II FSK 1711/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA del. Jan Grzęda, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 681/10 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 8 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. T. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 20 stycznia 2011 r., I SA/Łd 681/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 8 kwietnia 2010 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. 2. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: zaskarżoną decyzją dyrektor izby skarbowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z 17 grudnia 2009 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora UKS w L. z 7 lipca 2009 r. określającej skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzja wymiarowa została doręczona podatnikowi 24 lipca 2009 r. w trybie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60; dalej jako: "O.p.") i strona nie złożyła odwołania. Organ odwoławczy stwierdził, że w trakcie trwania postępowania zakończonego decyzją ostateczną określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok, podatnik nie przedłożył żadnego dokumentu, z którego wynikałoby ustanowienie pełnomocnika w tej właśnie sprawie. Pierwszym dokumentem przedłożonym dyrektorowi UKS dotyczącym ustanowienia pełnomocnictwa "w sprawie wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2003, 2004, 2005 (...) przed wszystkimi organami państwowymi i sądami wszystkich instancji z prawem substytucji radcy prawnemu A. B. było pismo z 9 października 2009 r., do którego załączony został odpis pełnomocnictwa. Zdaniem organu, z tym właśnie dniem nastąpiło skuteczne umocowanie pełnomocnika przed dyrektorem UKS we wskazanym zakresie i od tego dnia organ ten był zobowiązany do kierowania wszelkiej korespondencji w zakresie umocowania nie do strony, lecz do pełnomocnika. Jeżeli pełnomocnictwo wpłynęło do organu już po zakończeniu postępowania, to okoliczność taka nie może rzutować na ocenę prawidłowości czynności podejmowanych przez ten organ. Brak ustanowienia pełnomocnika w sprawie nie obliguje organu prowadzącego to postępowanie do poszukiwania, czy tez zwracania się do strony o ustanowienie pełnomocnika. 3. W skardze do WSA w Łodzi na powyższą decyzję skarżący zarzucił organom naruszenie: art. 120, 121 § 1, 122, 127, 123 § 1, 136, 137 § 2 i 3 i 145 § 1 i 2 O.p. 4. WSA w Łodzi uznał skargę za niezasadną, gdyż w sprawie nie doszło do zarzucanego naruszenia zasad ogólnych postępowania podatkowego i innych przepisów Ordynacji podatkowej. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa jest obowiązkiem pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie organy trafnie uznały, że doręczenie decyzji wymiarowej dokonane stronie nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p., który dotyczy sytuacji gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Pierwsza informacja o udzielonym pełnomocnictwie pojawiła się w organie pierwszej instancji prawie trzy miesiące po doręczeniu decyzji wymiarowej (pismo radcy prawnego z 9 października 2009 r.). Natomiast uwierzytelniona kserokopia pełnomocnictwa została załączona jeszcze później, przy piśmie z 30 października 2009 r. Dyrektor UKS słusznie uznał zatem, że nie miał obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa, skoro przepis wyraźnie obliguje pełnomocnika do dołączenia pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy. 5. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił jemu naruszenie: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako: "P.p.s.a.") w zw. z art. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 127 art. 123 § 1, art. 136, art. 137 § 2 i 3, art. 145 § 1 i 2 O.p. polegające na tym, że sąd ten w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., w sytuacji gdy dokonał ustaleń, że zaskarżona decyzja organu obarczona była wadą polegającą na przyjęciu przez organ, że pełnomocnictwo z 28 listopada 2008 r., pomimo jego złożenia w dniu 2 grudnia 2008 r. do akt postępowania podatkowego, nie zostało skutecznie złożone, co w konsekwencji spowodowało skierowanie decyzji wymiarowej na adres skarżącego, a nie reprezentującego go pełnomocnika. 6. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: (1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; (2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w związku z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Sądu podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postawiony zarzut wskazuje na szereg przepisów postępowania podatkowego w powiązaniu z właściwymi przepisami postępowania sądowoadministracyjnego przy czym w odniesieniu do tych pierwszych nie wskazuje na czym polegało naruszenie każdego z nich przez sąd pierwszej instancji, czy to naruszenie polegało na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu, a przede wszystkim autor skargi kasacyjnej nie wykazał czy naruszenie któregokolwiek z nich mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przypomnieć w związku z tym wypada, że w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie wskazuje się, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to po stronie skarżącego obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok SN z 21 marca 2007 r., I CSK 459/06, niepubl.; wyrok SN z 21 marca 2006 r., I CSK 63/05, niepubl.; T. Wiśniewski, Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996, str. 167; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009, str. 508). Również uzasadnienie skargi kasacyjnej temu obowiązkowi nie czyni zadość, ogranicza się jedynie do przedstawienia własnego subiektywnego punktu widzenia na sprawę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji nie uchybił żadnemu ze wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Dotyczy to zarówno przepisów dotyczących zasad ogólnych postępowania podatkowego, tj. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 i art. 127 O.p., jak i przepisów dotyczących doręczeń, tj. art. 136, art. 137 § 2 i 3 i art. 145 § 1 i 2 O.p. Sąd pierwszej instancji poddał analizie jedynie art. 137 O.p. słusznie uznając, że jego wykładnia w sposób zasadniczy rzutuje na zasadność postępowania organów podatkowych w postępowaniu będącym przedmiotem wznowienia postępowania. Otóż przepis ten w § 2 stanowi, że pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Przepis § 3 art. 137 O.p. stanowi natomiast w istotnym dla sprawy zakresie, że pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, licznie przywołanym w uzasadnieniu orzeczenia sądu pierwszej instancji, wynika że pełnomocnik zobligowany jest do złożenia pełnomocnictwa do akt konkretnej sprawy. Nie wystarczy złożenie pełnomocnictwa ogólnego do różnych spraw lub spraw, które będą się ewentualnie dopiero toczyć. W sprawie niniejszej, co jest bezsporne, uwierzytelniona kopia pełnomocnictwa do sprawy wymiarowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. została złożona dopiero 30 października 2009 r., a więc po dacie doręczenia decyzji wymiarowej organu podatkowego pierwszej instancji. Pełnomocnictwo, na które powołuje się strona skarżąca złożone zostało do innej sprawy i nie obejmowało umocowania do występowania przed Dyrektorem Urzędu Kontroli Skarbowej w L., który to organ wydał decyzję w postępowaniu wymiarowym, którego wznowienia strona skarżąca się domaga. Ta inna sprawa to postępowanie w sprawie zabezpieczenia, które wbrew temu co twierdzi strona skarżąca nie jest postępowaniem wpadkowym w postępowaniu wymiarowym, lecz odrębnym od niego, jakkolwiek może się toczyć w toku postępowania podatkowego. Z powyższych wywodów wynika, że w sprawie wymiarowej organ podatkowy prawidłowo swoją decyzję doręczył stronie, a nie jej pełnomocnikowi, który w dacie wszczęcia tego postępowania i doręczenia decyzji wymiarowej jeszcze się do sprawy w trybie określonym w art. 137 § 2 O.p. nie zgłosił. W tej sytuacji zarówno sąd pierwszej instancji jak i organy podatkowe nie naruszyły pozostałych przepisów dotyczących doręczeń. Na marginesie podnieść należy, że zasadniczy z punktu widzenia istoty sprawy przepis nie został w ogóle zakwestionowany. Chodzi mianowicie o przepis art. 240 § 1 pkt 4 O.p., który ewentualnie mógł stanowić podstawę wznowienia postępowania. Skoro tak, to nawet naruszenie zarzucanych w skardze kasacyjnych przepisów postępowania pozostawało bez wpływu na wynik postępowania, bowiem podstawę prawną ewentualnego wznowienia postępowania mógł stanowić wyłącznie przepis art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcą prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).