I SA/Kr 1143/09

Sygn. akt I SA/Kr 1143/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 sierpnia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Beata Cieloch (spr.), WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2010r., sprawy ze skargi M. Z., na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 22 maja 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 100, 00 zł (sto złotych 00/100 ). Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2009 roku nr [...] Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił M. Z. przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. W swoim uzasadnieniu podał, iż mimo wezwania M. Z. do wyjaśnienia i udokumentowania powodów nie złożenia w terminie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, o którym mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku - , strona nie przedstawiła żadnych dokumentów oraz dodatkowych informacji, dotyczących uchybieniu powyższemu terminowi. Stwierdziła wyłącznie, że nie złożyła omawianego oświadczenia, gdyż nie dostała od Agencji właściwego formularza celem jego wypełnienia w przedmiocie powyższego oświadczenia. W związku z czym organ uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki z § 9 pkt 2 wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku i odmówił uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. W zażaleniu z dnia 22 kwietnia 2009 roku M. Z. domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia, wskazując przede wszystkim, iż jej oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego spełnia wymogi ustawowe i powinno skutkować wypłatą przyznanej płatności w czwartym i piątym roku Postanowieniem z dnia 22 maja 2009 roku nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w całości zaskarżone postanowienie. W swojej argumentacji organ podniósł, że termin z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku jest terminem procesowym. Wobec czego podlega przywróceniu na warunkach z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 ze zm.). Jedną z przesłanek wymienionych w tym przepisie jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Zdaniem zaś organu odwoławczego w tym przypadku M. Z. nie wykazała, iż złożenie oświadczenia po terminie nastąpiło bez jej winy. Taką okolicznością nie jest bowiem przeświadczenie strony o obowiązku dostarczenia jej przez organ wzoru formularza tego oświadczenia, w sytuacji kiedy żaden przepis prawa takiej powinności dla organu nie kreuje, a ponadto M.Z. została w decyzji o przyznaniu płatności pouczona o konieczności terminowego złożenia spornego oświadczenia. W skardze z dnia 20 czerwca 2009 roku M. Z. wniosła o uchylenie postanowienia organu odwoławczego, podtrzymując swojej stanowisko, iż do uchybienia terminu nie doszło z jej winy. Czekała na dostarczenie formularza tego oświadczenia z Agencji. Poza tym skarżąca zaznaczyła, iż jeszcze przed upływem terminu do złożenia spornego oświadczenia w dniu 15 maja 2008 roku była w siedzibie Agencji w B. i pytała o oświadczenia dla gospodarstw niskotowarowych. Poinformowano ją jednak, że jeszcze takich oświadczeń nie ma i że będą wysyłane. W odpowiedzi na skargę z dnia 22 lipca 2009 roku Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z § 8 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów: "płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny: 1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz 2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. 2. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1." W świetle powołanego przepisu stwierdzić więc należy, iż sześciomiesięczny termin, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (a który później stanowi podstawę do ustalenia 7- dniowego terminu dla złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia) liczy się od dnia wypłaty (tj. otrzymania przez beneficjenta) płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu. Oczywistym jest też, że ustalenie owego dnia wypłaty jest indywidualne dla każdej sprawy i stanowi niezbędny element stanu faktycznego w przedmiocie określenia terminowości złożenia rozważanego oświadczenia z pkt 2 ust. 1 § 8 rozporządzenia. W niniejszym przypadku zaś w aktach sprawy brak w ogóle dowodu wypłaty skarżącej płatności w trzecim roku realizacji planu. Nie wiadomo zatem, czy termin dla złożenia spornego oświadczenia został w sposób właściwy ustalony, Organ pierwszej instancji nigdzie nawet nie odniósł się do przedmiotowej okoliczności, natomiast organ odwoławczy stwierdził tylko, nie wskazując na jakich dowodach się oparł, że termin dla złożenia już oświadczenia upłynął w dniu 25 października 2008 roku. Zdaniem Sądu takie działanie organów uniemożliwiło stronie w zakresie ustalenia prawidłowości upływu terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia czynnego udziału w postępowaniu, co naruszało art. 10 § 1 kpa oraz pozbawiło Sąd możliwości przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w tej części (tak też WSA w Krakowie w wyroku z dnia 18 września 2009 roku I SA/Kr 949/09 dostępnym w CBOiS). Doszło więc do uchybienia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ nie wyjaśnił w sposób należyty wszystkich elementów stanu faktycznego, co dodatkowo naruszało art. 7 (zasada prawdy obiektywnej) i 9 (zasada udzielania informacji) kpa. W związku z czym przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy jest obowiązany zweryfikować powyższe okoliczności. Dalej, zaznaczyć należy, iż w opinii Sądu, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie wyjaśnił w sposób należy ani kwestii terminowego złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu ani problematyki braku winy w ewentualnym uchybieniu terminu M. Z. w złożeniu rozpatrywanego oświadczenia. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, iż omawiany wniosek wnosi się zgodnie z art. 58 § 2 kpa w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Organ odwoławczy ustalił tylko, że wniosek ten skarżąca złożyła wraz z odwołaniem od decyzji o wstrzymaniu płatności. W ogóle zaś organ drugiej instancji (zresztą jak i pierwszej) nie odniósł się w tym zakresie do warunków z art. 58 § 2 wspomnianej ustawy. Po drugie, zauważyć należy, iż w zażaleniu skarżąca pisze, że: " (...) w tym okresie byłą ogłoszona klęska suszy i co roku występuje ona z większym nasileniem(...)’". Należało zatem przynajmniej ustalić, o jaki okres chodziło stronie (czy ten, jakby sugerowała treść zażalenia, kiedy upływał termin do złożenia oświadczenia) i w zależności od otrzymanej od skarżącej odpowiedzi odpowiednio ustosunkować się do zarysowanej w środku odwoławczym problematyki. Zaniechanie w tym przedmiocie doprowadziło do naruszenia art. 7 kpa oraz 107 § 1 w zw. z art. 140 kpa (dotyczących wymogów uzasadnienia decyzji organu odwoławczego). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien, uwzględniając powyższe uwagi, jeszcze raz wyjaśnić wszystkie elementy stanu faktycznego, co w dalszej kolejności powinno zostać odzwierciedlone w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Wreszcie stwierdzić należy, iż nie mają racji organy, uznając, iż ich postępowanie w tym konkretnym przypadku w przedmiocie wypełnienia obowiązków informacyjnych strony co do zbliżającego się upływu terminu do złożenia spornego oświadczenia nie naruszało prawa. Zgodzić się wprawdzie z organami należy, iż nigdzie w przepisach prawnych nie nałożono na nie obowiązku ani przypomnienia o terminowym złożeniu omawianego oświadczenia ani przesłania beneficjentowi formularza takiego oświadczenia. Paragraf 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku stanowi wyłącznie, iż powołane oświadczenie składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję. Oznacza to li tylko, że jeżeli strona zgłosi się do organu po taki formularz, to ma on obowiązek go udostępnić. Poza tym o terminie złożenia omawianego oświadczenia, jak słusznie podkreślają organy, beneficjent jest informowany w decyzji o przyznaniu danej płatności, co też miało miejsce w stosunku do M. Z. Niemniej jednak w aktach sprawy znajduje się sporządzona przez referenta notatka służbowa z dnia 18 sierpnia 2008 roku (czyli przed upływem terminu wskazanego przez organ odwoławczy do złożenia przez skarżącą oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia), z której wynika, iż w tym dniu kilkakrotnie próbowano skontaktować się z numerem telefonu podanym przez M. Z. jako kontaktowy. Z uwagi na bezskuteczność podjętych prób, nie było możliwości przypomnieć stronie o wymogu złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. W przekonaniu Sądu więc, organ znając najlepiej (z uwagi na bezpośredni kontakt) stopień wiedzy skarżącej odnośnie regulacji prawnych i wynikających z nich obowiązków, które ciążą na beneficjencie płatności, widział jednak potrzebę przypomnienia M. Z. o konieczności złożenia spornego oświadczenia i w związku z tym niejako z urzędu podjął w tym kierunku pewne działania. Zauważyć jednakże trzeba, że organ, chcąc poinformować skarżącą o zbliżającym się obowiązku złożenia rozważanego oświadczenia, skorzystał tylko z próby telefonicznego kontaktu w ciągu jednego dnia. Nie ponowił zatem tych prób w późniejszym okresie ani nie spróbował przesłać takiego przypomnienia np. listem. Wobec czego, zdaniem Sądu, skoro organ z własnej inicjatywy uznał, że koniecznym jest przypomnienie stronie o powinności złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego i jednocześnie nie podjął w tym zakresie odpowiadających należytej staranności kroków (którymi niewątpliwe byłaby próba pisemnego kontaktu ze skarżącą, a przynajmniej ponowna próba telefonicznego kontaktu w późniejszym okresie), to w chwili obecnej nie może on z faktu, iż nie miał prawnego obowiązku przypomnienia stronie o tym oświadczeniu, wywodzić w stosunku do niej z uwagi na jego nieterminowe złożenie negatywnych skutków prawnych. Takie postępowanie naruszałoby przede wszystkim zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów, wyrażoną w art. 8 kpa. Jeżeli bowiem organ, pomimo braku wynikającego z przepisów szczegółowych obowiązku, mając na uwadze konkretne okoliczności danej sprawy, niejako w sposób faktyczny zobowiązuje się do podjęcia określonych działań informacyjnych strony mieszczących się w dyspozycji art. 9 kpa, do czego zresztą w opinii Sądu ma prawo, to winien w tym zakresie (tj. nałożonego na siebie obowiązku) dopełnić wymogów należytej staranności, tak aby jego zachowanie nie miało charakteru pozornego. Jeśli natomiast tej staranności nie wykaże, to nie może później powoływać się na brak prawnego, wynikającego z przepisów szczególnych, obowiązku informacyjnego. W tej sytuacji jego powinność kreuje wspomniany art. 8 kpa. Dlatego też w przekonaniu Sądu przedstawione w uzasadnieniu postanowienia organu odwoławczego stanowisko w zakresie obowiązków informacyjnych organu oraz wywodzone z tego wobec strony konsekwencje prawne nie są trafne, co organ winien mieć na uwadze, rozstrzygając ponownie niniejszą sprawę. W związku zatem z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- zwanej dalej ppsa - orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ppsa.