VI SA/Wa 2070/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych oddala skargę Minister Sprawiedliwości – organ - decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania - skarżącego – B. B. od uchwały – Prezydium Krajowej Rady - Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., utrzymującej w mocy uchwałę – Rady Okręgowej - Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] maja 2009 r., zwanych dalej zbiorczo - Radami - o odmowie wpisu skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] utrzymał w mocy zaskarżone uchwały. Wydając zaskarżoną decyzję organ działał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 31 ust. 2a ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.). Organ ustalił, że skarżący działając na podstawie art. 24 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych skarżący złożył [...] stycznia 2008 r. w Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wniosek o wpis na listę radców prawnych. Wskazał, że w 1989 r. ukończył Wydział Prawa na Uniwersytecie Gdańskim. Następnie w latach 1990 - 1992 odbywał pozaetatową aplikację sędziowską, zakończoną pozytywnie zdanym we wrześniu 1992 r. egzaminem sędziowskim. Z załączonego do akt sprawy życiorysu kandydata oraz protokołu z rozmowy kwalifikacyjnej przeprowadzonej z wymienionym w dniu [...] marca 2008 r. wynika, że skarżący w okresie od 1986 r. do 2007 r. był pracownikiem Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko - Pomorskiej w [...], gdzie od 1991 r. pełnił funkcję dyrektora. Od lutego 2008 r. skarżący rozpoczął prowadzenie własnej działalności gospodarczej polegającej m. in. na świadczeniu usług prawniczych. Ponadto publikował artykuły o tematyce prawniczej w tygodniku "Panorama Powiatu [...]''. Rada Okręgowa, uchwałą z dnia [...] marca 2008 r., na działając podstawie art. 24 ust. 2 c ustawy o radcach prawnych odmówiła wpisu skarżącemu na listę radców prawnych wskazując, że kandydat nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego z uwagi na niewystarczającą praktykę w zawodzie prawniczym. Odwołanie do Prezydium Krajowej Rady wniósł skarżący wskazując, iż posiada wystarczającą praktyczną umiejętność świadczenia pomocy prawnej, pozwalającą na uznanie, że spełnia wymagania objęte ustawowymi przesłankami wpisu na listę radców prawnych. Uchwałą z dnia [...] czerwca 2008 r., Prezydium Krajowej Rady utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę, w zakresie odmowy wpisu na listę radców prawnych skarżącego. Prezydium Krajowej Rady uznało, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, który miałby stanowić podstawę wpisu, w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 z późn. zm.) - utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2006 r., na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06 ( Dz. U. Nr 206, poz. 1522 ). Tym samym, według Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...], brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wpis na listę radców prawnych. Od tej uchwały skarżący odwołał się do Ministra Sprawiedliwości wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie uchwały Rady Okręgowej z dnia [...] marca 2008 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Radę Okręgową. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] września 2008 r. uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] czerwca 2008 r., o odmowie wpisu na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] skarżącego i przekazał sprawą do ponownego rozpatrzenia Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...]. Rozpoznając ponownie sprawę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] marca 2008 r., o odmowie wpisu skarżącego na listę radców prawnych. Prezydium Krajowej Rady uznało, że nie istnieją podstawy do przyjęcia, że skarżący posiadał praktyczną umiejętność wykonywania zawodu radcy prawnego. Skarżący odwołał się do Ministra Sprawiedliwości i wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie uchwały Rady Okręgowej. Jednocześnie złożył wniosek o dokonanie wpisu na listę radców prawnych, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Radzie Okręgowej. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady z dnia [...] października 2008 r., oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej z dnia [...] marca 2008 r., o odmowie wpisu skarżącego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Rada Okręgowa, uchwałą z dnia [...] maja 2009 r. odmówiła skarżącemu wpisu na listę radców prawnych wskazując na niewystarczającą praktykę w zawodzie prawniczym. Od powyższej uchwały pan B. B. złożył odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...]. Uchwałą z dnia [...] lipca 2009 r., Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę, w zakresie odmowy wpisu na listę radców prawnych. Od tej uchwały skarżący odwołał się do Ministra Sprawiedliwości, zarzucając zaskarżonej uchwale, że została wydana z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj.: art. 25 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2009 r., Nr 37, poz. 286) oraz z naruszeniem przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Nadto skarżący złożył wniosek o uchylenie zaskarżonej uchwały i dokonanie wpisu na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Zdaniem organu należało utrzymać w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., także z innych przyczyn niż tylko tych, które zostały wskazane przez wymieniony organ w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Organ wskazał, że błędnie przyjęto, iż do sytuacji prawnej skarżącego należałoby zastosować wyłącznie przepisy, które weszły w życie z dniem 25 marca 2009 r., niemniej jednak wskazane uchybienie nie miało istotnego wpływu na prawidłowe rozstrzygnięcie przez wskazany organ poprzez podjęcie uchwały o utrzymaniu w mocy uchwały Rady Okręgowej z dnia [...] maja 2009 r., o odmowie wpisu wymienionego na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Organ wskazał, że w niniejszym przypadku, gdy wnioskodawca złożył wniosek o wpis na listę radców prawnych przed dniem 25 marca 2009 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lutego 2009 r., Prezydium Krajowej Rady zobowiązane było ze względu na brak przepisów przejściowych rozważyć, które przepisy należałoby zastosować w niniejszej sprawie. Podniesiono, że nowelizacja, w tym zakresie, nie zawiera przepisów przejściowych, regulujących tok postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W związku z tym, zdaniem organu należy się odwołać do orzecznictwa sądowego i tak, zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, w sytuacji, gdy nowa ustawa nie reguluje kwestii intertemporalnych, to organy stosujące prawo powinny poprzez zastosowanie reguł wykładni rozważyć, które przepisy należałoby zastosować do konkretnej sprawy. Organ wskazał, że w przypadku braku rozstrzygnięcia kwestii intertemporalnych w nowej ustawie to, w procesie stosowania prawa niezbędne jest ich rozstrzygnięcie, poprzez przyjęcie jednej z trzech zasad: po pierwsze - zasady bezpośredniego działania nowego prawa, po drugie - zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości, po trzecie - zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom. Wskazując na powyższe organ uznał, że nie miało to wpływu na jego rozważania, w zakresie prawidłowości uchwały Prezydium Krajowej z dnia [...] lipca 2009 r. W ocenie organu skarżący nie spełnia przesłanek nie tylko na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 25 marca 2009 r., ale również wprowadzonych ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie. Wskazano, że wobec niespełnienia przesłanek dotyczących wpisu na listę radców prawnych wymienionych w znowelizowanym art. 25 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 5 ustawy o radcach prawnych. W jego ocenie Rady zasadnie dokonały analizy sytuacji prawnej skarżącego pod kątem przepisów obowiązujących do dnia 25 marca 2009 r., przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06 oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Organ powołując się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wskazał, że niedopuszczalne, bo naruszające konstytucyjną zasadę sprawowania przez samorząd zawodowy pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu radcy, jest wprowadzenie do tego zawodu osób, które wprawdzie zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, lub notarialny, ale nie wykonywały później realnie żadnego zawodu prawniczego. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości wymieniony nie spełnia przesłanek do wpisu na listę radców prawnych, ponieważ w ramach swojego zatrudnienia marginalnie zajmował się obsługą prawną Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko - Pomorskiej w [...]. Natomiast pełniąc stanowisko dyrektora skarżący wykonywał jedynie czynności prawne, które dotyczyły dość wąskiego zakresu prawa. Na przyjęcie odmiennego poglądu nie miały wpływu załączone przez skarżącego publikacje prasowe, jak również prowadzona działalność gospodarcza, bowiem wskazany rodzaj aktywności zawodowej nie stanowi praktyki, o której mowa w uregulowaniach prawnych obowiązujących przed dniem 25 marca 2009 r. oraz w świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. Rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego daje osoba, która wykazuje się cechami, od których uzależniona jest prawidłowość świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej podmiotów, na rzecz których jest wykonywana. Oceniając wskazany przymiot, branych jest pod uwagę szereg czynników, zaś spośród nich przede wszystkim odpowiedni poziom przygotowania, kwalifikacji i wiedzy zawodowej. W związku z powyższym, skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, w brzmieniu sprzed nowelizacji, będącej jedną z podstaw do wpisu na listę radców prawnych. Skarżący zdaniem organu nie spełnia również przesłanek wskazanych w art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy o radcach prawnych, który wszedł w życie z dniem 25 marca 2009 r. Ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy - Prawo o notariacie, która weszła w życie w dniu 25 marca 2009 r., zmieniła dotychczasową treść art. 25 ustawy o radcach prawnych. Przepis ten uregulował w odmienny sposób kryteria, na podstawie których oceniana jest praktyka kandydata, niezbędna do uzyskania wpisu na listę adwokatów. Przepis art. 25 ust. l pkt 4 ustawy o radcach prawnych określił, że wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które po zdanym egzaminie sędziowskim lub prokuratorskim po dniu 1 stycznia 1991 r. oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat: a) zajmowały stanowisko asesora sądowego, asesora prokuratorskiego, referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, aplikanta sądowego, aplikanta prokuratorskiego, aplikanta sądowo - prokuratorskiego, asystenta sędziego, asystenta prokuratora lub b) wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 4a ust. l lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Natomiast zgodnie z ust. 5 cytowanego artykułu do okresów, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5, w przypadku aplikacji sądowej pozaetatowej lub aplikacji prokuratorskiej pozaetatowej zalicza się proporcjonalnie okres trwania tych aplikacji przyjmując, że za każdy miesiąc odbywania aplikacji zalicza się 1/4 miesiąca. Odnosząc się zatem do realiów niniejszego postępowania, wymieniony co prawda zdał egzamin sędziowski po 1 stycznia 1991 r., jednakże w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat, nie zajmował stanowiska aplikanta i nie wykonywał wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim lub spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 4 a ust. 1 lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej o których mowa w art. 8 ust. l ustawy o radcach prawnych. W związku z powyższym, zdaniem organu skarżący nie spełnia zarówno przesłanek określonych w art. 24 i art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, będących dotychczas podstawą do wpisu na listę radców prawnych, jak i wymagań objętych ustawowymi przesłankami wpisu na listę radców prawnych wynikających z przytoczonego wyżej znowelizowanego art. 25 ust. 1 pkt 4 ustawy o radcach prawnych. Skargę na tę decyzję wniósł skarżący zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. w szczególności art. 24 ust. 1 pkt 5 i art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych w brzmieniu sprzed 25 marca 2009 r. (t. j. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) w zw. z art. 12 ust. 1, 23 ust. 3, 24 i innymi ustawy z 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 1997 r. Nr 5 , poz. 24 z późn. zm.) i w zw. z art. 13 ust. 3, 17, 27 ust. 3 i innymi ustawy z. 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j. Dz. U. 2001 Nr 13, poz. 123), naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2000 Nr 98, poz. 1071). Uznał, że spełnia wszystkie prawem przewidziane w ustawie o radcach prawnych przesłanki wpisu na listę radców prawnych w brzmieniu przed nowelizacją z marca 2009 r., w tym przepisy art. 24 i 25 tejże ustawy. Zaznaczył, że ustawodawca w taki sposób unormował stanowisko dyrektora muzeum, że wyłącznie stosuje on prawo, nie jest pracownikiem merytorycznym (muzealnikiem, art. 32 ustawy o muzeach), lecz organem stosującym prawo (art. 12 ust. 1, 23 ust. 3, 24 i inne ustawy o muzeach oraz art. 13 ust. 3, 17, 27 ust. 3 i inne ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej). Jego zdaniem w świetle sentencji i uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego o zakresowej konstytucyjności art. 25 ust. 1 pkt. 2 ustawy o radcach prawnych, osoby, które zdały egzamin sędziowski, nie są zobowiązane do odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego przy wpisie na listę radców prawnych, jeżeli po zdaniu egzaminu sędziowskiego wykażą się praktyką w "zawodzie prawniczym". Uznał, iż nie ma ustawowej definicji "zawodu prawniczego", należy za doktryną i praktyką prawa przyjąć, że są to zawody, których wykonywanie polega na stosowaniu prawa. Wskazał, że w świetle przywołanych przepisów ustawy o muzeach i o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej nie ulega wątpliwości, że sprawowanie funkcji dyrektora muzeum polega na stosowaniu prawa, czyli spełnia on kryteria "zawodu prawniczego", a ustawa o radcach prawnych - także w kontekście wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego - nie warunkuje wpisu na listę radców prawnych od wykonywania w ramach "zawodów prawniczych" czynności identycznych z czynnościami, usługami świadczonymi przez radców prawnych. Jego zdaniem spór pomiędzy stronami w tym zakresie sprowadza się właściwie do tego, czy pełnienie obsługi prawnej takiej instytucji, jaką jest muzeum, odpowiada zakresowi pomocy prawnej świadczonej przez radców prawnych. Nadto wskazał, że prowadził działalność publikacyjną przedstawiając problemy prawne w ten sposób. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz wcześniejsze uchwały nie naruszają prawa. Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna oraz wcześniejsze uchwały, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, decydujące o pewnych uprawnieniach, muszą być oparte na obowiązujących przepisach prawa i zgodne z ich treściami. Te wymogi spełniają, wspomniana wyżej decyzja administracyjna oraz wcześniejsze uchwały. Zgodnie z ustawą z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, pozycja i rola samorządu radcowskiego polega m. in. na tym, że radcowie prawni, sami zarządzają swoimi sprawami i sami decydują o składzie osobowym korporacji. Minister Sprawiedliwości w niektórych wypadkach np. art. 311 ust. 2 ustawy o radcach prawnych włącza się do postępowania jako organ administracji państwowej wkraczając władczo, wprost w uprawnienia samorządu. Na podstawie materiału dowodowego organ podejmuje arbitralną i władczą decyzję w sprawie konkretnej osoby co do wykonywania zawodu. Decyzja taka (jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 1999 r. w sprawie II SA 1888/98) ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne stanowi uprawnienie administracji do kształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach swobody administracyjnej ograniczonej przez przepisy prawa materialnego i obowiązujące reguły procesowe. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych cechuje się ograniczonym zakresem, sprowadzając się do ustalenia, czy decyzja podjęta została przez uprawniony organ, w przepisany sposób, czy przepisy prawa materialnego pozwalały na podjęcie takiej decyzji oraz czy badane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności. Zgodnie z brzmieniem art. 190 Konstytucji RP: 1. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. 2. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawach wymienionych w art. 188 podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". 3. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nieprzewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów. 4. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. 5. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zapadają większością głosów. Z powyższego uregulowania art. 190 Konstytucji RP wynika, że ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego we właściwym organie publikacyjnym jest równoznaczne z utratą mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego lub jego przepisu (przepisów) w zakresie określonym w sentencji tego wyroku. W przedmiotowej sprawie, zgodnie z pkt I.4 w związku z pkt II, z dniem 31 grudnia 2006 r. art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych z dnia 6 lipca 1982 r. w zakresie, w jakim stwarza on możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym został uznany za niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Jest zasadą, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzekające o sprzeczności ustawy z Konstytucją, choć mają charakter konstytutywny, są skuteczne ex tunc od dnia wejścia w życie zakwestionowanego aktu normatywnego. Podstawę prawną dla takiego poglądu stanowi zwłaszcza art. 190 ust. 4 Konstytucji. Od tej zasady istnieją trzy wyjątki. Po pierwsze, zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, przy czym termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę. Po drugie, Trybunał Konstytucyjny może, zgodnie z regułą a maiori ad minus, określić utratę mocy obowiązującej przepisu ustawy na dzień ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw wyłączając moc wsteczną orzeczenia. Po trzecie, utrata mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją następuje od dnia wejścia Konstytucji w życie, jeżeli przepis ten był zgodny z poprzednio obowiązującymi przepisami konstytucyjnymi. (Pietrzykowski K. glosa do wyroku SN z dnia 19 stycznia 2000 r., II CKN 688/98 Palestra 2001/11-12/219 - t.2). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 opublikowany został Dzienniku Ustaw z 17 listopada 2006 roku (Dz.U. z 2006 r. Nr 206, poz. 1522). Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej przepisu art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych. Odroczenie to nastąpiło do dnia 31 grudnia 2006 roku i zostało odniesione do pkt I.4 wyroku, który orzekał, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym został uznany za niezgodny z art. 17 ust 1 Konstytucji RP. Pierwsza uchwała Rady Okręgowej zapadła dnia [...] marca 2008 r. w odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2008 r. a więc w stanie prawnym uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Biorąc pod uwagę, treść punkt I.4. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., wyrok ten należy zaliczyć do tzw. wyroków zakresowych. A zatem, z dniem określonym w pkt II tj. z dniem 31 grudnia 2006 roku, art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych może on stanowić podstawę wpisu na listę radców prawnych tych osób, które nie odbyły aplikacji radcowskiej i nie złożyły egzaminu radcowskiego, lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski czy notarialny. Zgodnie jednak z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, przed dokonaniem takiego wpisu należy zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. W uzasadnieniu omawianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych o wpis na listę radców prawnych, samorząd radcowski może, a nawet powinien badać także, czy konkretna osoba ubiegająca się o taki wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Już w orzeczeniu z 18 sierpnia 1994 r. (sygn. akt II SA 860/93) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. W uzasadnieniu wyroku odwołując się do dotychczasowego orzecznictwa NSA wskazano, iż na rękojmię wpływają dwa elementy: 1) cechy charakteru i 2) dotychczasowe zachowane osoby pragnącej zostać adwokatem. Przez nieskazitelność charakteru rozumie się zwykle szlachetność, prawość, uczciwość. Druga przesłanka powinna być analizowana w ścisłym powiązaniu z art. 1 ustawy Prawo o adwokaturze określającego cele adwokatury (udzielenie pomocy prawnej). Chodzi więc o to, czy dana osoba poradzi sobie w zawodzie adwokata. Powyższy wyrok ma zastosowanie także wobec radców prawnych z racji tożsamego wymogu – rękojmi należytego wykonywania zawodu a także generalnie podobnego zakresu zadań. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego rozstrzygnięcia wskazał, że powyższe kwestie winny zostać rozstrzygnięte przez ustawodawcę, który powinien dokonać nowelizacji dostosowującej tekst przepisu do treści, jaka wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Brak stosownej modyfikacji przepisu, która przyjmując skrajną sytuację (działanie ustawodawcy nie jest konieczne, a jedynie pożądane, może nie nastąpić), nie pozbawia art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych mocy obowiązującej. Zwrócić należy uwagę, że Trybunał Konstytucyjny brak jednoznacznego określenia przesłanek oceny rękojmi, uznał za mankament ustawy, nie stwierdził natomiast w tym zakresie niekonstytucyjności normy prawnej, formułując jednocześnie zalecenia dla ustawodawcy. W świetle powyższych rozważań, w dacie uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych mógł stanowić podstawę wpisu na listę radców prawnych tych osób, które nie odbyły aplikacji radcowskiej i nie złożyły egzaminu radcowskiego, lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski czy notarialny, w przypadku skarżącego był to egzamin sędziowski. Zgodnie natomiast z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, co zostało wyżej podkreślone, przed dokonaniem takiego wpisu należało zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Reguła "odpowiedniej praktyki" oznacza sprawdzenie czy kandydat posiada utrwaloną w drodze bezpośredniego wykonywania elementów pomocy prawnej, znajomości zagadnień wykonywania zawodu radcy prawnego, a więc zawodu, do którego nie został przygotowany odpowiednio sprofilowaną aplikacją zawodową. Sąd zważył, że stan faktyczny sprawy jest niesporny między stronami. Sporne są wnioski jakie wysnuwają strony z poczynionych ustaleń. W ocenie Sądu wnioski wyciągnięte przez organ i Rady z ustalonych okoliczności sprawy są tym czasie właściwe co do tego, że skarżący, w ich świetle, nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Organy samorządu radcowskiego odmówiły skarżącemu wpisania go na listę radców prawnych z powodu niespełnienia przez niego przesłanki wpisu określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zmianami). Jak stanowi przepis art. 24 ust. 1 ustawy o r.p. na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto poza tym że spełnia wymogi określone w tym artykule w pkt 1 – 4 i pkt 6, a jest zgodnie z pkt 5, nieskazitelnego charakteru i dotychczasowym zachowaniem nie budzi zastrzeżeń co do możliwości prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163 z 2005r., poz. 1361) zgodnie z art. 24 ust. 1 w związku z art. 25 ust. 1 u.r.p. na listę radców prawnych mogą zostać wpisane osoby, które nie odbyły aplikacji radcowskiej i nie złożyły egzaminu radcowskiego, jeżeli spełniają pozostałe wymogi przewidziane art.24 ust. 1 pkt. 1, pkt. 3, pkt. 4 i pkt. 5 u.r.p. tj.: 1/ ukończyły wyższe studia prawnicze i uzyskały tytuł magistra, 3/ korzystają w pełni z praw publicznych, 4/ mają pełną zdolność do czynności prawnych oraz 5/ są nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Przesłanki z p. 1, 3 i 4 oraz fakt zdania egzaminu sędziowskiego wynikają z oświadczeń i dokumentów, a ocena ich istnienia nie nastręcza wątpliwości. Ponieważ chodzi o przyjęcie do korporacji osoby, która nie odbyła specjalistycznego szkolenia jakim jest aplikacja radcowska, nie poddała się egzaminowi radcowskiemu i jest w związku z tym w zasadzie nieznana członkom korporacji, szczególnej wagi nabiera badanie wymogu posiadania nieskazitelnego charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Organ słusznie zauważył, że skarżący złożył wniosek o wpis na listę radców prawnych przed dniem 25 marca 2009 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lutego 2009 r.. Nowelizacja, w tym zakresie, nie zawiera przepisów przejściowych, regulujących tok postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. Niemniej jednak zdaniem sądu ta regulacja w tej sprawie nie ma znaczenia. Sąd nie podzielił przekonania skarżącego, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych koniecznych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie uwzględnił całego materiału dowodowego. Złożenie przez skarżącego w 1992 roku egzaminu sędziowskiego przy jednoczesnym braku doświadczenia zawodowego tj. posiadania praktyki w świadczeniu "obsługi prawnej" oraz braku uzupełniania, pogłębiania wiedzy w tym zakresie na poziomie wymaganym przy należytym wykonywaniu zawodu radcy prawnego skutkuje negatywną oceną z punktu widzenia przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, tj. nieskazitelności charakteru i wynikającej z niego możliwości prawidłowego wykonywania zawodu. Zgodnie z art. 4 i 6 ustawy o radcach prawnych wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe, w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Dotychczasowy przebieg pracy zawodowej skarżącej nie dowodzi odpowiedniej praktyki w zawodzie. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 1997 r. Nr 5, poz. 24) muzeum jest jednostką organizacyjną nienastawioną na osiąganie zysku, której celem jest gromadzenie i trwała ochrona dóbr naturalnego i kulturalnego dziedzictwa ludzkości o charakterze materialnym i niematerialnym, informowanie o wartościach i treściach gromadzonych zbiorów, upowszechnianie podstawowych wartości historii, nauki i kultury polskiej oraz światowej, kształtowanie wrażliwości poznawczej i estetycznej oraz umożliwianie korzystania ze zgromadzonych zbiorów. Wobec tego należy zauważyć, że jednostka ta nie jest nastawiona na świadczenie pomocy prawnej i obsługę zainteresowanych. Zdaniem sadu nie każda obsługa może być uznana za zdobywanie praktyki w zawodzie prawniczym. Jak to stwierdzone zostało wyżej, w toku postępowania o wpis na listę radców prawnych samorząd radcowski może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę radców prawnych daje rękojmię należytego wykonywania zawodu, ale rękojmi rozumianej jako zespołu cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż wyczerpująco zbadano wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadzono dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Rozstrzygając sprawę oparto się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.