III SA/Wa 210/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Sylwester Golec, Protokolant Edyta Żyśkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego oddala skargę Skargą z dnia 16 grudnia 2009 r. A. L. (dalej powoływany jako "skarżący") zaskarżył postanowienie Minister Finansów z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], w przedmiocie oddalenia skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych o nr [...] i [...]. Skarżącemu odpisy tytułów doręczono w dniu 10 sierpnia 2000 r. Skarżący w dniu 15 grudnia 2008 r. złożył pismo zatytułowane "skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego". W skardze podniósł, iż organ egzekucyjny bezcelowo przedłuża toczące się postępowanie, gdyż najpierw odstępuje od egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego o nr SM/OF/8920/98, a następnie ponownie ją wszczyna na podstawie tytułów o nr SM3/805/2000 i SM3/805A/2000. Skarżący uważa, iż organ egzekucyjny w swych działaniach nie dąży do wyegzekwowania obowiązku podatkowego a także wzbrania się przed wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w O. oddalił skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skarżący w dniu 24 lutego 2009 r. złożył zażalenie do Ministra Finansów, podtrzymując zarzuty zawarte w skardze z dnia 15 grudnia 2008 r. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu odnosząc się do art. 54 u.p.e.a. podkreślił, iż w przypadku skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przy rozpatrywaniu sprawy należy zbadać zasadność stosowanych środków egzekucyjnych i podejmowane przez organ egzekucyjny działania, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Minister Finansów zaznaczył, iż przedmiotem sprawy jest zasadność rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego prowadzonego, na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...], natomiast ocenie nie podlegają kwestie dotyczące prawidłowości postępowania egzekucyjnego prowadzonego, na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...]. Zdaniem Ministra Finansów zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza fakt dokonywania przez organ egzekucyjny czynności zmierzającyh do wyegzekwowania zaległości objętych tytułami wykonawczymi, których Skarżący nie uiścił dobrowolnie. Minister Finansów odwołując się do art. 7 u.p.e.a. podkreślił, iż organ egzekucyjny zastosował szereg środków egzekucyjnych przewidzianych w art. la pkt 12 lit.a tejże ustawy. W dniu 10 sierpnia 2000 r. doręczono skarżącemu odpisy tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego. W dalszej kolejności, w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny stosował wiele środków egzekucyjnych zmierzających do wyegzekwowania należności: – zajęcia rachunków bankowych, skierowane do różnych banków, – zajęcia innych wierzytelności, – zajęcia wynagrodzenia za pracę, – zajęcia udziału w spółce z o.o., – zajęcia autorskiego prawa majątkowego oraz praw własności przemysłowej, – zajęcia praw z papierów wartościowych zapisanych na rachunkach. Minister Finansów podkreślił, iż organ egzekucyjny podejmował próby wykonania czynności w miejscu zamieszkania skarżącego, co potwierdzają liczne raporty o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych z przyczyn niezależnych od organu egzekucyjnego. Dokonywał także prób ustalenia majątku skarżącego, o czym świadczą spisane ze skarżącym protokoły o jego stanie majątkowym. Ponadto organ egzekucyjny skierował także wnioski do sądu o ustanowienie i wpis hipoteki na nieruchomościach należących do Skarżącego. W przedmiotowej sprawie żaden z zastosowanych środków nie odniósł zamierzonego skutku, albowiem należności objęte tytułami egzekucyjnymi nie zostały wyegzekwowane. W rozpatrywanej sprawie wynikało to z braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Organ w takiej sytuacji nie ma wpływu na skuteczność egzekucji. Minister Finansów wskazał także, iż w przedmiotowej sprawie tytuły wykonawcze na wniosek skarżącego objęte zostały postępowaniem restrukturyzacyjnym na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287, z późn. zm.). W związku z powyższym, w okresie od 18 listopada 2002 r. do 17 września 2004 r. postępowanie egzekucyjne nie było prowadzone, co miało także istotny wpływ na wydłużające się postępowanie egzekucyjne. Minister Finansów nie zgodził się z twierdzeniem Skarżącego, że skoro zastosowane środki egzekucyjne nie doprowadziły do zakończenia egzekucji, to jest to równoznaczne z nieudolnym i niekompetentnym działaniu organu. Podkreślił, iż skarżący mógł w trakcie prowadzonej egzekucji dobrowolnie spłacić dochodzone należności i tym samym doprowadzić do zakończenia toczącego się postępowania. Zdaniem Ministra Finansów wbrew twierdzeniom skarżącego nie doszło do naruszenia art. 54 u.p.e.a., gdyż w świetle przytoczonych faktów prowadzonemu postępowaniu egzekucyjnemu nie można czynić zarzutu bezczynności ani opieszałości. Skarżący na powyższe postanowienie wniósł skargę do Sądu, w której zarzucił naruszenie: – art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.; dalej powoływanej jako "u.p.e.a.") poprzez błędne uznanie, iż w przedmiotowym stanie faktycznym nie nastąpiła przewlekłość postępowania, a w konsekwencji skarga na bezczynność organu egzekucyjnego została bezpodstawnie - jej zdaniem - oddalona; – art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm., dalej powoływanej jako "op.") tj. zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych poprzez brak dbałości o wyjaśnienie wszelkich faktycznych i prawnych aspektów sprawy; – art. 122 op. poprzez brak dążenia do ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrania w tym zakresie wszelkich istotnych dowodów i wyjaśnienia nasuwających się wątpliwości. Skarżący podniósł, iż działanie organu egzekucyjnego było nieudolne i niekompetentne, ponieważ zastosowane przez organ środki egzekucyjne nie doprowadziły do skutecznego zakończenia egzekucji. Ponownie wskazał, że organ bez żadnych podstaw odstąpił od egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...], by wszcząć ją ponownie na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...]. Takie działanie jednoznacznie, zdaniem pełnomocnika Skarżącego wskazuje na celowość przedłużania postępowania egzekucyjnego a jednocześnie uchylania się od wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Pełnomocnik przyznał w skardze, że organ stosował w sprawie wiele środków egzekucyjnych, ale dla zakończenia postępowania nie ma znaczenia ilość środków egzekucyjnych, lecz ich skuteczność. "Organ, mówiąc wprost, działał w sprawie nieudolnie i niekompetentnie o czym świadczy fakt, że żaden z zastosowanych środków nie odniósł zamierzonego skutku. Nieuzasadnione jest przerzucanie konsekwencji wynikłych z nieudolności działania organu egzekucyjnego na Skarżącego.." W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga na przewlekłość postępowania jest szczególnym środkiem zaskarżenia. Jej przedmiotem może być tylko przewlekłość postępowania, nie mogą zaś być względy formalne. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik Skarżącego zarzuca organowi, że ten prowadził w sposób nieudolny i przewlekły egzekucję, albowiem nie doprowadził do wyegzekwowania wymaganych należności podatkowych, celowo przedłużając postępowanie i niedoprowadzając do umorzenia postępowania z powodu przedawnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O., w którym ten w sposób szczegółowy wymienił środki egzekucyjne podejmowane w sprawie. Wskazał on, że: – w dniu 07.08.2000r. zajęto rachunek bankowy Zobowiązanego w P. S.A., – w dniu 11.08.2000r. wysłano do sądu wnioski o ustanowienie i wpis hipoteki przymusowej na nieruchomościach Zobowiązanego (księga wieczysta nr [...]) - w dniu 08.09.2000r. sąd dokonał wnioskowanych wpisów, – w dniu 13.02.2001 r. zajęto rachunek bankowy Zobowiązanego w P. S.A., – w dniu 19.08.2005r. zajęto wierzytelności Zobowiązanego w "A." Sp. z o. o. j. v. oraz w P., – w dniu 06.03.2007r. zajęto wynagrodzenie za pracę wypłacane Zobowiązanemu przez "A." Sp. z o. o. j. v., – w dniu 26.03.2007r. wystawiono tytuł wykonawczy nr [...] na dłużnika zajętej wierzytelności - "A." Sp. z o. o. j. v., – w dniu 17.04.2007r. wysłano do sądu wniosek o ustanowienie i wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości Zobowiązanego (księga wieczysta nr 100721) - w dniu 14.06.2007r. sąd dokonał wnioskowanego wpisu, – w dniu 09.07.2007r. zajęto udziały Zobowiązanego w "A." Sp. z o. o. j. v., – w dniu 22.08.2007r. zajęto udziały Zobowiązanego w "E." Sp. z o. o., – w dniu 27.08.2007r. skierowano do sądu wniosek o ustanowienie i wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości Zobowiązanego (księga wieczysta nr [...]) - w dniu 07.11.2007r. sąd dokonał wnioskowanego wpisu, – w dniu 07.11,2007r. wystawiono kolejny tytuł wykonawczy nr [...] na dłużnika zajętej wierzytelności - "A." Sp. z o. o. j. v., – w dniu 21.03.2008r. zajęto rachunek bankowy Zobowiązanego w R. S. A., – w dniu 13.11.2008r. zajęto rachunek bankowy Zobowiązanego w D. S. A., – w dniu 17.12.2008r. dokonano wpisu do właściwego rejestru - zastawu skarbowego na ruchomościach Zobowiązanego. Na potwierdzenia powyższych czynności w aktach sprawy znajduje się obszerny wydruk komputerowy wskazujący kiedy, jakie czynności były dokonywane. Pełnomocnik Skarżącego wielości tych czynności i działań organu nie kwestionuje. Zarzuca jednak, iż były one nieskuteczne oraz, że " w stosunku do zaległości, o której mowa organ egzekucyjny, a także wierzyciel stosują swoistą politykę w zakresie nieegzekwowania tej należności". A zatem pełnomocnik opiera swój zarzut nie na ilości czynności, lecz na ich nieskuteczności. Można wobec tego przypuszczać, iż pełnomocnik ma wiedzę, że w toku postępowania egzekucyjnego istniała możliwość skutecznego wyegzekwowania należności – tj, że istniał majątek, z którego przy zastosowaniu właściwego środka organ mógłby dokonać skutecznej egzekucji. W swojej skardze na przewlekłość postępowania pełnomocnik nie wskazuje jednak żadnego majątku Skarżącego, z którego organ mógł zaspokoić należność dochodzoną na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...]. Podnosi jedynie fakt zaprzestania prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z o nr [...] wydanego na podstawie decyzji z [...] września 1998 r. Zarzut ten, jak słusznie wskazał Minister Finansów nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Postępowanie prowadzone na podstawie tytułu o nr [...] mimo, że dotyczyło należności podatkowych za ten sam rok podatkowy, nie dotyczyło tych samych należności w rozumieniu prawa egzekucyjnego. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia wierzyciel wycofał tytuł wykonawczy o nr [...], albowiem decyzja na podstawie której był wydany została uchylona. Kolejna decyzja z [...] maja 2000 r. stanowiła podstawę wystawienia wynikających z jej rozstrzygnięcia tytułów wykonawczych o nr [...] i [...]. Zgodnie z treścią art. 26 u.p.e.a. podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest wniosek wierzyciela i wystawiony przez niego tytuł wykonawczy, a jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Oznacza to, że tytuł wykonawczy wszczyna odrębne, do niego przypisane postępowanie egzekucyjne. Takie stanowisko zaprezentował także WSA w Warszawie w wyroku z dnia 30 kwietnia 2009 r. sygn. III SA/Wa 3275/08 wskazując, że każdy tytuł wykonawczy realizowany jest w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym. "...Istnienie szeregu tytułów wykonawczych skierowanych do tego samego dłużnika, czy też dokonanie do majątku dłużnika jednej czynności egzekucyjnej w celu realizacji kilku tytułów wykonawczych (np. zajęcie ruchomości, rachunku bankowego) konstatacji powyższej nie zmienia. Każdy tytuł wykonawczy dotyczy bowiem innej, zindywidualizowanej należności". W rozpatrywanej sprawie nie może być wątpliwości, iż skarżone postępowanie egzekucyjne dotyczy należności wynikających z dwóch tytułów wykonawczych o nr [...] i [...]. Tylko przewlekłość działań w tym postępowaniu może być badana przez organ. Skoro zatem pełnomocnik nie wykazał, w którym momencie tego postępowania organ nie zastosował właściwego środka egzekucyjnego, nie wskazał majątku skarżącego, z którego organ mógł skutecznie dokonać egzekucji, to zarzut stawiany w skardze: "stosowania swoistej polityki w zakresie nieegzekwowania tej należności" i "celowego przedłużania postępowania egzekucyjnego" należy uznać za niepoddający się weryfikacji i bezzasadny. Wskazać także należy, co Sąd nadmienił na wstępie, że przedmiotem badania w tym postępowaniu może być tylko przewlekłość postępowania, nie mogą być badane ani przesłanki przedawnienia ani umorzenia postępowania w sprawie, czego oczekuje Skarżący. Odnosząc się do zarzutów skargi o naruszeniu w postępowaniu art. 121 §1 op. (zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych) oraz 122 op. (zasady prawdy obiektywnej) należy przypomnieć za Ministrem Finansów, że w postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie mają przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. ( Dz. U. Nr 30, poz. 168, dalej "k.p.a.") Wskazując na naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych pełnomocnik Skarżącego twierdzi, że w sprawie nie doszło do wyjaśnienia wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych, zebrania dowodów, wyjaśnienia wątpliwości. W ocenie Sądu twierdzenie to jest także nieuprawnione. Jak wskazał Sąd, pełnomocnik nie wykazał okoliczności, co do których koniecznym byłoby przeprowadzenie postępowania dowodowego w postępowaniu prowadzonym w oparciu tytuły wykonawcze o nr [...] i [...]. Jego zarzuty dotyczyły w istocie postępowania prowadzonego na podstawie innego tytułu wykonawczego, a więc bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd rozstrzygnięcie Ministra Finansów wydane na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. o braku przewlekłości w prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] postępowaniu egzekucyjnym, uznał za w pełni uprawnione i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr.153 poz. 270) skargę oddalił.