I FZ 419/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1324/10 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 22 października 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1324/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 22 października 2009 r. w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r. Sąd pierwszej instancji podał, że pismem z 27 kwietnia 2010 r. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 22 października 2009 r. wydaną w ww. przedmiocie, formułując jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tejże skargi. W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego wskazał, że kierowana do niego korespondencja od organu drugiej instancji nie została mu doręczona. Dodał, że dopiero po telefonicznym monicie dowiedział się, że organ podatkowy wysłał zaskarżoną decyzję, która została zwrócona przez pocztę jako niepodjęta w terminie. Pełnomocnik kwestionował fakt, że nie podjął skierowanej do niego korespondencji. Wyjaśnił, że prowadzi jednoosobowo kancelarię radcy prawnego, często w godzinach urzędowych wykonuje czynności poza biurem. Wobec tego listonosz często pozostawia awiza, a on osobiście raz w tygodniu odbiera pozostawioną na poczcie korespondencję. Pełnomocnik Skarżącego dodał, że w okresie gdy przedmiotowa korespondencja została wysłana odbierał inną korespondencję skierowaną do niego. Na dowód tego do skargi pełnomocnik dołączył wydruk z książki wpływu korespondencji. Jednocześnie, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy, bowiem nie pozostawiono w jego skrzynce pocztowej stosownego awizo dotyczącego przesyłki zawierającej decyzję organu odwoławczego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zauważył, że ze znajdującej się w aktach podatkowych sprawy przesyłki zwróconej do nadawcy jako niepodjętej w terminie wyraźnie wynika, że z powodu niemożności doręczenia adresatowi w dniu 26 października 2009 r. ww. przesyłki pozostawiono ją na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym W., a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym Urzędzie Pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Na przedmiotowej przesyłce widnieje również adnotacja o powtórnym awizowaniu w dniu 2 listopada 2009 r., a także informacja o zwrocie ww. przesyłki w dniu 10 listopada 2009 r. jako niepodjętej w terminie. Obok powyższych informacji znajdują się stosowne pieczątki oraz podpisy listonosza. W ocenie Sądu pełnomocnik Skarżącego w żaden sposób nie uprawdopodobnił okoliczności, iż nie otrzymał żadnego awizo w sprawie, a tym samym, że niezłożenie skargi w stosownym terminie nie nastąpiło bez jego winy. Skarżący zakwestionował rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, zarzucając temu Sądowi uchybienie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") przez przyjęcie, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Skarżący zwrócił uwagę, że zgodnie z ww. przepisami wnioskodawca powinien uprawdopodobnić, a nie udowodnić (czego wymaga Sąd pierwszej instancji) okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi do dokonania danej czynności procesowej. Wobec tego za wystarczające należałoby uznać wyjaśnienia Skarżącego w tym zakresie. Jest to uzasadnione tym bardziej, że jego obowiązkiem nie było uprawdopodobnienie zaistnienia jakiegoś faktu, a tego, że dana okoliczność nie miała miejsca, co jest z natury rzeczy trudniejsze. Z zażaleniem Skarżący nadesłał pismo Urzędu Pocztowego W., z którego wynika, że w czasie, gdy sporne przesyłki były w tym urzędzie przechowywane, pełnomocnik osobiście odbierał inne przesyłki adresowane na niego. Powołując się na tę okoliczność Strona podnosiła, że gdyby sporne przesyłki były faktycznie awizowane, zostałyby z pewnością odebrane w placówce pocztowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Analizując argumentację Skarżącego i okoliczności faktyczne niniejszej sprawy pod kątem ww. regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że trafnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że uchybienie terminowi do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej nie nastąpiło bez winy tegoż Skarżącego. Należy bowiem mieć na względzie, że ryzyko negatywnych następstw niestarannego działania profesjonalnego pełnomocnika obciąża mocodawcę (por. postanowienie SN z 22 marca 1999r., III CKN 76/99, publ. Biul.SN 1999/6/11). W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na treść na art. 150 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej "O.p."), w którym ustanowiono zastępczy sposób doręczenia w postępowaniu podatkowym. Zgodnie z treścią art. 150 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 – w przypadku doręczania pisma przez pocztę – poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (§ 1 pkt 1). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, przy czym powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z treści potwierdzenia odbioru, które powraca do nadawcy, czyli do organu podatkowego, winny zatem wyraźnie wynikać następujące okoliczności: przyczyny niemożności doręczenia w trybie art. 148 § 1 o.p. lub art. 149 O.p., fakt zawiadomienia adresata o przesyłce, fakt powtórnego zawiadomienia po upływie 7 dni od daty złożenia pisma w placówce pocztowej (w urzędzie gminy), informacja, iż zawiadomienia o przesyłce zostały każdorazowo umieszczone w miejscach wskazanych w art. 150 § 2 O.p. Dla uznania, że decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 150 O.p. konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać (por. wyrok NSA z 31 czerwca 2006 r., I FSK 565/05, LEX nr 187585). Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji z akt sprawy wynika, że z powodu niemożności doręczenia adresatowi w dniu 26 października 2009 r. przesyłki zawierającej decyzję organu odwoławczego pozostawiono ją na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym W., a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym Urzędzie Pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Na przedmiotowej przesyłce widnieje również adnotacja o powtórnym awizowaniu w dniu 2 listopada 2009 r., a także informacja o zwrocie ww. przesyłki w dniu 10 listopada 2009 r. jako niepodjętej w terminie. Obok powyższych informacji znajdują się stosowne pieczątki oraz podpisy listonosza (karta 52 akt podatkowych). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe pozwalało organowi podatkowemu, jak również Sądowi pierwszej instancji na przyjęcie, że decyzja została prawidłowo doręczona w trybie art. 150 O.p. i jedynie z niezachowania należytej staranności przez pełnomocnika Skarżącego wynikało uchybienie terminowi do złożenia skargi na tę decyzję. Do kwestionowania skutków doręczenia zastępczego decyzji organu odwoławczego właściwa jest instytucja przywrócenia terminu. W celu uchylenia się od negatywnych następstw domniemania doręczenia adresat musi jednak uprawdopodobnić, że nie został prawidłowo powiadomiony o złożeniu pisma w odpowiednim urzędzie, jak to nakazuje art. 150 O.p. Nie będzie jednak w tym względzie wystarczające samo zaprzeczenie adresata, ale poparcie jego stanowiska stosownymi dowodami. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że załączone do zażalenia pismo Urzędu Pocztowego W. z 29 kwietnia 2010 r. nie stanowi takiego dowodu, gdyż nie wynika z niego okoliczność, na którą powołuje się pełnomocnik Skarżącego, tj. brak zawiadomienia o złożeniu przesyłki zawierającej decyzję organu podatkowego w placówce pocztowej. Z pisma tego wynika jedynie, że przesyłka ta nie została przez pełnomocnika odebrana, co nie jest jednoznaczne z tym, że nie został on zawiadomiony o takiej możliwości. W tym miejscu należy również zauważyć, że wszelkie adnotacje zamieszczone na zwróconej przesyłce opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego, a zatem stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Kwestionując ich prawdziwość pełnomocnik Skarżącego de facto zarzuca pracownikowi Poczty przestępstwo fałszowania dokumentów. Oparcie prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego na dokumencie podrobionym lub przerobionym może natomiast stanowić ewentualną przesłankę wznowienia postępowania sądowego (art. 273 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w okolicznościach faktycznych i prawnych tej sprawy zaskarżone orzeczenie odpowiada przepisom prawa i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.