I OZ 749/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. O. i P. O. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 592/10 w jego punkcie I i III w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi H. O. i P. O. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 592/10 zwolnił skarżących H. i P. O. od wpisu od skargi w ¾ jego wysokości (pkt I sentencji), zwolnił skarżących w całości z pozostałych opłat sądowych (pkt II sentencji) i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (pkt III sentencji). W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd I instancji wskazał, że wniosek skarżących jest częściowo uzasadniony, albowiem dochód ich trzyosobowej rodziny wynosi 2 126,20 zł brutto miesięcznie. Ponadto wskazał, że skarżący są właścicielami domu o pow. 150 m² i nieruchomości gruntowej o pow. 0,11 ha. Nie posiadają żadnych oszczędności ani pojazdów mechanicznych. A poza standardowymi wydatkami związanymi z utrzymaniem gospodarstwa domowego ponoszą koszty związane z dojazdem skarżącego do pracy w kwocie 165 zł miesięcznie i dojazdem ich syna do szkoły w Sanoku w kwocie 104,04 zł miesięcznie. Ponadto Sąd orzekający podniósł, że w okresie lipiec-sierpień obciąży ich dodatkowy wydatek związany z rozpoczęciem roku szkolnego (zakup podręczników, zeszytów, opłacenie składek na ubezpieczenie i Komitet Rodzicielski). Mając na uwadze powyższe oraz sytuację rodzinną, zdrowotną i majątkową skarżących Sąd orzekający uznał, że dochód jakim dysponuje rodzina, choć stały, jest zbyt niski by można było z niego wygospodarować środki na pokrycie wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Dlatego Sąd uznał, że kwota 50 zł jako jedyny wydatek który będą zobowiązani ponieść skarżący w tym postępowaniu, mieści się w granicach ich możliwości finansowych. Na powyższe postanowienie w zakresie jego punktu I i III zażalenie wnieśli H. O. i P. O., żądając zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy "w zakresie całkowitym". W uzasadnieniu zażalenia, skarżący podnieśli, że na skutek awarii pieca centralnego ogrzewania zmuszeni byli do zaciągnięcia kredytu w kwocie 800 zł, płatnego w ratach od października 2010 r. do września 2011 r. W związku z powyższym nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przed Sądem I instancji skarżący wnieśli o przyznanie im częściowego prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a). Instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas – gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zatem, jak trafnie wskazał Sąd I instancji, przesłanką udzielania pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów. Nadto podkreślić należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu powinna liczyć się z tym kosztami i odpowiednio się do nich przygotować. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd orzekający prawidłowo ocenił sytuację majątkową skarżących oraz ich możliwości płatnicze i uznał, że mogą oni choć w niewielkim stopniu partycypować w kosztach zainicjowanego przez nich postępowania. Argument skarżących, że od października 2010 r. będą zobowiązani do uiszczania comiesięcznych rat w wysokości po 73,35 zł z tytułu zaciągniętej pożyczki bankowej nie daje podstaw do uwzględnienia zażalenia, albowiem brak jest podstaw do przyjęcia, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przez zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ponadto celem wyjaśnienia dodać należy, że w sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, zgodnie z dyspozycją art. 200 P.p.s.a., zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Mając na uwadze powyższe argumenty, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji postanowienia.