I OSK 1837/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.), Sędzia del. NSA Teresa Rutkowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej N.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 571/10 w sprawie ze skargi N.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pieniężnego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę N.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2010 r., w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 8 grudnia 2009 r. skarżący wystąpił – na podstawie art. 96 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) – do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie o ustalenie prawa i wypłatę, jednorazowo z góry, świadczenia pieniężnego, przysługującego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej za okres od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 30 listopada 2010 r. Oświadczył jednocześnie, że został poinformowany przez WBE o braku uprawnień do pobierania zaopatrzenia emerytalnego w powyższym okresie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie odmówił skarżącemu prawa do żądanego świadczenia pieniężnego. Organ emerytalny podał, że świadczenie pieniężne, będące przedmiotem wniosku zainteresowanego, nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej wskutek m.in. wypowiedzenia przez żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w czasie trwania kontraktu na pełnienie służby terminowej lub kontraktu na pełnienie służby stałej, jeżeli pełnił zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż dziesięć lat. Ze złożonych dokumentów wynika, że skarżący pełnił czynną służbę wojskową od dnia 16 sierpnia 1994 r. do dnia 30 listopada 2009 r. Z kolei do zawodowej służby wojskowej został powołany z dniem 1 października 2000 r., a zatem okres pełnienia zawodowej służby wojskowej wynosi 9 lat i 2 miesiące. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie. Podniósł, że służba kandydacka, którą pełnił od dnia 16 sierpnia 1994 r. do dnia 30 czerwca 2000 r. jako słuchacz Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi, jest czynną służbą wojskową. W jego ocenie, w świetle zgromadzonej dokumentacji, posiada ponad piętnastoletni nieprzerwany okres pełnienia czynnej służby wojskowej, co uprawnia do przyznania mu prawa do przedmiotowego świadczenia. Minister Obrony Narodowej zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Minister wyjaśnił, że zainteresowany wprawdzie posiada ponad piętnastoletni okres pełnienia czynnej służby wojskowej, jednakże nie posiada wymaganego piętnastoletniego okresu pełnienia zawodowej służby wojskowej, którą należy liczyć od dnia 1 lipca 2000 r. a nie – jak przyjął organ I instancji – od dnia 1 października 2000 r. Nie wpływa to jednak na rozstrzygnięcie, gdyż okres 9 lat i 5 miesięcy pełnienia zawodowej służby wojskowej nie uprawnia do przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia pieniężnego. Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Sądu I instancji. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy służba kandydacka, pełniona przez skarżącego w okresie studiów w uczelni wojskowej od dnia 16 sierpnia 1994 r. do dnia 30 czerwca 2000 r., może być traktowana jako zawodowa służba wojskowa dla potrzeb przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia pieniężnego. Wyjaśnił, że żołnierze zawodowi są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej. Żołnierze zawodowi pełnią czynną służbę wojskową jako służbę stałą albo służbę kontraktową. Ustawodawca nie zdecydował, by zakresem znaczeniowym pojęcia "zawodowa służba wojskowa" objąć czynną służbę wojskową, pełnioną jako służba kandydacka. Potwierdzeniem tej tezy jest brzmienie art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, w myśl którego powołanie do zawodowej służby wojskowej następuje jedynie do służby stałej (na czas nieokreślony) lub do służby kontraktowej (na czas określony w kontrakcie). Jeśli ktoś jest kandydatem na żołnierza zawodowego, to pełniona przez niego służba kandydacka nie może być kwalifikowana w kategoriach zawodowej służby wojskowej, gdyż tę mogą pełnić jedynie żołnierze zawodowi, a nie kandydaci na żołnierzy zawodowych. Sąd I instancji podkreślił ponadto, że zgodnie z art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy pragmatycznej, do służby stałej w korpusie oficerów zawodowych powołuje się żołnierza służby kandydackiej mianowanego na stopień wojskowy podporucznika (podporucznika marynarki), po ukończeniu studiów w uczelni wojskowej, zaś do służby kontraktowej powołuje się w korpusie oficerów zawodowych – żołnierza służby kandydackiej, posiadającego dyplom ukończenia studiów wyższych, mianowanego na stopień wojskowy podporucznika (podporucznika marynarki), po ukończeniu szkolenia w uczelni wojskowej. Skarżący nie powinien mieć zatem wątpliwości, że zawodową służbę wojskową zaczął pełnić dopiero po ukończeniu studiów w uczelni wojskowej, a tym samym, że służba kandydacka nie może być traktowana jako zawodowa służba wojskowa. Skarżący nie legitymuje się więc piętnastoletnim okresem pełnienia zawodowej służby wojskowej. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 96 ust. 1 w związku z art. 94 ust. 3 ustawy pragmatycznej, polegającą na przyjęciu, że w świetle przywołanych przepisów do okresu zawodowej służby wojskowej, od którego zależy prawo do przedmiotowego świadczenia, nie zalicza się wszystkich okresów pełnienia czynnej służby wojskowej, o których mowa w art. 94 ust. 3 ustawy. Zarzucił ponadto niewłaściwe zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy jako przepisu ogólnego, którego zastosowanie w celu obliczenia okresu, od którego zależy prawo do przedmiotowego świadczenia, jest wyłączone przez przepis szczególny jakim jest art. 94 ust. 3 ustawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione. W sprawie o identycznym stanie faktycznym i prawnym Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną wyraził w uzasadnieniu wyroku następującą ocenę prawną: "Słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, od kiedy należy liczyć okres zawodowej służby wojskowej i czy do tego okresu należy wliczać służbę kandydacką, a zatem do interpretacji przepisów prawa. Jak wskazuje się w doktrynie, odpowiednie stosowanie przepisów może mieć różną postać. "Ze względu na rezultat tego zabiegu można wyróżnić trzy grupy przypadków. Pierwszą grupę stanowią przypadki, w których wskazane przepisy prawa bez żadnych zmian w ich dyspozycji znajdują zastosowanie do drugiego zakresu odniesienia (są stosowane wprost)). Grupa druga obejmuje przypadki, w których przepisy odniesienia wymagają przy ich stosowaniu w nowym zakresie odpowiednich zmian, tak aby były adekwatne do charakteru i rodzaju sprawy. Stosowanie odpowiednie oznacza niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane. Trzecia grupa przypadków obejmuje te z przepisów, które w ogóle nie znajdują zastosowania do drugiego zakresu odniesienia ze względu na ich bezprzedmiotowość albo całkowitą sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla tych stosunków, dla których miałyby one być stosowane odpowiednio". (G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, Lex, 2010, wyd. III, Komentarz do art. 30 teza 2; por. też wyrok NSA z 26 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 633/06). W niniejszej sprawie konieczne było zatem dokonanie odpowiedniej adaptacji przepisu art. 94 ust 3 tak, aby przepis odniesienia mógł być zastosowany do świadczenia pieniężnego opisanego w art. 95 pkt 1 omawianej ustawy. Zgodnie z art. 96. ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, przysługuje żołnierzowi z zastrzeżeniem ust. 2-4, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej piętnastu lat. Przepis art. 94 ust. 3 stosuje się odpowiednio. Z kolei art. 96 ust. 4 tego przepisu stanowi, że świadczenie to nie przysługuje, żołnierzowi w przypadku, o którym mowa w art. 94 ust. 5, a więc m.in. w sytuacji, gdy wskutek wypowiedzenia przez tego żołnierza stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej pełnił on zawodową służbę wojskową przez okres krótszy niż dziesięć lat. Z przytoczonego tu uregulowania można wyciągnąć tylko jeden logiczny wniosek, a mianowicie taki, że zawarte w nim pojęcie "zawodowej służby wojskowej" występuje w dwóch znaczeniach, a mianowicie "czynnej służby wojskowej" w rozumieniu art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i "zawodowej służby wojskowej" zgodnej z definicją żołnierza zawodowego (art. 6 pkt 1 tej ustawy). W przeciwnym wypadku bowiem, nigdy nie miałaby zastosowania przesłanka negatywna wynikająca z art. 96. ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że przepis art. 94 ust. 3 ma odpowiednie zastosowanie do obliczania terminu piętnastu lat, o którym mowa w art. 96. ust. 1, natomiast nie ma on zastosowania do obliczania terminu dziesięciu lat, wskazanego w art. 94 ust. 5 cyt. ustawy. W rezultacie, świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, przysługuje żołnierzowi, który nieprzerwanie pozostawał w czynnej służby wojskowej przynajmniej przez okres piętnastu lat, z tego przynajmniej przez dziesięć lat w zawodowej służbie wojskowej, o ile oczywiście spełnił pozostałe przesłanki przyznania tego świadczenia. Tym samym nieusprawiedliwiony jest zarzut błędnej wykładni art. 96 ust. 1 w związku z art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przechodząc do zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, "jako przepisu ogólnego, którego zastosowanie w celu obliczania okresu, od którego zależy prawo do świadczenia wskazanego w art. 95 pkt. 1 ustawy jest wyłączone przez przepis szczególny, jakim jest art. 94 ust. 3 ustawy", należy ocenić, że nie ma on usprawiedliwionych podstaw. Przepis ten, jako zawierający definicję legalną, nie może być kwalifikowany jako przepis ogólny lub szczególny. Wyjaśnia on w sposób powszechnie obowiązujący, że w rozumieniu ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, sformułowanie "żołnierze zawodowi" oznacza żołnierzy pełniących stałą albo kontraktową zawodową służbę wojskową. Trafnie natomiast Sąd pierwszej instancji przyjął, że z tej definicji wynika, że "żołnierz zawodowy" to taki żołnierz, który pozostaje w zawodowej służbie wojskowej. Przedstawioną interpretację wskazanych przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wzmaga również wykładania celowościowa. Wszak w okresie pobierania nauki zawodu lekarza w Wojskowej Akademii Medycznej skarżący pozostawał na utrzymaniu podatnika, zatem ustawodawca nie miał żadnych logicznych powodów, aby premiować dodatkowym świadczeniem pieniężnym z tego powodu". (Wyrok NSA z 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1076/10 – Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni uznaje za trafne argumenty i prawne wywody zawarte w powołanym wyżej wyroku. Z przyczyn też wskazanych w tym wyroku Sąd uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.