I SA/Wa 560/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi M.N. i H.J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu oddala skargę. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2008 r., nr [...] odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako "[...]", stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W dniu 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu, grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 dekretu, przeszedł na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. dotychczasowi właściciele gruntu lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę złożyć wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Organ orzekający był zobowiązany wniosek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela można było pogodzić z przeznaczeniem nieruchomości według planu zabudowy (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego). Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę W. nastąpiło na podstawie rozporządzenia Nr [...] Ministra Odbudowy z dnia [...] sierpnia 1948 r. Termin do złożenia przez dotychczasowego właściciela wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, w trybie wskazanego dekretu, upływał zatem z dniem 16 lutego 1949 r. Wniosek właścicieli hipotecznych złożony został w dniu 11 lutego 1949 r., a więc z zachowaniem terminu. Organ podkreślił, że w toku postępowania ustalone zostało, iż osobami uprawnionymi do występowania z roszczeniem o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanej wyżej nieruchomości są M.N. i H.J. Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2008 r. odmówił M.N. i H.J. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części gruntu pochodzącego z "[...]", położonego w W., stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wskazując, że na gruncie ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich. Odwołanie od powyższej decyzji złożyły M.N. i H.J.. Wojewoda [...] rozpoznając sprawę uznał, że stanowisko organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Organ odwoławczy zaznaczył, że art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. zakreśla w sposób jednoznaczny kryteria prawne i faktyczne, których kumulatywne wystąpienie obliguje organ do uwzględnienia wniosku dotychczasowego właściciela o ustanowienie na gruncie prawa użytkowania wieczystego. Przesłankami wypełniającymi te kryteria są – złożenie wniosku w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę oraz korzystanie z gruntu dające się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego). Zdaniem Wojewody [...] organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił termin złożenia wniosku dekretowego oraz że przedmiotowy grunt nie jest objęty żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Prezydent W. zasadnie również uznał, że wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanej wyżej nieruchomości nie może zostać uwzględniony, bowiem działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] jest własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym "T." Sp. z o.o. Organ drugiej instancji zaznaczył, że z treści aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 2002 r., Rep. A nr [...] wynika, iż spółka "T." nabyła użytkowanie wieczyste działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] od firmy "E. S.A., która z kolei nabyła prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1997 r., nr [...]. Wojewoda [...] podkreślił, że zgodnie z poglądami prezentowanymi w judykaturze, gdy na nieruchomości dekretowej ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, nawet w sytuacji, gdy w sposób niezgodny z prawem odmówiono dotychczasowemu właścicielowi ustanowienia użytkowania wieczystego, dopóki nie dojdzie do rozwiązania użytkowania wieczystego, a osoba trzecia korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, nie ma możliwości ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz innej osoby. Organ odwoławczy zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie doszło do sprzedaży prawa użytkowania wieczystego. Natomiast organ administracji, działając w granicach swojej właściwości, nie ma możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych powstałych wskutek zawarcia umowy sprzedaży (wyrok NSA z dnia 8 października 1999 r., sygn. akt I SA 119/99). Przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji. Wojewoda [...] podkreślił, że uprawnienie użytkownika wieczystego do korzystania z nieruchomości z wyłączeniem innych osób wyklucza możliwość przyznania takiego samego uprawnienia w stosunku do tej samej nieruchomości innej osobie. Słusznie zatem organ pierwszej instancji stwierdził, że decyzja ustanawiająca prawo użytkowania wieczystego na przedmiotowej nieruchomości byłaby decyzją niewykonalną, obarczoną wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Obciążenie nieruchomości objętej wnioskiem dekretowym prawem użytkowania wieczystego stanowi wystarczającą podstawę odmowy uwzględnienia wniosku, bowiem organ rozstrzygający sprawę nie ma prawnej możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na gruncie, który jest już tym prawem obciążony. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły M.N. i H.J. podnosząc, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne, tj. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz prawo procesowe, tj. art. 7, art. 77, art. 97 § 1 pkt 4 i art. 107 § 1 i § 3 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi powołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I OSK 32/09 i zarzucono, że organy obu instancji nie zbadały przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu, tj. nie poczyniły ustaleń co do obowiązującego w czasie rozpatrywania wniosku dekretowego planu zagospodarowania przestrzennego, przeznaczenia w tym planie terenu obejmującego przedmiotową nieruchomość oraz możliwości pogodzenia korzystania z tej nieruchomości przez następców prawnych byłych właścicieli z jej przeznaczeniem określonym w planie zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem skarżących organy nie rozważyły ponadto jaki wpływ na wynik sprawy może mieć wynik sprawy toczącej się przed Ministrem Infrastruktury dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1997 r., nr [...]. W tej sytuacji wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Nieruchomość [...], objęta wnioskiem dekretowym rozstrzygniętym zaskarżonymi w niniejszej sprawie decyzjami, stanowi nadal własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym "T." sp. z o.o. Spółka nabyła to prawo umową kupna, zawartą w formie aktu notarialnego z [...] sierpnia 2002 r. od firmy "E." S.A. "E." nabyły prawo użytkowania wieczystego na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...].01.1997 r. nr [...]. Organy administracji odmówiły ustanowienia użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości następczyniom prawnym dawnej właścicielki z uwagi na fakt, że na gruncie tym ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich. W sytuacji gdy, tak jak w niniejszej sprawie, nastąpił obrót cywilnoprawny przedmiotowym prawem użytkowania wieczystego organ, nie ma prawnej możliwości ustanowienia tego prawa na rzecz wnioskodawców, bo prawo to jest już ustanowione na rzecz osób trzecich a organ nie dysponuje prawnymi instrumentami by taką umowę rozwiązać. W sytuacji więc, gdy z tego powodu, że właściciel już rozdysponował prawem użytkowania wieczystego na rzecz innego podmiotu, a ten w drodze podjętych czynności cywilnoprawnych dokonał dalszego rozdysponowania tym prawem na rzecz osób trzecich, bezprzedmiotowe jest badanie wymaganej przepisem art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przesłanki zgodności korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego. Nawet w przypadku stwierdzenia istnienia tej przesłanki nie mogłaby być wydana decyzja o jakiej mowa w art. 7 ust. 2 dekretu tj. decyzja uwzględniająca prawidłowo złożony wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Odmowa więc ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nastąpiła z tego powodu, że nieruchomość jest już takim prawem obciążona - wprawdzie na rzecz innego podmiotu ale to wyklucza możliwość dysponowania tym prawem przez właściciela na rzecz skarżących. Zbędnym więc stało się badanie przez organ czy wnioskodawczynie spełniają przesłankę określoną w art. 7 ust. 2 dekretu do ustanowienia na ich rzecz tego prawa skoro z innych względów prawo to nie może być ustanowione. Wobec tych rozważań za nietrafny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 7 ust. 2 dekretu oraz wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego . Należy stwierdzić, że pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23.09.2009 r. sygn. akt I OSK 32/09, do którego odwołują się skarżące, jest wiążący tylko w sprawie, w której został wydany. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest też pogląd odmienny tzn., że w takiej sytuacji bezprzedmiotowe jest badanie przesłanki określonej w art. 7 ust. 2 dekretu (np. wyrok NSA z 12.03.2010 r. sygn. akt I OSK 1428/08) i skład orzekający w niniejszej sprawie ten pogląd podziela. Niezasadny jest także zarzut skargi naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...].01.1997 r. nr [...] w części dotyczącej uwłaszczenia firmy "E." S.A. nieruchomością objętą zaskarżonymi w niniejszej sprawie decyzjami. Wynik tego postępowania nie może mieć wpływu na wynik niniejszej sprawy gdyż aktualnie użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości jest Spółka z o.o. "T.", której to postępowanie nieważnościowe nie dotyczy. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.