VI SA/Wa 938/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A. Co. Inc. z siedzibą w T. (Japonia) na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej pomyłki w opisie patentu na wynalazek oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] października 2009 r. odmawiające sprostowania oczywistej pomyłki w opisie patentowym patentu nr [...] pt.: [...] udzielonego na rzecz A. z siedzibą w T. (v). Do wydania tego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. Urząd Patentowy udzielił na rzecz skarżącej patentu na wynalazek pt.: [...]. Patent ten wpisano do rejestru patentowego pod numerem [...]. Następnie zostało wszczęte postępowanie o unieważnienie tego patentu (sprawy łączone numerami [...]). Jedną z podstaw wniosku o unieważnienie był zarzut braku dostatecznego ujawnienia zastrzeżonych rozwiązań. W dniu [...] czerwca 2009 r. do akt w/w patentu wpłynął wniosek skarżącej o sprostowanie oczywistej pomyłki w opisie patentowym polegającej na zamianie na stronie 23 opisu w punkcie (l-2-4_ w wierszu 34 od góry liczby 487 na 513, zaś w wierszu 35 liczby 597 na 623). Rozpoznając niniejszy wniosek organ stwierdził, że nie może uznać proponowanych zmian jako oczywistej pomyłki, gdyż nie jest możliwa zmiana błędnego wzoru chemicznego w trybie sprostowania. Błędnie określona cząsteczka DNA świadczy o nieprawidłowym ujawnieniu wynalazku w dacie zgłoszenia i ewentualna zmiana w określeniu cząsteczki DNA mogłaby skutkować zmianą zakresu ochrony wynikającej z patentu. Zaś uznanie złożonego wniosku skarżącej za zasadny doprowadziłoby do wprowadzenia do treści opisu udzielonego już patentu nowych danych doświadczalnych, a ewentualna zmiana w określeniu cząsteczki DNA mogłaby skutkować zmianą zakresu ochrony wynikającej z patentu. Błędnie ustalona cząsteczka DNA nawet w zakresie kilku aminokwasów może skutkować wieloma zmianami, a jednocześnie może świadczyć o nieprawidłowym ujawnieniu wynalazku w dacie zgłoszenia. Tym samym zaproponowane zmiany nie mogą być zakwalifikowane jako powstałe w wyniku oczywistej pomyłki. Następnie skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzuciła: 1. naruszenie art. 10 k.p.a., polegające na pozbawieniu jej możliwości czynnego udziału w postępowaniu poprzez brak poinformowania strony przez Urząd Patentowy o zebranych w sprawie dowodach przez co strona, przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, nie miała możliwości zapoznania się z całością materiału dowodowego i ustosunkowania się do niego; 2. naruszenie art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia oraz brak rozpoznania istoty sprawy oraz brak prawidłowego uzasadnienia postanowienia, podania motywów jakimi kierował się Urząd Patentowy przy rozstrzyganiu sprawy; 3. naruszenie przepisu art. 55 p.w.p., poprzez jego wadliwą wykładnię i brak jego zastosowania w niniejszej sprawie w skutek wadliwego uznania, iż oczywista pomyłka w opisie patentowym, o sprostowanie której wnosiła skarżąca, nie może być uznana za oczywistą pomyłkę, co skutkowało oddaleniem wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, organ utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie. Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ stwierdził, że w swoim postanowieniu z dnia [...] października 2009 r. starał się wyjaśnić pojęcie "oczywistych pomyłek" w jaki sposób jest ono rozumiane w praktyce Urzędu Patentowego. Nieprawdziwy jest więc zarzut, że tego nie dokonał. Zgodnie z procedurą zgłoszeniową przed organem możliwe jest wprowadzanie dwóch typów poprawek: 1. poprawek nie zmieniających przedmiotu rozwiązania (ujawnienia istoty wynalazku) do czasu wydania decyzji ostatecznej (art. 37 ust. 1 p.w.p.), 2. sprostowania oczywistych pomyłek w opisie patentowym, po wydaniu decyzji ostatecznej i dokumentu patentowego (art. 55 p.w.p.). Zdaniem Urzędu, ponieważ ustawa w art. 55 p.w.p. nie definiuje oczywistych pomyłek, z uwagi na art. 252 p.w.p., interpretację takich pomyłek można wywodzić z art. 113 k.p.a. Organ powołując się na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych uznał, że dokonanie zaproponowanego sprostowania jest niemożliwe. Urząd Patentowy RP podniósł również, że nie ma on obowiązku zapoznawania zgłaszającego z uwagami osób trzecich. W sprawie niniejszej, po wydaniu decyzji o udzieleniu patentu osoby trzecie złożyły wniosek o unieważnienie patentu, w odrębnej procedurze, i w związku z tym miały możliwość zapoznania się z aktami sprawy, a więc i z zawartym w nich wnioskiem o sprostowanie oczywistych pomyłek w opisie patentowym. W wyniku tego przekazały swoje obszerne stanowiska o niedopuszczalności takich poprawek w ramach art. 55 p.w.p. Dodatkowo organ wyjaśnił, że w procedurze zgłoszeniowej nie można korzystać z materiałów (uwag) złożonych po wydaniu decyzji ostatecznej. Tak więc nie brał tych dokumentów pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o sprostowanie opisu patentowego. Nie uznał też za celowe na tym etapie zapoznawanie z nimi skarżącej. Ponadto, wbrew twierdzeniu spółki, organ zapewnił jej czynny udział w postępowaniu, bowiem w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. umożliwił skarżącej wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto, w ocenie organu zgodnie z art. 55 p.w.p. poprawki można wnosić do opisu patentowego, a nie do opisu wynalazku. Tak więc wbrew sugestii skarżącej okres wnoszenia poprawek jest ograniczony z jednej strony. Poprawki można zgłaszać od momentu wydania decyzji o udzieleniu patentu, ale nie przed udzieleniem patentu, a więc do opisu wynalazku. Następnie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której wniosła o uchylenie w całości postanowienia Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2010 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] października 2009 r. W skardze tej zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 55 p.w.p. polegającą na uznaniu, iż w rozumieniu wskazanego przepisu oczywiste pomyłki i błędy drukarskie związane są ze stroną redakcyjną opisu patentowego, co sprzeczne jest z ratio legis art. 55 p.w.p., który nie tylko odnosi się wyłącznie do tekstów specjalistycznych jakimi są opisy patentowe, ale przede wszystkim rozgranicza błędy drukarskie od oczywistych pomyłek, co z samej natury rzeczy wskazuje na różny charakter dokonywanych sprostowań; 2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 55 p.w.p. polegające na jego niezastosowaniu w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki umożliwiające dokonanie sprostowania oczywistej pomyłki wskazanej w piśmie skarżącej z dnia [...] czerwca 2009 r.; 3. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 k.p.a. polegające na uznaniu, iż żądanie Urzędu Patentowego RP ustosunkowania się do przedstawionych argumentów w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. oznaczało w ocenie organu administracji wystarczającą podstawę do uznania, że Urząd Patentowy poinformował skarżącą o możliwości zaznajomienia się z materiałami zgromadzonymi w aktach sprawy przy braku jakiegokolwiek wskazania, że do akt sprawy wpłynęły i zostały włączone pisma podmiotu trzeciego merytorycznie odnoszące się do przedmiotu wniosku skarżącej z dnia [...] czerwca 2009 r.; 4. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 k.p.a. polegające na braku poinformowania skarżącej przed wydaniem postanowienia w niniejszej sprawie, że do akt administracyjnych został włączony materiał dowodowy pochodzący od podmiotu trzeciego, o istnieniu którego skarżąca nie miała wiedzy; 5. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 44 p.w.p. polegające na uznaniu, iż przepis ten można zastosować do postępowania administracyjnego wszczętego po udzieleniu patentu w sytuacji, gdy przepis ten odnosi się do postępowania zgłoszeniowego i nie wyłącza stosowania art. 10 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p. 6. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. i 80 k.p.a. polegające na pominięciu i nie wyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na rozstrzygnięcie postanowienia, braku odniesienia się do dowodów złożonych przez skarżącą w toku postępowania, braku rozpoznania istoty sprawy na skutek nieodniesienia się do całości żądania wskazanego we wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r., a ponadto na naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. polegającym na braku prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. W ocenie skarżącej organ dokonał błędnej wykładni art. 55 p.w.p. uznając w sposób nieuprawniony, że oczywiste pomyłki i błędy drukarskie wymienione w tym przepisie związane są ze stroną redakcyjną opisu, czyli, że przedmiotem sprostowania może być wyłącznie opuszczony wyraz, niewłaściwe użycie wyrazu, mylna pisownia itp. Zdaniem skarżącej, z treści powołanego przepisu wynika, że przedmiotem sprostowania są oczywiste pomyłki albo błędy drukarskie. W związku z tym błędne jest rozumienie przez Urząd Patentowy przepisu art. 55 p.w.p., ponieważ Urząd nie tylko utożsamia oczywiste pomyłki z błędami drukarskimi stosując koniunkcję wyrażoną słowem "i", ale stosuje wobec tych dwóch kategorii sprostowań te same kryteria oceny. Skarżąca nie zgodziła się również ze stanowiskiem organu w zakresie zastosowania w sprawie niniejszej art. 113 k.p.a., bowiem przepis ten nie zawiera definicji oczywistej pomyłki, stąd odwoływanie się do tego przepisu w przedmiocie definicji pojęcia oczywistej pomyłki jest bezprzedmiotowe. Ponadto dotyczy on sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w decyzjach administracyjnych a nie w opisach patentowych, jak również szczególna regulacja dotycząca sprostowania oczywistej pomyłki w opisie patentowym na gruncie p.w.p. wyłącza możliwość stosowania odpowiednio przepisów k.p.a. w tym przedmiocie. Według oceny spółki, w sprawie niniejszej organ w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do całości jej wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r. We wniosku tym skarżąca wnosiła o sprostowanie dwóch numerów pozycji, w których nastąpiły mutacje genu, tj. z 487 na 513 oraz z 597 na 623. Tymczasem Urząd Patentowy w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że nie może pozwolić na sprostowanie pozycji, w której nastąpiła mutacja genu z 487 na 513, ponieważ organ nie znalazł podstaw aby takiego sprostowania dokonać na gruncie art. 55 p.w.p. Brak jest jednakże odniesienia się do drugiego numeru pozycji mutacji genu tj. z 597 na 623. W tym aspekcie Urząd w zaskarżonym postanowieniu w ogóle się nie wypowiedział czy uznaje tę pomyłkę za nieoczywistą. W uzasadnieniu brak jest jakichkolwiek rozważań w tym przedmiocie, co nie pozwala na zrozumienie toku myślenia i logiki Urzędu Patentowego w toku rozpoznawania sprawy, a nadto dowodzi braku wyjaśnienia sprawy i rozpatrzenia całości żądania skarżącej wskazanego we wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz wskazuje na brak wnikliwości organu i uzasadnia zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. Organ pominął również złożone przez skarżącą dowody i opinie ekspertów dotyczących oczywistości tej pomyłki ocenianej w świetle podstawowej wiedzy z zakresu biotechnologii. Ponadto zdaniem skarżącej organ nie zachował w rozpoznawaniu sprawy niniejszej zasady wynikającej z art. 10 k.p.a., bowiem w aktach sprawy znajdują się pisma podmiotów trzecich, o których istnieniu nie wiedziała skarżąca i nie miała możliwości się z nimi zapoznać i wypowiedzieć. Tym samym nie zapewniono jej czynnego udziału w sprawie. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując oceny zasadności skargi A. z siedzibą w T. na postanowienie Urzędu Patentowego RP Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu prawnego z daty podjęcia aktu lub czynności, a nie według przesłanek celowości czy słuszności. Ponadto, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga A. z siedzibą w T. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd nie podzielił słuszności zarzutów naruszenia prawa materialnego, sformułowanych w pkt 1 i 2 skargi. Skarżąca spółka wywodzi, że organ naruszył art. 55 p.w.p. uznając w sposób nieuprawniony, że oczywiste pomyłki i błędy drukarskie, o których mowa w tym przepisie związane są ze stroną redakcyjną opisu, czyli, że przedmiotem sprostowania może być wyłącznie opuszczony wyraz, niewłaściwe użycie wyrazu, mylna pisownia itp. Zdaniem skarżącej, oczywiste omyłki w opisie patentowym, który jest tekstem specjalistycznym powinny być oceniane przez specjalistę z danej dziedziny. W związku z powyższym interpretacji oczywistych pomyłek nie można dokonywać na gruncie art. 113 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. Poza tym szczególna regulacja dotycząca sprostowania oczywistej pomyłki w opisie patentowym zawarła w art. 55 p.w.p. wyłącznie możliwość stosowania odpowiednio przepisów k.p.a. w tym przedmiocie. Ustosunkowując się do stanowiska skarżącej należy podnieść, że opis patentowy stanowi integralną część decyzji o udzieleniu patentu. Aczkolwiek art. 55 p.w.p. nie zawiera definicji oczywistej pomyłki, jednakże słuszne jest stanowisko Urzędu, że oczywiste pomyłki albo błędy pisarskie w opisie patentowym należy odnosić do strony redakcyjnej tego opisu. Sprostowanie oczywistych pomyłek albo błędów drukarskich nie może bowiem prowadzić do zmiany decyzji o udzieleniu patentu, w tym zmiany zakresu ochrony patentowej. Z tego względu oczywiste omyłki i błędy drukarskie powinny być łatwo zauważalne przez przeciętnego odbiorcę. Są nimi np. błędy arytmetyczne, błędy drukarskie do których nie jest potrzebna wiedza specjalistyczna. Na etapie sprostowania powinno dojść do usunięcia usterek w opisie patentowym na bazie ujawnionej treści opisu wynalazku. W formie sprostowania nie może dochodzić do uzupełnienia braków samego zgłoszenia, w szczególności nie podlega sprostowaniu brak pełnego ujawnienia wynalazku w zgłoszeniu (patrz Prawo własności przemysłowej. Komentarz pod redakcją dr P. Kostańskiego, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2010). W niniejszej sprawie skarżąca, jak słusznie wywiódł Urząd Patentowy RP, nie może domagać się sprostowania w trybie art. 55 p.w.p. pozycji, w której nastąpiła mutacja genu z 487 na 513 i z 597 na 623, albowiem wymagałoby dodatkowej interpretacji specjalisty i wiązałoby się to z możliwością zmiany udzielonej już ochrony patentowej. Zdaniem Sądu, nie zasługują również na uwzględnienie pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Urząd przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności chybiony jest zarzut naruszenia przez organ art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. Wprawdzie w uzasadnieniu postanowienia Urząd nie odniósł się do drugiej mutacji (2587 na 623), jednakże należy mieć na uwadze, że organ oceniał pod kątem możliwości sprostowania sam fakt zmiany numeru pozycji, na której dochodziło do mutacji (podając przykładowo z 487 na 513), a nie zajmował się konkretnym numerem. Trafnie Urząd wywodzi, że nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a., albowiem nie było potrzeby ustosunkowywania się do opinii specjalistów, które dotyczyły rozważań merytorycznych skoro organ uznał, że na gruncie art. 55 p.w.p. takie zmiany merytoryczne są niedopuszczalne. W świetle art. 44 ust. 1 p.w.p. od dnia ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku osoby trzecie mogą zapoznać się z opisem zgłoszeniowym wynalazku oraz do czasu wydania decyzji zgłaszać do Urzędu Patentowego uwagi co do istnienia okoliczności uniemożliwiających udzielenie patentu. Osoby te nie są stroną postępowania o udzielenie patentu i organ nie ma obowiązku informowania o sposobie ich wykorzystania ani też zapoznawać z nimi podmiot ubiegający się o udzielenie patentu. Urząd Patentowy włącza uwagi do akt zgłoszeniowych, ma obowiązek zapoznać się z nimi do czasu wydania decyzji w przedmiocie udzielenia patentu. Uwagi zgłaszane przez osoby trzecie mogą pomóc ekspertowi w podjęciu decyzji. Słusznie organ podnosi, iż Prawo własności przemysłowej nie przewiduje możliwości zgłaszania uwag już po udzieleniu patentu. Skoro organ nie ma obowiązku zapoznawać zgłaszającego z uwagami osób trzecich przed udzieleniem patentu, to tym bardziej nie można zarzucić organowi, że nie uczynił tego po wydaniu decyzji w przedmiocie udzielenia patentu. W tym stanie rzeczy również i w tym przypadku nie doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Z tych wszystkich względów skoro zarzuty skargi okazały się niezasadne, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.