III SA/Po 206/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2009 rok oddala skargę /-/ M. Kosewska /-/ B. Koś /-/ B. Sokołowska WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia 20 listopada 2009 r., nr [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 i § 5, art. 47 § 1 i § 2, art. 53 § 1 i § 4, art. 207 oraz art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), art. 2-6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zm.) oraz § 1 uchwały nr [...] Rady Miejskiej z dnia 29 listopada 2007 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr [...], poz. [...]) ustalił dla R. L., C. K., J. K. i D. K. jako współwłaścicieli wymiar podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. za rok 2009 w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji powołano się na przepisy prawne będące podstawą ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości oraz wskazano, iż wysokość tego podatku ustalono w oparciu o dane zawarte w stosownej informacji złożonej przez podatnika, dane z ewidencji gruntów i budynków, stosując stawki określone w § 1 uchwały Rady Miejskiej powołanej w sentencji decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. K., reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata W. N., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił: – naruszenie art. 9 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji podstawy materialnoprawnej solidarnego obciążenia obowiązkiem podatkowym oraz podstaw wymiaru podatku, – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że R. L. posiada w budynku oprócz udziału również lokale. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że uzasadnienie decyzji jest lakoniczne i ogólnikowe, nie wyjaśnia podstaw prawnych ani faktycznych rozstrzygnięcia oraz nie przytacza podstaw wymiaru tego podatku oraz jego rozłożenia na raty. Ponadto skarżący zarzucił, że organ nie rozważył, czy w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 3 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, pomimo że z informacji powziętych przez skarżącego wynika, że R. L. posiada w przedmiotowej nieruchomości lokale. Nadto podniósł, że wobec pozostałych współwłaścicieli nie toczyło się żadne postępowanie podatkowe od roku 1992. Decyzją z dnia 1 lutego 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił, że J. K. jest współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej usytuowanej w K. przy ul. [...]. Według wypisu z rejestru gruntów jest on właścicielem udziału w wysokości 25100/100000. Zgodnie z informacją o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożoną przez R. L. w dniu 3 listopada 2009 r. powierzchnia gruntów pozostałych przedmiotowej nieruchomości wynosi 1.171,24 m2, powierzchnia budynków mieszkalnych wynosi 460 m2 (do wysokości 2,2 m) oraz 2.113,12 m 2 (powyżej 2,2m), powierzchnia budynków związana z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 299,18 m2, a powierzchnia budynków pozostałych wynosi 15 m2. Według wypisu z ewidencji gruntów (wyciąg z kartoteki lokali) z przedmiotowej nieruchomości zostały wyodrębnione cztery lokale o powierzchni odpowiednio 17,40, 71,90, 15,40 i 22 m2, które stanowią odrębną własność ich właścicieli. Postanowieniem z dnia 8 października 2009 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2008-2009, a decyzją z dnia 20 listopada 2009 r. dokonał wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2009 w kwocie [...] zł. W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez Kolegium w dniu 28 stycznia 2010 r. ustalono ponadto, iż w stosunku do skarżącego organ podatkowy nie wydał decyzji za lata 2008 i 2009, a decyzja za rok 2007 została w całości uchylona i w tym zakresie wydano nową decyzję. Kolegium ustaliło ponadto, że w stosunku do właścicieli ww. lokali, które zostały wyodrębnione z przedmiotowej nieruchomości, organ podatkowy wydał odrębne decyzje w zakresie wymiaru podatku od nieruchomości. Następnie SKO wskazało, że podstawę wymiaru podatku stanowiły dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Natomiast podstawę opodatkowania całej nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności (a nie części ułamkowej przypadającej na skarżącego jako współwłaściciela) był przepis art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, stosownie do którego jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. Decyzja została skierowana do wszystkich współwłaścicieli, którzy odpowiadają solidarnie za zobowiązanie podatkowe. Z kolei właściciele wyodrębnionych lokali w przedmiotowej nieruchomości otrzymują decyzje wymiarowe odpowiednio do wielkości powierzchni posiadanych lokali zgodnie z art. 3 ust. 5 powyższej ustawy, przy czym podniesiona przez skarżącego okoliczność posiadania odrębnego lokalu przez R. L. nie znajduje potwierdzenia w wypisie z rejestru gruntów i budynków. Kolegium uznało za częściowo zasadny zarzut skarżącego dotyczący niepełnego uzasadnienia decyzji organu I instancji, stwierdzając jednak, że uchybienie to nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że kwestia solidarnej odpowiedzialności została wyjaśniona w podstawie prawnej decyzji oraz zawartym w niej pouczeniu. Kolegium wyjaśniło również, że podnoszona przez skarżącego kwestia zaległości właścicieli w regulowaniu należności podatkowych nie ma związku z przedmiotem niniejszej sprawy. W skardze na powyższą decyzję J. K., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 9 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez nieskorygowanie przez organ II instancji uchybień organu I instancji polegających na niewyjaśnieniu w uzasadnieniu decyzji podstawy materialnoprawnej solidarnego obciążenia obowiązkiem podatkowym oraz podstaw wymiaru podatku. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji i podkreślono, że pouczenie nie zastępuje uzasadnienia decyzji, jak również nie jest wystarczające samo wskazanie podstawy prawnej bez jej wyjaśnienia. Ponadto podniesiono, że skarżący na skutek opieszałości organów podatkowych jest zobowiązany do uiszczenia należności podatkowych za 3 lata wstecz i to w ramach solidarności, podczas gdy niektórzy współwłaściciele nie uiszczają podatku od nieruchomości od 1992 roku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 26 lipca 2010 r., złożonym w dniu 3 sierpnia 2010 r. skarżący podniósł ogólne zarzuty naruszenia procedur w innych sprawach dotyczących przedmiotowej nieruchomości od roku 1992 oraz wskazywał na prawdopodobieństwo doprowadzenia do zgonu jednego ze współwłaścicieli kamienicy w celu przejęcia jego majątku. Do pisma skarżący dołączył kserokopie kilku dokumentów i sporządzone przez siebie kalendarium wydarzeń, wskazując że przekazane informacje są niezbędne do rozpatrzenia skargi i wnosił o ocenę postępowania [...] mecenasów. Na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2010 r. skarżący, wnosząc i wywodząc jak w skardze oraz w piśmie z dnia 26 lipca 2010 r., podkreślił opieszałość urzędników i wskazał na opisany w załączniku do ww. pisma "układ korupcyjny". Ponadto wyjaśnił, że tylko on zapłacił całą należność z tytułu podatku od nieruchomości i że do tej pory otrzymał dopiero [...] zł tytułem zwrotu części tych należności, dlatego jest zainteresowany tym, aby płacił tylko za udział w nieruchomości, który posiada. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 134 § 1 powyższej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2009, ustanawiająca w tym zakresie zobowiązanie solidarne współwłaścicieli nieruchomości, w tym skarżącego za wyjątkiem tych współwłaścicieli, na rzecz których ustanowiono odrębną własność lokali i w stosunku do których wydano odrębne decyzje w tym zakresie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), zwanej dalej u.p.o.l., stosownie do którego jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. Natomiast w myśl ust. 5 powyższego przepisu jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. Z powyższej regulacji wynika, że jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności, to obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na każdym ze współwłaścicieli nieruchomości, a zatem decyzję ustalającą wysokość podatku od nieruchomości należy wydać w stosunku do wszystkich współwłaścicieli. Organ podatkowy nie jest bowiem uprawniony do wyboru podmiotów, w stosunku do których podejmowane będą czynności zmierzające do powstania zobowiązania podatkowego. Solidarność obowiązku na gruncie prawa podatkowego wyrażająca się w możliwości wyboru dłużnika, od którego wierzyciel będzie dochodził należności, oznacza jedynie prawo do wyboru podmiotu w stosunku, do którego będzie prowadzona egzekucja (zob. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt I FPS 4/08, ONSAiWSA 2009/3/47). Natomiast odrębne decyzje ustalające wymiar podatku od nieruchomości stosownie do wielkości przypadającego udziału w nieruchomości wspólnej są wydawane jedynie w tych przypadkach, w których wyodrębniono własność lokali. W tym kontekście prawidłowo w ocenie Sądu zastosowano w niniejszej sprawie art. 3 ust. 4 u.p.o.l., ustalając wymiar podatku od nieruchomości wspólnej w stosunku do tych jej współwłaścicieli, w tym skarżącego, którzy odpowiadają solidarnie za zobowiązanie podatkowe, a z pominięciem tych współwłaścicieli, na rzecz których ustanowiono odrębną własność lokali i w stosunku do których wydano odrębne decyzje w tym zakresie na podstawie art. 3 ust. 5 u.p.o.l. Przepis art. 3 ust. 4 u.p.o.l. nie dopuszcza bowiem – poza sytuacją określoną w art. 3 ust. 5 u.p.o.l., która bezsprzecznie nie dotyczyła skarżącego, możliwości ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości stosownie do przypadającego udziału w nieruchomości wspólnej. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez skarżącego trudność w odzyskaniu części zapłaconego przez niego podatku od pozostałych współwłaścicieli, gdyż kwestie związane z regresem skarżącego w stosunku do pozostałych współwłaścicieli wykraczają poza ramy niniejszego postępowania. Nadmienić ubocznie należy, że z wyjaśnień skarżącego wynika, że realizuje on swoje uprawnienia regresowe wobec pozostałych współwłaścicieli. Nie można przy tym podzielić stanowiska skarżącego, że w sprawie nie została dostatecznie wyjaśniona podstawa prawna ustalenia solidarnego zobowiązania podatkowego. Wprawdzie organ I instancji informację w tym zakresie zawarł jedynie w pouczeniu decyzji, jednakże należy zauważać, że pouczenie stanowi integralną część decyzji, a ponadto organ odwoławczy zawarł prawidłowe i wyczerpujące wyjaśnienie tej podstawy, tj. art. 3 ust. 4 u.p.o.l. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało w wydanej decyzji pełnych ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej z zastosowaniem właściwych przepisów, co znalazło pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której ustosunkowano się również do zarzutów odwołania. Biorąc przy tym pod uwagę, że organ II instancji na skutek odwołania dokonuje nie tylko oceny zaskarżonej decyzji, lecz ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, uchybienia organu I instancji w zakresie uzasadnienia decyzji nie mogły – jak słusznie przyjęło Kolegium, stanowić podstawy do jej uchylenia. Należy także dodać, że Kolegium dokonało ustalenia istotnych okoliczności w sprawie w oparciu o informacje zawarte w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożonej przez jednego ze współwłaścicieli – R. L. oraz dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, które zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) stanowią podstawę wymiaru podatków. Okoliczności te nie były przy tym kwestionowane przez skarżącego poza tym, że skarżący podnosił, iż R. L., w stosunku do którego została także wydana zaskarżona decyzja posiada w przedmiotowej nieruchomości wyodrębnione lokale, co jednak nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, a w szczególności w wypisie z rejestru gruntów i budynków, a tym samym nie mogło prowadzić do skutecznego podważenia ustaleń dokonanych przez organ podatkowy. Na uwzględnienie nie zasługiwały także pozostałe zarzuty skarżącego dotyczące opieszałości organów podatkowych i nieobciążania podatkiem od nieruchomości pozostałych współwłaścicieli od roku 1992. Przedmiotem zaskarżonej decyzji był wymiar podatku od nieruchomości za rok 2009. Jak wskazano powyżej, decyzja uwzględnia wszystkich współwłaścicieli odpowiadających solidarnie za zobowiązanie podatkowe na podstawie art. 3 ust. 4 u.p.o.l., ustalonych zgodnie z danymi zawartymi w informacji podatnika oraz w ewidencji gruntów i budynków. W postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził również zarzucanej przez skarżącego opieszałości. Kwestie związane z postępowaniami podatkowymi za okresy wcześniejsze nie podlegają badaniu w niniejszej sprawie jako wykraczające poza ramy tego postępowania wyznaczone przedmiotem zaskarżonej decyzji. Podobnie nie mogły być badane w niniejszej sprawie okoliczności podniesione przez skarżącego w piśmie z dnia 26.07.2010 r., ponieważ nie mieszczą się one w zakresie dokonywanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działalności administracji publicznej i to w granicach wyznaczonych przedmiotem zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze, skargę należało oddalić jako bezzasadną, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). M. Kosewska /-/B. Koś /-/B. Sokołowska za nieobecnego Sędziego /-/B. Koś