I OZ 18/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II SAB/Bd 32/10 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R.Ł. na bezczynność [...] w przedmiocie wydania dokumentów postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II SAB/Bd 32/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił skarżącej R.Ł. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że R.Ł.wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem; na ich dochód składają się emerytury w łącznej wysokości 3.574,80 zł netto miesięcznie. Skarżąca wskazała także, że w skład jej majątku wchodzi mieszaknie w bloku spółdzielczym o powierzchni 72,30 m2. Jako wydatki skarżąca wskazała: wydatki na mieszkanie, prąd, TV, telefon - 1300 zł, lekarstwa i usługi medyczne (stomatolog, protetyka, okulistyka) – 600 zł, żywność – 1000 zł, środki czystości, naprawa sprzętu AGD – 200 zł, eksploatacja samochodu Opel Corsa (rocznik 1996) – 300 zł, doraźna pomoc prawna i prasa – 175 zł. Sąd wojewódzki stwierdził, iż na obecnym etapie postępowania (tj. wniesienia skargi kasacyjnej) koszty sądowe ograniczają się do wpisu w wysokości 100 zł, natomiast minimalna stawka za sporządzenie i wniesienie przez adwokata skargi kasacyjnej wynosi 146,40 zł (wliczając podatek VAT - § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; Dz. U. Nr 163, poz. 1348; z późn. zm.). Aby zatem uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, należałoby stwierdzić, że skarżąca nie jest w stanie uiścić nawet części z wyższej wskazanej łącznej kwoty około 250 zł. Zdaniem Sądu taka sytuacja nie zachodzi. Trudno bowiem uznać, że na "doraźną pomoc prawną" skarżąca wydaje comiesięcznie kwotę 175 zł – należy tą pozycję uznać za wydatek jednorazowy, zwłaszcza, że jak wykazała sama skarżąca dołączając do sprzeciwu stosowne postanowienie – w toczącym się z jej udziałem postępowaniu przed sądem powszechnym przyznano jej pomoc prawną z urzędu. Trudno także uznać, że skarżąca comiesięcznie ponosi wydatki w wysokości 600 zł na lekarstwa i usługi medyczne. O ile, mając na względzie wiek skarżącej i jej męża (emerytura) oraz chorobę męża (wymagającą interwencji kardiochirurgicznej) można przyjąć, że ponosi ona comiesięczne wydatki na lekarstwa, tym niemniej skarżąca nie wskazuje na żadne okoliczności uzasadniające korzystanie comiesięcznie (a nie parę razy w roku) z usług z zakresu stomatologii czy okulistyki). Na powyższe postanowienie R.Ł. wniosła zażalenie domagając się jego uchylenia. Skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 245 i 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezasadne uznanie, iż sytuacja materialna skarżącej jak również poziom skomplikowania sprawy nie czynią koniecznym przyznania skarżącej prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast § 3 cytowanego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według art. 246 § 1 P.p.s.a.- przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub częściowym - gdy udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd wojewódzki właściwie zastosował w przedmiotowej sprawie normę ujętą w art. 246 § 1 P.p.s.a. dokonując jej prawidłowej wykładni, a następnie należycie zbadał, czy skarżąca spełnia określone w tym przepisie wymagania, aby przyznać jej prawo pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyszedł przy tym ze słusznego założenia, iż to na wnioskodawcy ciążył obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej legitymującej ją do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zauważyć jednocześnie należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wyrażony przez Sąd I instancji pogląd, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak i ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż skarżąca posiada stały miesięczny dochód. Podała, że wszystkie środki wydatkuje na swoje utrzymanie oraz zakup lekarstw, ale wymaga podkreślenia, że środki pieniężne jakie przypadają na głowę w jej gospodarstwie domowym wynoszą 1.792,40 zł netto miesięcznie. Nie jest to kwota mała zważywszy na to, że minimalne wynagrodzenie w 2010 r. wynosi 1.317 zł i jest kwotą brutto a nie kwotą netto, jaką posługuje się strona w formularzu PPF. Poza tym we wniosku nie podała żadnych konkretnych przesłanek, które wskazywałyby na jej trudną sytuację materialną a jedynie ogólne sformułowania. Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że strona skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinna wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości wskazanej powyżej – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Ocena przedstawionych przez skarżącą twierdzeń, uwidacznia, iż jest ona w stanie przynajmniej częściowo ponieść koszty przedmiotowego postępowania. Zwłaszcza, że na obecnym jego etapie, ich wysokość nie jest znaczna. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.