśnień skarżącego co do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Prezes ARiMR i wniósł o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania. Skarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego – § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret drugie w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "ułatwianie startu młodym rolnikom’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. 2007.200.1443) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na wadliwym uznaniu, że mając na uwadze ww. przepisy, w przedmiotowej sprawie koniecznym jest: zbadanie wobec kogo, w jakiej sytuacji i na jakich warunkach ta służebność została ustanowiona i w jaki sposób jest wykonywana, czy w rzeczywistości fakt jej ustanowienia ogranicza samodzielne prowadzenie gospodarstwa przez rolnika ;dokonanie oceny dokumentacji zdrowotnej rodziców skarżącego oraz wyjaśnienie co do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji przyjął błędną wykładnię wskazanych przepisów gdyż ocena rzeczywistego zakresu służebności w aspekcie podmiotowym i przedmiotowym jest nie celowa, gdyż w każdym przypadku jej ustanowienia samodzielność w zakresie prowadzenia działalności rolniczej na obciążonym gruncie jest ograniczona niezależnie od tego czy służebność jest wykonywana czy nie gdyż jako ograniczone prawo rzeczowe wpływa na zakres wykonywania prawa własności, choć w żaden sposób nie ogranicza możliwości dysponowania prawem. Zaś istota uprawnień beneficjenta działania: "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest całkowita swoboda w prowadzeniu działalności, ze szczególnym uwzględnieniem podejmowania decyzji w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik P.B. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Skarga kasacyjna oparta została na zarzucie naruszenia prawa materialnego polegającym na błędnej wykładni § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret drugie w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) z dnia 17.10.2007 r. Zgodnie z treścią wskazanych przepisów pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem, zwanego dalej "pomocą", jest przyznawana osobie fizycznej, która z zastrzeżeniem § 7, do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 kodeksu cywilnego, zwanym dalej "gospodarstwem", jeżeli w wymaganym okresie gospodarstwo będzie prowadzone samodzielnie. Przez samodzielne prowadzenie gospodarstwa rozumie się prowadzenie gospodarstwa osobiście, na własny rachunek i we własnym imieniu, ponoszeniu kosztów i czerpanie korzyści w związku z jego prowadzeniem. Uznaje się, że osoba fizyczna prowadzi gospodarstwo osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia tego gospodarstwa. Zdaniem autora skargi w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji błędnie wywiódł, że w sytuacji gdy z okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy wynika, że rolnik, któremu przyznano pomoc ustanowi nieodpłatną, dożywotnią służebność osobistą na nieruchomości objętej programem, to dla stwierdzenia czy gospodarstwo będzie w wymaganym okresie prowadzone samodzielnie w rozumieniu § 4 cytowanego Rozporządzenia MRiRW koniecznym jest zbadanie wobec kogo, w jakiej sytuacji i na jakich warunkach ta służebność została ustanowiona i w jaki sposób jest wykonywana, czy w rzeczywistości fakt jej ustanowienia ogranicza samodzielne prowadzenie gospodarstwa przez rolnika oraz dokonanie oceny dokumentacji zdrowotnej rodziców rolnika oraz wyjaśnień co do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku, że ustanowienie na części gospodarstwa rolnika służebności osobistej nie przesądza automatycznie o tym, iż rolnik z chwilą ustanowienia takiej służebności traci przymiot samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Rozporządzenie MRiRW z dnia [...].10.2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 zostało wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 07.03.2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 poz. 427). Ustawa określiła między innymi warunki i tryb przyznawania pomocy, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich, w tym również działania ułatwiania startu młodym rolnikom (art. 5 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy). Wsparcie na podejmowanie działalności przez młodych rolników zostało uregulowane w prawie wspólnotowym. Zgodnie z Rozporządzeniem Rady (WE) nr 1698/2005 z 20.09.2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) wsparcie ukierunkowane na konkurencyjność sektora rolnego i leśnego dotyczy środków, których celem jest upowszechnienie wiedzy i poprawa potencjału ludzkiego poprzez podejmowanie działalności przez młodych rolników (art. 20 lit a) ppkt ii) udziela się osobom, które mają mniej niż 40 lat oraz po raz pierwszy podejmują działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący gospodarstwem, posiadają odpowiednie umiejętności i kwalifikacje zawodowe, przedkładają plan biznesowy dotyczący rozwoju ich działalności rolniczej (art. 22 ust. 1). Należy podkreślić, że w rozporządzeniu wspólnotowym stwierdzono, że przyznanie młodym rolnikom szczególnych przywilejów może ułatwić im zarówno rozpoczęcie działalności, jak i strukturalne dostosowanie ich gospodarstw do podjęcia działalności. Środek wspierający podjęcie działalności powinien być uzależniony od opracowania planu biznesowego jako instrumentu zapewniającego rozwój nowego gospodarstwa rolnego w czasie (pkt 16 preambuły). Zarzut błędnej wykładni norm wskazanych w skardze kasacyjnej w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest niezasadny. Dokonując interpretacji § 2 ust. 1 pkt 1 lit a tiret 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 17.10.2007 r. należy mieć na uwadze jednocześnie pojęcie gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 553 kodeksu cywilnego, przyjęte w prawie unijnym i krajowym założenia i cele pomocy młodym rolnikom, którzy rozpoczynają działalność rolniczą według przyjętych przez siebie założeń i strategii biznesowej, dostosowując ją do możliwości jakie dają im posiadane grunty rolne i definicja samodzielnego prowadzenia gospodarstwa zawarta w § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Zgodnie z art. 553 kodeksu cywilnego za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne, wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Przepis ten identyfikuje gospodarstwo rolne w sposób przedmiotowo funkcjonalny, wskazując na przypisane mu elementy materialne (grunty rolne, leśne, budynki, urządzenia, inwentarz) oraz na ich funkcjonalne znaczenie wyrażające się w faktycznym lub choćby możliwym zorganizowaniu tych elementów w jedną gospodarczą całość. Dodać należy, że o istnieniu gospodarstwa rolnego decydują grunty, o jakich mowa w art. 491 k.c. (patrz wyrok NSA z 07.12.2010 r. – sygn. akt II GSK 2015/09), a więc grunty, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie. Pozostałe składniki gospodarstwa rolnego, o których mowa w art. 553 k. c., w razie gdy istnieją, stanowią tylko możliwe dopełnienie normatywnego pojęcia gospodarstwa rolnego. Funkcjonowanie gospodarstwa rolnego jako zorganizowanej całości, o czym mowa w cytowanym przepisie kodeksu cywilnego, może dotyczyć tylko gruntów rolnych. Stawiany rolnikowi wymóg samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rozumiany jako prowadzenie gospodarstwa osobiście, na własny rachunek i we własnym imieniu, ponoszenie kosztów i czerpanie korzyści w związku z jego prowadzeniem oraz uznanie, że osoba fizyczna prowadzi gospodarstwo osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia tego gospodarstwa (§ 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW) należy zatem odnieść do gospodarstwa rolnego jako zorganizowanych w jedną całość, możliwych do rolniczego wykorzystania gruntów rolnych wraz z ewentualnymi innymi elementami składowymi, przedstawionego przez rolnika biznesplanu. Słusznie zatem w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji przyjął, iż mając na uwadze, że służebność osobistą ustanawia się na rzecz oznaczonej osoby fizycznej, a jej funkcją jest zaspokojenie osobistych potrzeb uprawnionego, niekiedy także jego bliskich i zasadniczo służebność osobista służy indywidualnym celom konsumpcyjnym (alimentacyjnym), to w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, aby dokonać prawidłowej oceny czy wobec rolnika P.B. zasadnym jest stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy, z uwagi na niespełnienie wymogu określonego w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret drugie rozporządzenia MRiRW koniecznym było ustalenie i zbadanie okoliczności faktycznych odnoszących się do zakresu podmiotowego i przedmiotowego ustanowionej służebności osobistej oraz okoliczności faktycznych związanych ze stanem zdrowia rodziców rolnika oraz złożonych przez niego wyjaśnień co do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzekł zgodnie z art. 204 pkt 2 p.p.s.a.