II OZ 54/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 761/10 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia oddalić zażalenie W dniu 22 lutego 2010 r. S. P. złożył osobiście w Urzędzie Miasta C. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na rzecz W. i M. W. na działkach ew. nr [...] i [...], położonych w C.. Zdaniem Sądu I instancji decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 11 lutego 2010 r. W aktach sprawy brak jest co prawda takiego potwierdzenia, niewątpliwe jest jednak, że decyzję tę skarżący otrzymał przed dniem 22 lutego 2010 r., tj. dniem złożenia skargi w Urzędzie Miasta C.. Skarga zaś została przekazana na adres SKO w Ciechanowie w dniu 15 kwietnia 2010 r., a więc niewątpliwie po upływie 30 - sto dniowego terminu wskazanego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Na skutek ustnej informacji skarżącego (udzielonej dnia 13 kwietnia 2010 r.), iż egzemplarze skargi złożonej w Urzędzie Miasta były przeznaczone do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie, postanowieniem z dnia [...] kwietnia Prezydent Miasta Ciechanowa przekazał sprawę wg właściwości. Pismem z dnia 14 kwietnia 2010 r. skarżący złożył do SKO w Ciechanowie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazał, iż dnia 22 lutego 2010 r. złożył skargę w biurze podawczym Urzędu Miasta C., lecz organ ten zamiast przekazać ją do właściwego w sprawie Kolegium, zatrzymał pismo. Zauważył, iż skoro organ uważał, iż nie jest właściwy do przyjęcia skargi, powinien "odesłać" go do Kolegium. Na koniec wyjaśnił, iż skargę złożył w Urzędzie Miasta, gdyż decyzja w pierwszej instancji wydawana była przez ten Urząd. Kolegium przekazując do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia oraz aktami sprawy, w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu podniesiono, iż Skarżący nie podał żadnych racjonalnych i uzasadnionych powodów, dla których wniósł skargę do organu niewłaściwego, a zatem nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 761/10 WSA w Warszawie odmówił S. P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wskazano, że w świetle postanowień art. 87 oraz 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. W niniejszej sprawie, przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu, w którym skarżący dowiedział się, że jego skardze nie został nadany bieg. Skarżący o tym fakcie dowiedział się dnia 13 kwietnia 2010 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu złożył dzień później, tak więc przesłanka złożenia wniosku w ustawowym siedmiodniowym terminie od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu została zachowana. Przesłanka dopełnienia czynności dla której określony był termin również została spełniona, gdyż w dniu 15 kwietnia 2010 r. oryginał skargi S.P. wpłynął do Kolegium wraz z postanowieniem Prezydenta Miasta Ciechanowa z dnia [...] kwietnia 2010 r. przekazującym skargę wg. właściwości. Dalej Sąd I instancji podał, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie ponosi winy w niedochowaniu terminu. WSA wskazał, że zaskarżona decyzja zawiera prawidłowe pouczenie o sposobie jej zaskarżenia a jedynie skarżący S. P. nie dochował należytej staranności przy składaniu skargi. Zauważono w tym miejscu, iż skarżący prawidłowo oznaczył w nagłówku skargi jej adresata wskazując, że wnosi ją do WSA w Warszawie za pośrednictwem SKO w Ciechanowie. Skoro skarżący potrafił prawidłowo wskazać adresata w treści skargi - wiedząc z pouczenia zawartego w decyzji na jaki adres należy ją wysłać - tylko niezachowaniem należytej staranności należy uzasadnić złożenie przez niego skargi w złym organie. Zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi oświadczenie, że skargę złożył w organie który wydał decyzję w pierwszej instancji, nie może skutkować przyjęciem, iż skarżący uprawdopodobnił brak swej winy, gdyż brak jest okoliczności które uzasadniałby taki sposób wniesienia skargi. Sąd I instancji wskazał ponadto, iż z treści postanowienia Prezydenta Miasta Ciechanowa z dnia [...] kwietnia 2010 r. przekazującego skargę wg właściwości wynika, iż wobec prawidłowego pouczenia zawartego w decyzji Kolegium, organ pierwszej instancji był przekonany, że egzemplarz skargi został wniesiony wyłącznie do wiadomości Prezydenta Miasta Ciechanowa. Dopiero dnia 13 kwietnia 2010 r. organ pierwszej instancji uzyskał informację, że skarga złożona w tym organie przeznaczona była dla Kolegium. Stąd niezwłocznie, bo już następnego dnia przekazał ją do Kolegium. W zażaleniu na powyższe postanowienie S. P. wskazał, że uchybienie terminu do złożenia skargi we właściwym organie nie nastąpiło z jego winy. Skarżący podał, że o braku po jego stronie może świadczyć mylne przekonanie o prawidłowym miejscu doręczenia przez niego skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu I instancji w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637). Okoliczności przedstawione przez S. P. nie uprawdopodabniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że nadanie skargi na niewłaściwy adres organu nie stanowi podstawy uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Decyzja organu drugiej instancji z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] którą otrzymał skarżący zawierała wyczerpujące i jasne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W związku z powyższym skarżący nie miał żadnych podstaw, aby wnosić skargę za pośrednictwem organu pierwszej instancji i składać ją w Kancelarii Ogólnej Urzędu Miejskiego w C.. Sąd pierwszej instancji zasadnie też zważył, że skoro, co jest w sprawie bezsporne, skarżący potrafił prawidłowo wskazać adresata w treści skargi wskazując, iż wnosi ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie, złożenie przez niego skargi w złym organie oznacza w istocie brak zachowania należytej staranności. Zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi oświadczenie, że skargę złożył w organie który wydał decyzję w pierwszej instancji, nie może stanowić o uprawdopodobnieniu brak winy przez skarżącego, gdyż brak jest okoliczności które uzasadniałby taki sposób wniesienia skargi. Taka sytuacja mogłaby mieć miejsce w przypadku, gdyby zaskarżona decyzja zawierała nieprawidłowe pouczenie o sposobie jej zaskarżenia. Strona, która mimo prawidłowego pouczenia nie stosuje się do tego pouczenia nie może skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie zaistniały przeszkody fizyczne umożliwiające dokonanie czynności w przepisanym terminie. Jednocześnie skarżący zaistnienia wskazanych nie uprawdopodobnił. Trafnie również zwrócił uwagę WSA w Warszawie, iż z treści postanowienia Prezydenta Miasta Ciechanowa z dnia [...] kwietnia 2010 r. przekazującego skargę wg właściwości wynika, iż wobec prawidłowego pouczenia zawartego w decyzji Kolegium, organ pierwszej instancji był przekonany, że egzemplarz skargi został wniesiony wyłącznie do wiadomości Prezydenta Miasta Ciechanowa. Skoro zatem w dniu 13 kwietnia 2010 r. organ pierwszej instancji uzyskał informację, że skarga złożona w tym organie przeznaczona była dla Kolegium, to przekazanie jej do SKO w dniu następnym uznać należy za działanie niezwłoczne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji uznał, że w świetle przedstawionych przyczyn uchybienia terminu nie można przyjąć, iż skarżący uprawdopodobnił brak winy w tym uchybieniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.