I SA/Wa 2043/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2010 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego L. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku L. S. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] o odmowie skreślenia z rejestru zabytków willi "[...]" położonej w Z. przy ul. [...] – utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2008 r. Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika jej następujący stan: Przedmiotowa nieruchomość została wpisana do rejestru zabytków na podstawie decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...]. W uzasadnieniu tej decyzji Konserwator wskazał, że omawiany zabytek został wzniesiony w 1906 r. Z uwagi na wartości architektoniczne – wybitny przykład drewnianego budownictwa zakopiańskiego – artystyczne oraz historyczne zachodzi konieczność wpisu do rejestru. L. S., współwłaściciel nieruchomości, wystąpił z wnioskiem o skreślenie willi z rejestru zabytków wskazując na jej śmierć techniczną. Minister w decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytek wpisany do rejestru zabytków, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z tego rejestru. Z protokółu oględzin budynku z 5 grudnia 2007 r. oraz opinii Krajowego [...] z 11 grudnia 2007 r. wynika m.in., że zachowana jest pierwotna forma i bryła obiektu z wyjątkiem drewnianej werandy w elewacji zachodniej. Fundamenty w dużej części uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu i zostały prowizorycznie wymienione lub wzmocnione. Część ścian jest podparta drewnianymi stemplami. Mury piwniczne od strony południowej są zawilgocone. Rozebrana została część ścian działowych piwnic, na których wspierały się stropy oraz drewniane ściany działowe budynku. Widoczne są miejscowe zniszczenia podsufitki oraz ugięcia świadczące o częściowym uszkodzeniu belek konstrukcyjnych. Ściany są częściowo zagrzybione. Występują uszkodzenia konstrukcji, zwłaszcza w południowej części budynku. W obiekcie brak części dawnej stolarki okiennej i drzwiowej, jak również fragmentów dekoracji snycerskiej. W opinii tej stwierdzono, że mimo widocznych zniszczeń, obiekt nadal zachował on większość wartości zabytkowych, jakie posiadał on w dniu wpisania do rejestru zabytków. Niemal w pełni zachowana jest jego pierwotna bryła i forma oraz większość elementów konstrukcyjnych, które pomimo uszkodzeń mogą zostać naprawione. Elementy ścian, stropów oraz więźby, które uległy znacznemu lub całkowitemu zniszczeniu i są porażone biologiczną korozją drewna mogą zostać naprawione lub odtworzone bez utraty posiadanych przez obiekt wartości artystycznych i historycznych. Ponadto w opinii wskazano, że ochrona budynku jako świadka techniki i regionalnej sztuki budowy jest w pełni uzasadniona. Wobec tego należało stwierdzić, że w stosunku do tego zabytku nie zachodzi żadna z przesłanek, wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, gdyż obiekt nie utracił wartości decydujących o wpisaniu go do rejestru zabytków. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznaniu sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w uzasadnieniu decyzji z [...] września 2009 r. wskazał, że w toku postępowania z tego wniosku zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z prośbą o przeprowadzenie oględzin wymienionej nieruchomości w celu ustalenia, czy nie zaszły istotne zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy. Z pisma Kierownika Delegatury w N. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K. z 2 września 2009 r. w tym z protokółu oględzin z 4 sierpnia 2008 r. wynika, że stan willi "[...]" w stosunku do ustaleń z września 2008 r. nie uległ zmianom, które przesądziłyby o konieczności skreślenia jej z rejestru zabytków. Nie stwierdzono, aby degradacja willi doprowadziła do utraty przez nią wartości zabytkowych, przesądzających o objęciu jej ochroną prawną. W tej sprawie nie zaszły żadne nowe okoliczności prawne lub faktyczne pozwalające na skreślenie tej willi z rejestru zabytków. Argumenty merytoryczne przemawiające za odmową skreślenia willi z rejestru zabytków zostały wyczerpująco wyjaśnione w decyzji z [...] sierpnia 2008 r. Przedmiotowa willa odpowiada definicji legalnej określonej w art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wobec tego zabytek ten zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w art. 5 jednoznacznie określa sposób sprawowania opieki nad zabytkiem przez właściciela jako zapewnienie m.in. do zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie oraz korzystanie z zabytku w sposób w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Natomiast zgodnie z art. 4 ustawy na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek zapewnienia warunków do ochrony zabytków polegający m.in. na zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie L. S. zarzucił decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2009 r. naruszenie przepisów procesowych stanowiących podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.) poprzez obrazę art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji (z upoważnienia organu) przez pracownika podlegającego wyłączeniu z mocy ustawy; naruszenie prawa strony do dwukrotnego merytorycznego jej rozpoznania poprzez przeprowadzenie jedynie wycinkowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i nierozpoznanie sprawy po raz drugi merytorycznie w pozostałym zakresie; naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. w związku z art. 79 k.p.a. polegające na poczynieniu ustaleń faktycznych w oparciu o nieaktualny, pobieżnie i wadliwie zebrany materiał dowodowy, co godzi w podstawowe zasady postępowania administracyjnego wynikające z zasady prawdy obiektywnej i czynnego udziału strony w postępowaniu oraz naruszenie przepisu art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego niezastosowanie. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] września 2009 r. Odpowiadając na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sąd skargę uwzględnił, choć nie wszystkie jej zarzuty podzielił. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. sygn. I OPS 13/09 przyjął, że art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. To stanowisko NSA, chociaż odnosi się do innego organu, należy zastosować też do orzekającego w sprawie wiceministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Tym samym rozpatrzenie sprawy z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez tę samą osobę upoważnioną przez Ministra nie narusza art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Sąd podziela stanowisko przedstawione w cytowanej uchwale. Zasadne są zarzuty skargi co naruszenia art. 7, 77 i 10 k.p.a. oraz art. 127 § 3 k.p.a. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Wynika z tej regulacji, że postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy toczy się według takich zasad jak postępowanie odwoławcze, do którego stosuje się zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem obydwie wydane w sprawie decyzje powinny być poprzedzone postępowaniem administracyjnym uregulowanym w tym Kodeksie. Tymczasem jak podnosi skarżący w decyzji z dnia [...] września 2009 r. powołano się na ustalenia zawarte w decyzji z [...] sierpnia 2008 r. i organ nie przedstawił żadnych ustaleń wynikających z przeprowadzonego postępowania o ponowne rozpatrzenie sprawy. W decyzji z [...] sierpnia 2008 r. Minister odniósł się do opinii konstrukcyjno-budowlanej z października 2000 r. dotyczącej możliwości zachowania willi "[...]", sporządzonej na zlecenie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków cytując, iż " opinią konstrukcyjno-budowlaną dotyczącą możliwości zachowania willi (...) opracowaną przez dr inż. S. K. w październiku 2000 r., w odniesieniu do oceny stopnia zniszczenia omawianego obiektu należy podkreślić, że istotnie w opinii tej wskazano, że omawiany obiekt wykazuje daleko zaawansowane procesy destrukcji w skali wykluczającej jego użytkowanie (...). Przeprowadzenie prac zabezpieczających i remontowych przywracających budynkowi wymagane cechy użytkowe i odpowiedni poziom bezpieczeństwa jest technicznie możliwe". Organ podkreśla, że wymaga to wysokich nakładów finansowych, a w opinii tej wskazano, że ochrona budynku jako świadka techniki regionalnej i sztuki budowlanej jest w pełni uzasadniona. Należy zauważyć, że powołana opinia nie odnosiła do obiektu jako zabytku, bo takim on jeszcze nie był. Wpisu do rejestru zabytków dokonano na podstawie decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] stycznia 2001 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Generalnego Konserwatora Zabytków z [...] lutego 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 listopada 2003 r. sygn. akt I S.A. 656/02 oddalił skargę D. i L. S. na tę decyzję. Minister tę okoliczność pominął i nie ocenił, czy ta opinia jako sporządzona przed wpisaniem willi do rejestru ma znaczenie w sprawie i może być wykorzystana przy ocenie przesłanek uzasadniających wykreślenie tego zabytku z rejestru. Minister podaje, że willa odpowiada definicji legalnej zabytku określonej w art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i wobec tego zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania. Należy zauważyć, że powołana ustawa nakłada też na organy administracji rządowej obowiązki w zakresie ochrony zabytków, a tych organ nie wykazał. Ustawa mówi o ochronie i opiece nad zabytkami, przy czym każde z tych zadań należy do innego podmiotu. Z akt sprawy nie wynika by organy podejmowały jakieś stosowne działania w zakresie ochrony tego zabytku. Ograniczenie się tylko do wpisania do rejestru zabytków nie spełnia wszystkich przesłanek ochrony prawnej przewidzianej w przepisach ustawy. O skreśleniu z rejestru zabytków bądź odmowie skreślenia decyduje stan obiektu w dacie wydania decyzji w tym zakresie. W zaskarżonej decyzji organ ograniczył się tylko do stwierdzenia, że obiekt istnieje, chociaż wątpliwe jest czy w stanie nadającym się do istnienia, a jego stan techniczny nie wyczerpuje żadnej z okoliczności umożliwiających skreślenie z rejestru zabytków. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).