II OZ 792/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń J. K. i K. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 sierpnia 2010 r., II SA/Gd 238/10 zawieszającego postępowanie w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zawieszenia postępowania dotyczącego lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2010 r., II SA/Gd 238/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej jako: WSA) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zawieszenia postępowania dotyczącego lokalizacji inwestycji celu publicznego - zawiesił postępowanie. W uzasadnieniu WSA wskazał, że w toku postępowania przed sądem, wobec niemożności doręczenia odpisu skargi uczestnikom postępowania administracyjnego – M. K. oraz K. S., zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2010 r. zobowiązano skarżącą w terminie 21 dni do wskazania aktualnych adresów wymienionych wyżej stron, pod rygorem zawieszenia postępowania. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącej w dniu 28 czerwca 2010 r. Jednocześnie Sąd z urzędu ustalił na podstawie informacji Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w Gdańsku brak adresów zameldowania czasowego wymienionych uczestników (vide: załączniki do pisma SKO z dnia 17.06.2010 r., k. 358 - 359). Sąd I instancji wskazał, że niewskazanie adresu zamieszkania uczestnika na prawach strony powoduje, iż Sąd nie ma obecnie możliwości poinformowania jednej ze stron o toczącym się postępowaniu przed sądem poprzez doręczenie odpisu skargi oraz dalej o ewentualnych innych czynnościach Sądu, w tym skutecznie o wyznaczeniu rozprawy. Powyższe zaś oznacza, że niewykonanie opisanego zarządzenia uniemożliwia nadanie niniejszej sprawie dalszego biegu. W opisanych wyżej okolicznościach sprawy, zdaniem WSA, wystąpiła wymieniona wyżej przesłanka umożliwiająca fakultatywne zawieszenie postępowania sądowego. W pierwszym z wniesionych na ww. postanowienie zażaleń K. G. zarzucił WSA błędne przyjęcie, iż zobowiązanie dostarczenia aktualnych adresów stron postępowania ciąży na J. K. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych w zakresie opłaty od zażalenia. W drugim zażaleniu J. K. zarzuciła WSA naruszenie przepisów postępowania - art. 125 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zmianami - dalej jako: ppsa) poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż na skarżącym w postępowaniu sądowoadministracyjnym ciąży obowiązek wskazania adresów uczestników postępowania a niewykonanie zarządzeń sądu w tym zakresie może być podstawą zawieszenia postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę J. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazała, że Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym próbuje przerzucić na stronę postępowania wykonanie obowiązków ciążących na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Strona skarżąca wskazał, że to organ - zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zmianami - dalej jako: kpa) - jest zobowiązany do zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, a jednym z warunków takiego czynnego udziału stron jest ustalenie prawidłowych adresów stron postępowania. Gdy takie ustalenie nie jest możliwe organ jest zobowiązany do zwrócenia się do Sądu w celu ustanowienia dla nieobecnej strony przedstawiciela zgodnie z art. 34 § 1 kpa. Jeżeli organ tego nie uczynił to Sąd administracyjny winien uchylić zaskarżony akt, bowiem brak ustalenia przez organ prawidłowego adresu stron postępowania jest podstawą do uchylenia zaskarżonego aktu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b\ ppsa. Niewykonanie przez organ jego obowiązków związanych z zapewnieniem stronom możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym nie może zaś być podstawą do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego z tego powodu, iż strona skarżąca nie wskazała adresów uczestników postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, gdyż w niniejszej sprawie nałożono obowiązek ustalenia adresu uczestnika postępowania jedynie na skarżącą, nie korzystając z możliwości zwrócenia się w tej sprawie również do innych stron (uczestników) postępowania. Gdyby to nie przyniosło rezultatu w postaci ustalenia aktualnego adresu M. K. oraz K. S., Sąd, działając w oparciu o art. 6 ppsa, powinien pouczyć strony, działające bez adwokata lub radcy prawnego, o treści art. 78 i 79 ppsa, dotyczących stosowania instytucji ustanowienia kuratora w postępowaniu sądowym. Postanowienie o zawieszeniu postępowania sądowego, bez podjęcia przez WSA powyższych czynności, zapewniających stronie możliwość udziału w postępowaniu sądowym, zostało wydane przedwcześnie, z naruszeniem wskazanych przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania sądowego z powodu braku możliwości ustalenia adresu uczestnika postępowania powinno być poprzedzone podjęciem przez Sąd czynności zapewniających stronom inicjatywę w tym względzie oraz pouczeniem stosownie do art. 6 ppsa o możliwości złożenia wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby, której miejsce pobytu nie jest znane, w oparciu o przepisy art. 78 i 79 tej ustawy. Regulacja zawarta w tych przepisach jest w istocie odzwierciedleniem przepisów normujących tę instytucję w postępowaniu cywilnym. Podobnie uregulowana jest instytucja zawieszenia postępowania sądowego, przy czym powołana przez Sąd I instancji przesłanka tj. brak możliwości nadania sprawie dalszego biegu, występuje również w procesie cywilnym (art. 177 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego /Dz. U. z 1964 r., nr 43, poz. 296 ze zmianami - dalej jako: kpc\). Jednocześnie zawarty w kpc przepis art. 195 § 1 odpowiednio stosowany na mocy art. 65 § 2 ppsa przewiduje, że Sąd wezwie stronę (strony) do wskazania danych uczestnika postępowania, a w razie potrzeby pouczy o możliwości wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie kuratora. Ustalenie, że istnieje przesłanka zawieszenia postępowania sądowego jest uzależniona od oceny mających znaczenie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Należy też mieć na uwadze dorobek myśli prawniczej sformułowany na tle stosowania analogicznie skonstruowanych unormowań kpc. W tym zakresie miarodajny jest pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 czerwca 1997 r. (II CKN 326/97, OSNC z 1997 r., nr 11, poz. 183), zgodnie z którym samo niewykonanie przez stronę wezwania sądu przewidzianego w art. 195 § 1 kpc nie uzasadnia zawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 kpc. Reasumując, należy stwierdzić, że przesłanka zawieszenia postępowania sądowego wskazana w art. 125 § 1 pkt 3 ppsa zachodzi wówczas, gdy zostały wyczerpane wymagane w danych okolicznościach czynności Sądu zmierzające do nadania sprawie dalszego biegu, a więc zobowiązanie stron do wskazania adresu uczestnika postępowania, a także w razie potrzeby pouczenie o prawie do złożenia wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ppsa.