I SA/Wa 281/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Maria Tarnowska WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2010 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej B. M. kwotę 460 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...], po rozparzeniu odwołania B. M. od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2008 r. nr [...] r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] maja 2003 r. [...] – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Minister przedstawił następujący stan sprawy: Decyzją z [...] maja 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] marca 2003 r. nr [...] o umorzeniu postępowania, z wniosku B. M., w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w miejscowości S., oznaczonej obecnie jako działka nr [...]. Wojewoda wskazał, że brak dokumentu potwierdzającego, iż nieruchomość ta stanowiła własność S. Z., na co powoływała się wnioskodawczyni. B. M. wnioskiem z 10 listopada 2005 r. wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] maja 2003 r. Jako podstawę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. twierdząc, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, które nie były znane organowi. Decyzją z [...] lipca 2008 r. Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania podając, że podanie o wznowienie zostało złożone po terminie określonym w art. 148 k.p.a. Po rozpatrzeniu odwołania B. M. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] lipca 2008 r. wskazując, że wnioskodawczyni podała we wniosku, iż w trakcie opracowywania pozwu o ustalenie, iż własność tej nieruchomości nabyli J. i C. L. odnaleziona została teczka osiedleńcza S. Z., ojca C. L. Pozwala to stwierdzić, iż część nadana S. Z. razem z częścią nadaną J. L. stanowiły całość siedliska przedwojennego obejmującego działkę nr [...]. Stanowi to w ocenie B. M. nową okoliczność będącą podstawą do wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania, stosownie do ar. 147 k.p.a. następuje z urzędu lub na wniosek strony. Podanie o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia (art. 148 k.p.a.). Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania Wojewoda pismem z 19 grudnia 2005 r. zwrócił się do B. M. o udokumentowanie, czy jest stroną w sprawie oraz o podanie daty, w której dowiedziała o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, tj. przedstawienie odpisu pozwu w sprawie ustalenia właściciela przedmiotowej nieruchomości. B. M. przedstawiła organowi pozew z dnia 20 września 2005 r. skierowany do Sądu Okręgowego w K. w sprawie ustalenia właściciela tej nieruchomości i postanowienie sądu z [...] maja 2007 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po S. Z. Wobec stwierdzenia wnioskodawczyni, iż o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania dowiedziała się w trakcie opracowywania pozwu o ustalenie właściciela nieruchomości należało przyjąć, iż 20 września 2005 r. – dzień datowania i podpisania sporządzonego przez jej pełnomocnika pozwu, czyli zakończenia opracowywania pozwu – faktycznie wiedziała już o istnieniu teczki osiedleńczej S. Z. Zatem datę tę należy uznać jako dzień, od którego należy liczyć termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. W związku z tym trzeba przyjąć, że podanie to zostało wniesione po upływie terminu z art. 148 § 1 k.p.a., gdyż złożono je w dniu 16 listopada 2005 r. Ponadto z postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] maja 2007 r. o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, że spadek po S. Z. nabyły J. Z., C. L. oraz Z. G. Jakkolwiek postępowanie spadkowe przeprowadzone było na wniosek B. M., to jednak nie została w tym postanowieniu wymieniona jako spadkobierczyni i nie może być uznana za stronę postępowania w sprawie dotyczącej praw majątkowych spadkobiercy. Wobec stwierdzenia, że podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po terminie i przez osobę nie będącą stroną w sprawie, stanowisko Wojewody [...] o odmowie wznowienia jest prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. M. wniosła o uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2009 r. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącej naruszony został art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i ustosunkowania się do niego; art. 7 i 77 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że skarżąca złożyła pozew w sprawie o ustalenie właściciela nieruchomości 20 września 2005 r. i wtedy też uzyskała wiedzę w przedmiocie podstawy do wznowienia postępowania i od tego dnia rozpoczął bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że organ drugiej instancji przyjął, iż nie przysługuje jej przymiot strony, gdyż przedłożonym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku nie jest wymieniona jako spadkobierca. Organ pierwszej instancji nie podniósł tego zarzutu w uzasadnieniu decyzji, a kwestia ta została zauważona dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Minister nie zastosował się do zasady wyrażonej w art. 7 i 77 k.p.a. i nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie i nie podjął niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Minister nie wezwał skarżącej do przedstawienia dokumentu, z którego wynikałoby, że jest spadkobiercą S. Z. B. M. jest spadkobiercą C. L., a ta zaś spadkobiercą S. Z., a tym samym skarżącej przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu. Nieuzasadnione jest twierdzenie, że skarżąca podjęła wiedzę o podstawie wznowienia postępowania już 20 września 2005 r., tj. w dniu pozew napisania i podpisania pozwu. Stanowisko organu nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, z którego wynika, że pozew został złożony do sądu 31 października 2005 r., co wynika z widniejącej na pozwie prezentacie. Datą decydującą o początku biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania stanowić powinna data prezentaty na pozwie, która walor daty pewnej w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi wyjaśniając m.in., że decyzja wydana została w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony na dzień wydania decyzji przez Wojewodę [...]. W trakcie prowadzonego postępowania przez organ naczelny nie były gromadzone żadne dodatkowe dokumenty i dotychczasowe były znane B. M. Skoro Minister nie zebrał żadnych dodatkowych materiałów sprawy wymagających przedstawienia stronie i które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, nieprzesłanie zawiadomienia stronie o toczącym się postępowaniu przed Ministrem nie pociągnęło żadnych negatywnych skutków dla skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako zasadna została uwzględniona. Organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, przez to, że w ogóle nie wyjaśnił kwestii następstwa skarżącej po S. Z. i nie ocenił, czy skarżąca legitymowała się przymiotem strony i oparł swoją decyzję tylko na ustaleniach co do daty zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Naruszony został tym samym przepis art. 147 k.p.a., gdyż powołana we wniosku podstawa wznowienia uzasadniała działanie na żądanie strony lub z urzędu. Tak więc obowiązkiem organu, jeżeli nie wszczął postępowania z urzędu, było ustalenie, czy wnosząca podanie ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Takich ustaleń w decyzji Wojewody [...] nie ma, a były konieczne dla wyjaśnienia, czy skarżącej przysługiwała legitymacja strony. Dopiero po ustaleniach w tym zakresie mogło dojść do badania zachowania terminu do złożenia wniosku. Samo wskazanie ustawowej podstawy prawnej wznowienia nie uzasadnia jeszcze zastosowania w sprawie oceny, czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Dopiero ustalenie, że wniosek pochodzi od strony postępowania, jeżeli nie jest ono wszczynane z urzędu, może prowadzić do ustaleń co do terminu, o jakim mowa w art. 148 § 1 k.p.a. W razie ustalenia, że podanie o wznowienie złożyła osoba nielegitymowana, organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania bez badania, czy zachowany został termin określony w tym przepisie. Wydając tę decyzję organ nie wiedział, czy wnioskodawczyni jest w ogóle uprawniona do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] maja 2003 r. Także decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że organ ten rozpatrując odwołanie nie poczynił własnych ustaleń, oparł się o dokumenty zgromadzone przez Wojewodę i nie wezwał skarżącej do udokumentowania jej interesu prawnego. Oceniając interes prawny skarżącej oparł się na postanowieniu Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] maja 2007 r. sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po S. Z. Oczywistym jest, że postanowienie to nie dawało skarżącej przymiotu strony, ponieważ nie została w nim wymieniona jako spadkobierca. Nie oznacza to jednak, że skarżąca nie była następczynią prawną jednej z osób wskazanych jako spadkobiercy S. Z. Fakt, że Minister nie przeprowadził własnego postępowania, do czego był zobowiązany przepisem art. 15 k.p.a. ustanawiającym zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza, że doszło do naruszenia tej zasady. Istota zasady dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowej i podmiotowej sprawy administracyjnej. Granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji wyznacza zatem rozstrzygnięcie pierwszej instancji. Obowiązek dwukrotnego rozpoznania oznacza, że organy pierwszej i drugiej instancji prowadzą postępowanie wyjaśniające. Tym samym przy rozpoznawaniu odwołania doszło do naruszenia również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż organ odwoławczy nie przeprowadził własnego postępowania w zakresie uprawnień skarżącej do bycia stroną w postępowaniu wznowieniowym, a przyjął tylko jako dowód w tym zakresie materiał zgromadzony przez organ pierwszej instancji. Powyższe potwierdzone zostało przez Ministra w odpowiedzi na skargę z wyjaśnieniem, że skoro Minister żadnych dodatkowych materiałów w sprawie wymagających przedstawienia stronie, to nie było konieczne zastosowanie w sprawie art. 10 k.p.a. i wyjaśnianie, czy skarżąca ma przymiot strony. Na rozprawie w dniu 22 lipca 2010 r. pełnomocnik skarżącej przedstawił postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] sierpnia 2002 r. sygn. [...], z którego wynika, że B. M. jest spadkobierczynią C. L., która z kolei dziedziczyła po S. Z. Niewyjaśnienie powyższych okoliczności w postępowaniu administracyjnym pozwala ocenić, że sprawa została rozstrzygnięta z naruszeniem art. 7, 77 § 1 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W ponownym postępowaniu organy uwzględnią powyższe wskazania a także wyrok Sądu Apelacyjnego w S. z dnia [...] stycznia 2008 r. sygn. akt [...] utrzymujący w mocy wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] lutego 2007 r. sygn. [...] i ocenią, czy skarżącej przysługiwał przymiot strony uzasadniający żądanie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] marca 2003 r. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).