I SA/Ol 465/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski ( spr. ) Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn 1/ uchyla zaskarżoną decyzję ; 2/ określa , że zaskarżona decyzja nie może być wykonana ; 3/ zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej 2 .817 ( dwa tysiące osiemset siedemnaście ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania . Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z "[...]" ., "[...]", utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z "[...]"r., nr "[...]"ustalającą A.O. podatek od spadków i darowizn w wysokości 10.284 zł z tytułu darowizny przekazanej przez R.O. w postaci środków pieniężnych w kwocie 175.000 zł. Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej w ustalił, że: A. O. 24.04.2008 r. złożyła w Urzędzie Skarbowym, zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (SD-Z1), w którym wykazała nabycie tytułem darowizny środków pieniężnych w kwocie 175.000 zł od syna R. O.. Do zgłoszenia dołączyła elektroniczne polecenie dokonania przelewu z 19.11.2007 r., kopię karty ubezpieczenia zdrowotnego i kopię biletu z datą przyjazdu do Polski oraz wniosek o zwolnienie od obowiązku opłaty podatku od darowizny pomimo upływu 1 miesięcznego terminu od zgłoszenia darowizny. W uzasadnieniu wniosku A. O. wywiodła, iż 19.11.2007 r. syn R.– tytułem darowizny – przekazał na jej konto bankowe 175.000 zł . Sama od lipca 2007 r. przebywała w Niemczech i od tego czasu nie kontrolowała swojego konta bankowego w Polsce. Uczyniła to dopiero o przyjeździe do kraju. Syn dokonał darowizny bez zachowania formy aktu notarialnego i dlatego nie był świadomy iż istnieje obowiązek zgłoszenia dokonania darowizny w terminie 1 miesiąca. Po wszczęciu postępowania podatkowego, pełnomocnik A. O. złożył 5.03.2009 r. pismo, do którego dołączyła kserokopię udzielonego pełnomocnictwa, kopię aktu notarialnego z 06.06.2008 r. dotyczącego nabycia przez A. O.spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w R. oraz historię rachunku bankowego. Następnie 16.04.2009 r. pełnomocnik strony przedłożyła dokumenty potwierdzające opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne w Niemczech – dotyczące Strony – do 16.10.2008 r. W dniu 21.04.2009 r. darczyńca R.O.złożył oświadczenie, iż w momencie przekazania na konto matki kwoty 175.000 zł nie został poinformowany, że fakt ten należy zgłosić w urzędzie skarbowym w terminie 30 dni od dokonania darowizny. Nie widział też konieczności szybkiego informowania matki o dokonanej darowiźnie. W dniu 19.10.2009 r., słuchany w charakterze świadka zeznał, iż darowizny dokonał po sprzedaniu nieruchomości, a o fakcie darowizny nie informował matki, gdyż była przeciwna sprzedaży nieruchomości. Chciała bowiem zamieszkać razem z nim. Sprzedaży nieruchomości dokonał w tajemnicy przed matką. Zeznał, że na przełomie września i października 2007 r. matki nie było w Polsce. Numer rachunku bankowego matki znał z dokumentów, które znajdowały się w domu. Wyciągi bankowe matki nie przychodziły na jego adres, gdyż nie poinformował banku, że A. O. nie mieszka w U.. Obecnemu właścicielowi zbytej nieruchomości oświadczył natomiast, że korespondencja przychodząca bez potwierdzenia jej odbioru może być wyrzucana. Organ wskazał, że przesłuchana w charakterze strony W. M.; będąca pełnomocnikiem A. O.zeznała, iż jej matka przed wyjazdem z kraju, w wakacje 2007 r., posiadała konto bankowe. R. O. sprzedał nieruchomość w czasie nieobecności strony by nie komplikować napiętej sytuacji rodzinnej. Później W. M. wyjaśniła, że matka A. O. w 2007 r. na krótko przyjechała do Polski z okazji ślubu córki, było to na początku października. W tym czasie założyła konto bankowe. W. M. przedłożyła także kopię umowy rachunku bankowego, na który wpłynęła kwota 175.000 zł. Posiadaczem konta jest A. O., a współposiadaczem W. M.. Organ analizując tak zebrany w sprawie materiał stwierdził, iż bezsporne jest, iż 19.11.2007 r. R. O. przekazał tytułem darowizny, na konto A. O. 175.000 zł oraz to, ze A. O. zgłoszenie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych złożyła 24.04.2008 r. czyli po upływie 1 – miesięcznego okresu o jakim traktuje art. 4a ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn (j.t. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768). – dalej jako u.p.s.d.). Ocenie natomiast podlega zebrany materiał pod kątem spełnienia warunku przewidzianego w przepisie art. 4a ust.2 u.p.s.d., czyli uprawdopodobnienia przez Stronę faktu, iż zgłoszenia otrzymania darowizny dokonała w terminie 1miesiaca od dnia, w którym powzięła wiadomość o otrzymaniu darowizny. Po dokonaniu analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że warunek ten nie został spełniony. Dlatego darowizna podlega opodatkowaniu na zasadach przewidzianych w art. 4a ust.3 u.p.s.d. Analiza zebranego w sprawie materiału (wyjaśnienia obdarowanej, zeznania R.O. i W. M., data zawarcie umowy rachunku bankowego, czynności podjęte przez obdarowaną w związku z zakupem mieszkania w R.) pozwalają bowiem na stwierdzenie, że zgłoszenie darowizny nastąpiło po upływie terminu z art. 4a ust.1 pkt 1 u.p.s.d. , a jednocześnie nie uprawdopodobniono zaistnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie przepisu art. 4a ust. 2 powołanej ustawy. A.O.na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów : art. 121,122,123,124,125,140,187§1, 199 oraz 285 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (DZ.U. z 2000 r., nr 8 , poz.. 60 ze zm.) – dalej jako O.p., przez nieprzestrzeganie zawartych w nich norm prawnych i naruszenie zasady zaufania publicznego oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. W konsekwencji wskazanych naruszeń prawa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wywiodła, że błędne jest stanowisko organu, że powzięcie wiadomości o zamiarze dokonania darowizny jest równoznaczne z jej otrzymaniem. Fakt założenia rachunku bankowego nie jest dowodem posiadania wiedzy o dokonaniu 19.11.2007 r. darowizny. Możliwość kontrolowania kona bankowego nie jest równoznaczne z dokonaniem kontroli. W sprawie nie zebrano wszystkich dowodów i nie wyjaśniono wszystkich wątpliwości. Wskazała, że istnieje możliwość ustalenia daty logowania się do rachunku bankowego, a to pozwoliłby na ustalenie daty powzięcia wiadomości przez obdarowaną o otrzymaniu darowizny. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjnego zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Takie uregulowanie ustawowe oznacza, że sądy administracyjne uprawnione i zobligowane zostały do kontroli zgodności działania organów administracji publicznej z przepisami regulującymi zasady prowadzonych postępowań, jak też zgodności aktów, czynności, z przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę prawna wydanego aktu, dokonanej czynności. Zasady postępowania organów podatkowych uregulowane zostały w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z przepisami tej ustawy organy podatkowe w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w postępowaniu podatkowym (art.122), jako dowód winy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśniania sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (ar.180§1),są zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art.187§1) oraz do oceny na postawie całego zebranego materiału czy dana okoliczność została udowodniona (art.191). Uregulowania zawarte w tych przepisach obligują organy podatkowe do zebrania i przeprowadzenia wszelkich dowodów pozwalających na dokonanie poprawnego stanu faktycznego. Tylko bowiem poprawne ustalenie stanu faktycznego dokonane o zebrany w całości materiał dowodowy mogą być podstawą do zastosowania właściwej normy prawa materialnego. W sprawie niniejszej istotnym dla wyniku sprawy jest ustalenie, kiedy A.O. dowiedziała się o otrzymanej darowiźnie od syna R.O.. Od ustalenia tego faktu zależy, zastosowanie właściwego przepisu prawa materialnego. Przeprowadzone dotychczas postępowanie dowodowe nie daje – w przekonaniu Sądu – podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, iż Skarżąca nie dochowała terminu jednomiesięcznego do zgłoszenia otrzymanej darowizny. Dokonane przez organy podatkowe ustalenia oparte zostały na domniemaniu faktycznym opartym na rozbieżnościach w zeznaniach R. O. i W. M. oraz oświadczeniu A.O. co do czasu pobytu A. O.w Polsce. Należy zauważyć, że zarówno przesłuchanie R. O. jak też W. M.mogły być bardziej precyzyjne. Rzeczą organu było właściwe przesłuchanie tych osób pod kątem kontaktów (np. telefonicznych) z matką. Charakter sprawy ma wpływ na przebieg przesłuchania – treść zadawanych pytań. Wątpliwości co do tego, kiedy A. O. dowiedziała się o otrzymanej darowiźnie można było także próbować wyjaśnić poprzez uzyskanie informacji z banku, w którym skarżąca posiada konto, na które przekazano darowiznę, kto i kiedy uzyskiwał dostęp do konta. Potwierdzenie logowania się przez Stronę pozwoliłoby rozwiać wątpliwości co do tego, czy A. O.o dokonanej darowiźnie wiedziała wcześniej niż miesiąc przed zgłoszeniem darowizny, czy też w dacie, którą podała – zgłaszając darowiznę. Należy mieć na uwadze to, że przepis art. 4a ust.2 ustawy z dnia 28.07.1983 r. o podatku od spadków i darowizn (j.t. Dz.U. z 2009 r., nr 93, poz. 768) traktuje o uprawdopodobnieniu faktu późniejszego powzięcia wiadomości o nabyciu spadku lub darowizny, a nie zaś o udowodnieniu tej okoliczności. Przy takim brzmieniu powołanego przepisu należało przeprowadzić wszelkie dowody, które pozwoliłyby na przyjęcie, że uprawdopodobnienie nastąpiło, bądź wykazanie w sposób jednoznaczny, że nie doszło do uprawdopodobnienia faktu, iż skarżąca dokonała zgłoszenia darowizny w ciągu miesiąca od dnia dowiedzenia się o niej. Zebrany w sprawie materiał nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, iż skarżąca spełniła warunki do skorzystania ze zwolnienia od podatku od darowizny czy tez warunków tych nie spełniła. Analizując zebrany materiał w sprawie, Sąd doszedł do wniosku, że postępowanie w sprawie nie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami art. 122,art. 180, art.187§1 i 191 O.p. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zebranie pełnego materiału dowodowego i jego całościowa ocena byłyby podstawą ustalenia poprawnego stanu faktycznego, a dopiero ustalenie takiego stanu faktycznego dawałoby postawę do opodatkowania darowizny bądź zastosowania art. 4a ust.2 u.p.s.d. Ponieważ uchybienia przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145§1 pkt1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżona decyzję, orzekając na podstawie art. 152 p.p.s.a, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono po myśli przepisu art. 200 i art. 205§1 w/w ustawy. Rozpoznając sprawę ponownie, organ podatkowy będzie miał na względzie uwagi poczynione powyżej, a w szczególności postara się o uzyskanie informacji z banku, w którym skarżąca posiada konto, kto i kiedy logował się do rachunku bankowego. Wskazanym byłoby przesłuchanie w charakterze strony (jeżeli przebywa w Polsce i wyrazi zgodę na przesłuchanie) A.O. na okoliczności związane z otrzymaniem darowizny (przeznaczenia darowizny, rozmów z dziećmi na temat kupna mieszkania, przyczyny przyjazdu do Polski w kwietniu 2008 r.). Do uznania organu pozostaje kwestia ponownego przesłuchania R.O. i W.M.(w charakterze świadka). Sądu uznał za zbędne odnoszenie się w chwili obecnej do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, a to z uwagi na fakt, że uchylenie decyzji nastąpiło z przyczyn uchybienia przepisom postępowania. Badanie poprawności zastosowania norm prawa materialnego celowe i uzasadnione jest wówczas, kiedy postępowanie przeprowadzone zostało z zachowaniem reguł postępowania określonych w ustawie.