II SA/Bd 563/10
WyrokWSA w Bydgoszczy2010-08-17
Skład orzekający: Małgorzata Włodarska, Wiesław Czerwiński, Wojciech Jarzembski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w części i umarzając postępowanie w tej części, jest zobowiązany do wypowiedzenia się co do pozostałej części rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w części i umarzając postępowanie w tej części, jest zobowiązany do wypowiedzenia się co do pozostałej części rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Niewypowiedzenie się w tej kwestii stanowi rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego.Stan faktyczny
Spółka B. zaskarżyła decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą wykonanie muru oporowego i usunięcie skarpy. PINB nakazał inwestorom wykonanie muru oporowego oraz Zarządowi spółki B. usunięcie skarpy z działki drogowej, w związku z samowolnym wykonaniem nasypu ziemnego przez właścicieli sąsiednich działek. WINB uchylił decyzję PINB w zakresie muru oporowego i umorzył postępowanie, uznając, że nakaz wykracza poza zakres art. 51 prawa budowlanego i że spółka B. nie była wykonawcą robót. WINB uznał również za nieprawidłowe nałożenie obowiązku usunięcia skarpy na spółkę B., która nie była wykonawcą robót.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji WINB i zasądził od WINB na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia[...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazu wykonania określonych robót budowlanych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącej A Sp. z o.o. w T. 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu G. w T. (PINB), w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej powoływanej jako prawo budowlane), nakazał inwestorom budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. D. 30 w T. – J. D. i W. G., wykonanie muru oporowego na długości południowej granicy działki nr [...] przy ul. D. 30 w T. z działką nr [...], zgodnie z projektem budowlanym opracowanym przez inż. L. W. oraz Zarządowi firmy B. usunięcie skarpy znajdującej się na terenie działki nr [...] przylegającej do nieruchomości przy ul. D. 30 w T. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w wyniku wniosku spółki B., dotyczącego samowolnego wykonania przez właścicieli działki nr [...] – J. D. i W. G. nasypu ziemnego na przylegającej do tejże działki i stanowiącej własność spółki B. działce drogowej nr [...], organ przeprowadził w dniu 11 lutego 2010 r. kontrolę przedmiotowych działek, stwierdzając, iż na działce nr [...] ukształtowana jest skarpa o nachyleniu naturalnym i zmiennej wysokości nie przekraczającej 2 m, która przylega bezpośrednio do działek budowlanych znajdujących się przy ul. D. 22-32 w T., a której grzbiet został ukształtowany na poziomie odpowiadającym rzędnym terenu w/w działek. Ponadto organ ustalił, że wysokość skarpy w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości J. D. i W. G. wynosi 0,9 m, że ukształtowany nasyp stanowi część drogi dojazdowej do nowo wydzielonych działek budowlanych, że sporna skarpa uniemożliwia korzystanie z działki dojazdowej oraz, że skarpa została ukształtowana przez właścicieli sąsiednich działek budowlanych, jako efekt prowadzonych robót niwelacyjnych związanych z ukształtowaniem terenu ich nieruchomości, podczas budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych. W ocenie organu, w świetle powyższych okoliczności faktycznych oraz stwierdzenia wykonania robót budowlanych związanych z ukształtowaniem skarpy, na terenie działki nr [...] bezpośrednio przylegającej do nieruchomości przy ul. D. 22-32 w T., bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę oraz istnienia zagrożenia jakie może ona stanowić dla jej użytkowników, uzasadnionym jest orzeczenie w/w nakazów.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez J. D. i W. G. odwołania od powyższej decyzji, K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (WINB) decyzją z dnia
[...] nr [...] orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i umorzeniu postępowania organu I instancji w zakresie realizacji muru oporowego. W motywach rozstrzygnięcia WINB wyjaśnił, iż decyzja nakazująca inwestorom już zrealizowanego budynku mieszkalnego wykonanie nowego obiektu budowlanego tj. muru oporowego, wydana w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, który to przepis odnosi się do robót budowlanych mających na celu doprowadzenie wykonanych już robót do stanu zgodnego z prawem, narusza przepis art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa). Nakazanie odwołującym postawienia muru oporowego wykracza bowiem poza zakres wskazanego przepisu, gdyż dotyczy realizacji inwestycji, wymagającej uzyskania, wydanego przez właściwy organ, pozwolenia na budowę. Zdaniem organu II instancji, nieprawidłowe było również rozstrzygnięcie PINB nakazujące Zarządowi spółki B. usunięcie skarpy znajdującej się na terenie działki nr [..] przylegającej do nieruchomości przy ul. D. 30 w T., mimo że spółka ta nie była wykonawcą przedmiotowych robót budowlanych. Tymczasem w świetle art. 52 prawa budowlanego obowiązek nakazany decyzją o której mowa w art. 51 prawa budowlanego, może być nałożony wyłącznie na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Ponadto organ II instancji stwierdził, że skoro organ nadzoru budowlanego, po uzyskaniu zawiadomienia odwołujących o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], wydał zaświadczenie o wykonaniu robót budowlanych, nie zgłaszając sprzeciwu do tegoż zawiadomienia, to tym samym uznał on, że roboty budowlane wykonane zostały zgodnie z projektem budowlanym, zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta Torunia z dnia [...] udzielającą pozwolenia na budowę. Dlatego też, jak wskazał WINB, wobec zakończenia procesu inwestycyjnego i uzyskania przez inwestorów zaświadczenia zezwalającego na użytkowanie inwestycji, nakazanie odwołującym zrealizowania nowej inwestycji, jaką jest postawienie muru oporowego, należało uznać za bezprzedmiotowe, a postępowanie w tej sprawie umorzyć.
Powyższą decyzję organu II instancji zaskarżyła spółka B., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę w której, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzuciła obrazę prawa materialnego poprzez błędne zastosowania przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego oraz prawa procesowego poprzez niezastosowanie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. W ocenie strony skarżącej w sprawie zostało błędnie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, a organy orzekające nie wskazały jakie okoliczności faktyczne i na jakiej podstawie uznały za udowodnione oraz nie wyjaśniły i nie odniosły się do spornych twierdzeń stron o okolicznościach faktycznych mających istotne znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto strona skarżąca podzieliła pogląd organu II instancji, iż PINB naruszył art. 51 w zw. z art. 52 prawa budowlanego, gdyż nałożył na stronę obowiązek wykraczający poza normę wskazanych przepisów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które Sąd, nie będąc związany granicami skargi, wziął z urzędu pod uwagę, kontrolując zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem. Decyzja organu II instancji nie odpowiada prawu z uwagi na rażące naruszenie przez organ II instancji treści art. 138 § 2 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy wskazać, iż na podstawie art. 138 kpa można wyróżnić następujące rodzaje rozstrzygnięć organu odwoławczego tj. decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję (art. 138 § 1 pkt 1 kpa), decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie bądź orzekającą co do istoty sprawy bądź umarzającą postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 kpa), decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3 kpa) oraz decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazującą sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 kpa). Przepis art. 138 zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego, określając w sposób wyczerpujący zakres możliwych rozstrzygnięć, w związku z czym organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w komentowanym przepisie. Pochodząc do problematyki charakteru rozstrzygnięcia organu II instancji wskazanego w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, należy zauważyć, iż przepis ten odnosi się do dwóch sytuacji, a mianowicie: po pierwsze przewiduje uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, zaś po drugie przewiduje uchylenie decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji. W tym drugimi przypadku ustawodawca, odmiennie niż w pierwszym, literalnie przewidział tylko możliwość uchylenia decyzji i umorzenia postępowania, nie wskazując wprost na możliwości uchylenia w części decyzji. Uwzględniając jednak dyrektywy wykładni systemowej, w doktrynie i judykaturze przyjmuje się za dopuszczalną na tle przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa, możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji w części i umorzenia w tym zakresie postępowania przed organem I instancji. Z uwagi jednak na okoliczność, że umorzeniu nie ulega całe postępowanie, organ odwoławczy zobligowany jest do wypowiedzenie się w osnowie decyzji co do pozostałej części rozstrzygnięcia, w szczególności czy i w jakim zakresie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymuje ją w mocy bądź też czy ją uchyla także w pozostałej części, orzekając jednocześnie w tym zakresie co do istoty sprawy. Nie dopuszcza się natomiast możliwości uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania przed organem pierwszej instancji w części i jednoczesnego przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi w pozostałej części, z uwagi na wyraźną sprzeczność takiego rozstrzygnięcia z treścią dyspozycją art. 138 § 2 kpa. Podzielając zaprezentowany pogląd co do możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji w części i umorzenia w tym zakresie postępowania przed organem I instancji, należy wskazać, iż sentencja rozstrzygnięcia na tle przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa zdanie drugi, powinna składać się z dwóch lub trzech elementów. W przypadku sentencji dwuczłonowej, w pierwszym punkcie organ powinien - uchylić zaskarżoną decyzję, zaś w drugim – umorzyć postępowanie przed organem I instancji; natomiast w przypadku sentencji składającej się z trzech elementów, w pierwszym punkcie organ powinien – uchylić zaskarżoną decyzję w całości, w drugim – umorzyć postępowanie przed organem I instancji w części, a w trzecim – rozstrzygnąć sprawę co do jej istoty w pozostałej nieobjętej umorzeniem części lub też w pierwszym punkcie – uchylić zaskarżoną decyzję w części, w drugim – umorzyć postępowanie przed organem I instancji w tejże części, a w trzecim – utrzymać w mocy decyzję w pozostałej, nieobjętej uchyleniem części.
Odnosząc poczynione uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy, należy wskazać, iż organ II instancji naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa zdanie drugie, albowiem podjął rozstrzygnięcie, którym uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w zakresie realizacji muru oporowego, a zatem w części, nie wypowiadając się jednocześnie co do pozostałej części zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji. W tym miejscu należy podkreślić, iż zakres rozstrzygnięcia organu II instancji wyznaczony jest zawsze zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji, co oznacza, że jeżeli organ I instancji wypowiedział się w osnowie decyzji odnośnie jakiejś kwestii, to tym samym również organ II instancji winien wyrazić swoje stanowisko co do tej kwestii. Tak więc organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji, jest zobowiązany do określenia swojego stanowiska w sprawie, co powinno nastąpić na tle art. 138 § 1 pkt 2 kpa zdanie drugie, jak już Sąd wcześniej wskazał, poprzez umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego w całości lub umorzenie go w części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, bądź też uchylając decyzję organu I instancji w części, poprzez umorzenie postępowanie w tejże części i jednoczesne orzeczenie o utrzymaniu w mocy decyzji w pozostałej, nieobjętej uchyleniem części. Natomiast w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy, uchylając zaskarżoną decyzję w całości i umarzając postępowanie pierwszej instancji w części - w zakresie realizacji muru oporowego, nie orzekł w ogóle odnośnie pozostałej części uchylonego rozstrzygnięcia organu I instancji, tj. co do orzeczonego wobec zarządu spółki nakazu usunięcia spornej skarpy. Tym samym organ II instancji, pomimo iż decyzja organu I instancji zawierała dwa nakazy skierowane do dwóch odrębnych podmiotów, wydał rozstrzygnięcie niekompletne albowiem odnoszące się tylko do jednego z tychże nakazów. Niekompletność zaś podjętego rozstrzygnięcia, przesądza o podjęciu rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w procedurze odwoławczej. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa bowiem, tak jak i przepis art. 138 § 2 kpa, nie przewiduje możliwości uchylenia decyzji, przy jednoczesnym niewypowiedzeniu się co do sprawy, w zakresie wyznaczonym rozstrzygnięciem organu I instancji. Wydanie zaś decyzji nieprzewidzianej w procedurze odwoławczej oraz podjęcie dwóch niekompatybilnych rozstrzygnięć tj. uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowanie w części, przesądza o rażącym naruszeniu przepisu postępowania - art. 138 § 1 pkt 2 kpa i uzasadnia stwierdzenie nieważności kontrolowanej decyzji.
Ponadto należy nadmienić, że zaskarżona decyzja narusza także art. 107 kpa, albowiem sentencja decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z uzasadnieniem decyzji. Organ odwoławczy bowiem w uzasadnieniu decyzji przytoczył argumentację o nieprawidłowości i bezpodstawności orzeczenia nakazu usunięcia przez zarząd spółki spornej skarpy, natomiast w części dyspozytywnej decyzji, uchylając wprawdzie zaskarżoną decyzję, nie wypowiedział się co do wskazanego nakazu, umarzając jedynie postępowanie pierwszoinstancyjne w zakresie nakazu realizacji muru oporowego. Należy zaznaczyć, że uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i, że jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji, dlatego też powinno być ono logiczną konsekwencją podjętego rozstrzygnięcia i wykazywać prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do treści takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie zaś nie można mówić o spójności argumentów uzasadnienia i treści podjętego rozstrzygnięcia.
Poddając natomiast analizie zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wystąpienia w sprawie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania pierwszoinstancyjnego, pokreślić należy, iż bezprzedmiotowość postępowania występuje w sytuacji, gdy brak jest któregokolwiek z elementów konstruujących przedmiot postępowania (sprawę administracyjną), dla zrealizowania którego postępowanie zostało wszczęte, co organ powinien rozważyć w świetle przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie i ustalonego stanu faktycznego w dniu podejmowania decyzji (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r., sygn. akt III ARN 50/95). Innymi słowy, z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, jako konsekwencja bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej, która miała być rozstrzygnięta w trybie tego postępowania, może być spowodowana zarówno przyczynami o charakterze podmiotowym, jak i przedmiotowym, gdyż stanowiąca przedmiot tegoż postępowania sprawa administracyjna, jako sprawa indywidualnie załatwiana w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy organ administracji publicznej (art. 1 pkt 1 kpa), jest połączeniem elementów tak podmiotowych, jak i przedmiotowych. Na tle art. 1 pkt 1 kpa możemy wyróżnić następujące przesłanki konstruujące postępowania administracyjne (sprawę administracyjną będącą jego przedmiotem), tj. typ organu stosującego normę prawną, właściwość organu, charakter sprawy będącej przedmiotem postępowania oraz rodzaj rozstrzygnięcia. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, aby droga administracyjna była dopuszczalna i jednocześnie istniał przedmiot postępowania. Odnosząc się do elementów przedmiotowych tworzących przedmiot postępowania administracyjnego (sprawę administracyjną) należy wskazać, iż ustawodawca dla ich określenia posłużył się pojęciem "sprawy indywidualnej" rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej. Przez pojęcie to należy rozumieć przewidzianą w przepisach prawa materialnego możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracyjny i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi. Tak rozumiana sprawa indywidualna staje się przedmiotem postępowania z chwilą złożenia przez ten podmiot żądania wszczęcia postępowania lub też z chwilą wszczęcia postępowania z urzędu przez organ administracyjny (patrz Rober Kędziora Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005, str. 24). Postępowanie administracyjne bowiem, w myśl art. 61 § 1 kpa, wszczyna się na żądania strony lub z urzędu. W przypadku postępowania administracyjnego wszczynanego na żądanie strony, to właśnie żądanie wszczęcia postępowania określa przedmiot tego postępowania, w razie zaś wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, a nie do sfery ocennej organu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I S.A. 367/90).
Dlatego też skoro w przedmiotowej sprawie wniosek strony dotyczył żądania wszczęcia postępowania w zakresie zobowiązania właściciela działki nr [...] do usunięcia nasypu ziemnego z będącej własnością żądającego działki nr [...] i przywrócenia stanu poprzedniego na tejże działce, to tym samym wniosek ten wyznaczył przedmiot postępowania administracyjnego dotyczący po pierwsze działki nr [...], po drugie zaś sytuacji faktycznej występującej na tejże działce w postaci nasypu ziemnego, która w ocenie żądającego uzasadnia zastosowanie normy materialnego prawa administracyjnego uprawniającej do nałożenia obowiązku usunięcia skarpy i przywrócenia stanu poprzedniego. W przedmiotowym wniosku z dnia 7 kwietnia 2009 r., który zainicjował postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, strona skarżąca zwracając się do organu z żądaniem wszczęcia postępowania, jednoznacznie wskazuje, iż na jej działce, bez jej zgody, został wykonany nasyp ziemny. Jednocześnie opisuje też w jakich okolicznościach powstał ten nasyp, tj. w trakcie budowy domków jednorodzinnych na sąsiednich działkach. Organ zaś, na podstawie tak skonstruowanego wniosku, wszczął na żądanie strony postępowanie administracyjne, w którym poza kwestią wykonania przedmiotowej skarpy, badał również, niejako z urzędu, kwestie związane z prowadzeniem na sąsiednich działkach robót budowlanych w odstępstwie od projektu zagospodarowania terenu tychże działkach. Wskazany zakres prowadzonego przez organ I instancji postępowania, znalazł swoje odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu organu, nakazującym właścicielom działki [...] wykonanie muru oporowego na granicy działek [...] i [...] oraz Zarządowi spółki B. usunięcie skarpy z działki nr [...]. W ocenie Sądu decyzja organu I instancji w zakresie realizacji muru oporowego wykracza poza przedmiot postępowania, który wyznacza, w przypadku postępowania wszczynanego na żądanie, wniosek strony skarżącej. Wniosek spółki B. zaś, jak już Sąd wcześniej wskazał, nie zawierał w sobie żądania wykonania nowego obiektu budowlanego, tj. muru oporowego na działce [...] i [...], lecz żądnie usunięcia skarpy z działki nr [...]. Zbadane w prowadzonym przez organ postępowaniu kwestie dotyczące prowadzenia na działce nr [...] robót budowlanych w odstępstwie od projektu zagospodarowania terenu tejże działki mogą ewentualnie stanowić przedmiot nowej sprawy administracyjnej w przedmiocie zgodności wykonanych robót budowlanych z projektem zagospodarowania terenu, wszczętej z urzędu, a o której organ powziął wiadomość w trakcie prowadzenia sprawy administracyjnej na wniosek strony skarżącej w przedmiocie usunięcia nasypu ziemnego. Pomijając fakt, że organ nie mógł połączyć dwóch trybów postępowania w jednej sprawie administracyjnej, należy podkreślić, iż skoro organ orzekając o obowiązku wykonania muru oporowego wykroczył poza przedmiot postępowania wyznaczony żądaniem strony, to tym samym prowadzone przez niego postępowania w zakresie wykonania tychże robót budowlanych jest bezprzedmiotowe, i jako takie podlega umorzeniu, co też organ II instancji prawidłowo uczynił. Jak już bowiem Sąd wcześniej wskazał, przedmiot postępowania istniej dopóty, dopóki w sprawie występują wszystkie elementy konstruujące sprawę administracyjną, w tym zaś wypadku w sprawie brak jest elementu przedmiotowego w postaci sprawy indywidualnej wyznaczonej żądaniem strony i podlegającej załatwieniu w drodze władczej ingerencji organu. W przypadku zaś rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego objętego żądaniem strony tj. dotyczącego usunięcia spornej skarpy, należy wskazać, iż w ocenie Sądu, organ II instancji zobligowany był także i w tym zakresie umorzyć prowadzone przez organu I instancji postępowanie. Postępowanie bowiem, zakończone skierowanym do Zarządu spółki B. nakazem usunięcia skarpy z terenu działki nr [...], jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak normy materialnego prawa administracyjnego dającej podstawę konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego. Innym słowy sprawa w przedmiocie usunięcia nasypu ziemnego nie jest sprawą administracyjną, albowiem nasyp ziemny nie stanowi ani obiektu budowlanego regulowanego przepisami prawa budowlanego, ani jakiegokolwiek innego obiektu unormowanego przepisem prawa administracyjnego. Tego typu obiekt ewentualnie może stanowić przedmiot roszczenia negatoryjnego, uregulowanego przepisami Kodeksu cywilnego. Konsekwencja zaś braku sprawy administracyjnej, jako przedmiotu postępowania, jest bezprzedmiotowość prowadzonego przez organ I instancji postępowania administracyjnego dotyczącego tej sprawy. Także więc i z tej przyczyny organ II instancji zobowiązany był umorzyć postępowanie pierwszoinstancyjne w zakresie nakazu usunięcia spornej skarpy, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z ar. 105 § 1 kpa w zw. z art. 1 pkt 1 kpa. Ponadto należy zaznaczyć, iż organ I instancji nieprawidłowo określił stronę nakazu usunięcia nasypu ziemnego, stroną bowiem postępowania jest osoba prawna, a niej jej organ, a także nieprawidłowo nałożył na stronę, na której żądanie wszczął postępowanie, obowiązek pomimo, że ustalał jej sytuację prawną w zakresie przysługującego jej ewentualnie uprawnienia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, orzekł jak w sentencji.
Organ II instancji ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany będzie uwzględnić powyżej poczynione uwagi i dać wyraz swoim rozważaniom w uzasadnieniu decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło