II OZ 1065/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 5 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1002/10 umarzające postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 lipca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1002/10 umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd wskazał, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1002/10 przyznał J. H. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niego adwokata w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1002/10 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Powołany wyrok jest prawomocny od dnia 7 grudnia 2010 r. W dniu 18 stycznia 2016 r. J. H. złożył do akt sprawy pismo z dnia 14 stycznia 2016 r., w którym zażądał ustanowienia adwokata w celu sporządzenia i złożenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponieważ skarżący nie uzupełnił braku wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu według obowiązującego wzoru, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 marca 2016 r., a po wniesieniu przez J. H. sprzeciwu, postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2016 r., pozostawiono wniosek bez rozpoznania. W dniu 20 maja 2016 r. skarżący złożył kolejny wniosek (z dnia 18 maja 2016 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, tym razem dopełniając wymogu złożenia go na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016 r. umorzył postępowanie w sprawie prawa pomocy, uznając, że rozpoznanie wniosku stało się zbędne. W dniu 15 lipca 2016 r. J. H. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołał art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej "p.p.s.a.", i wskazał, że w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1002/10 ze skargi J. H. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak: [...], referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2010 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazane postanowienie referendarza ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu (art. 259 § 3 p.p.s.a.). Od dnia złożenia pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżący nie ma zatem obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Przyznane zwolnienie było skuteczne od tego właśnie momentu poprzez cały dalszy tok postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Obejmie także, ewentualnie należne od skarżącego koszty sądowe, w przypadku skorzystania przez niego ze środków prawnych służących wzruszeniu, prawomocnego obecnie, wyroku Sądu z dnia 13 października 2010 r. Sąd wskazał, że przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata jest natomiast równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 2 p.p.s.a.), którego zakres wyznacza art. 39 p.p.s.a. Obejmuje więc ono umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu (zarówno przed Sądem I instancji, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym), nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. W ocenie Sądu, złożenie przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie, jak prawo już przyznane, powoduje, że rozpoznanie kolejnego wniosku stało się zbędne w rozumieniu art. 249a p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 249a oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu. Na powyższe postanowienie J. H. złożył zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W niniejszej sprawie referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2010 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wobec tego stwierdzić należy, że skoro skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, to rozpoznanie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne. Skarżący nie może skutecznie domagać się od Sądu przyznania kolejnego prawa pomocy, bowiem jego prawo w tym zakresie zostało skonsumowane. Podkreślenia wymaga, że strona z przyznanego jej zwolnienia od kosztów sądowych i pełnomocnika z urzędu korzysta na wszystkich etapach postępowania przed sądami administracyjnymi w ramach sprawy, w której prawo pomocy zostało jej przyznane. W tym stanie rzeczy nie ma prawnej możliwości przyznania skarżącemu prawa, które już raz w tym postępowaniu uzyskał. Wobec tego, że rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne, Sąd I instancji prawidłowo umorzył postępowanie na podstawie art. 249a p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.