II GSK 47/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Czesława Socha Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 sierpnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 251/10 w sprawie ze skargi A. M. W. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz A. M. W. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 251/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A. M. W., zwanej dalej "skarżącą", na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. Sąd pierwszej instancji ustalił następujący stan faktyczny sprawy: W dniu [...] listopada 2009 r. do Ministerstwa Infrastruktury wpłynął wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r. nr [...], którą to odmówiono skarżącej nadania uprawnień zawodowych w zakresie szacowania nieruchomości. Jak wskazała, wspomnianą decyzję odebrała w dniu [...] października 2009 r., zaś od dnia [...] października 2009 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Przyczyna uniemożliwiająca wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ustała w dniu [...] października 2009 r. Skarżąca załączyła zaświadczenie lekarskie stwierdzające jej niezdolność do pracy w okresie od dnia [...] października 2009 r. do dnia [...] listopada 2009 r. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 59 § 2 k.p.a., odmówił przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r. Według organu, powołującego się na zwrotne potwierdzenia odbioru omawianej decyzji, została ona doręczona dorosłemu domownikowi w dniu [...] października 2009 r. Zdaniem organu data doręczenia pisma dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, a nie data dotarcia tego pisma do rąk adresata, ma rozstrzygające znaczenie dla oceny, czy środek odwoławczy został wniesiony w terminie ustawowym. Niedoręczenie przez dorosłego domownika w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu, zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji, termin 14 dni do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, upłynął w dniu [...] października 2009 r., a nie jak wskazuje skarżąca w dniu [...] października 2009 r. Jak bowiem wskazała skarżąca, od dnia [...] października 2009 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, co wynika z przedstawionego zaświadczenia lekarskiego. Zresztą, dokument ten, dotyczy okresu po upływie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej omawianą decyzją, tj. po dniu [...] października 2009 r. W związku z tym nie można przywrócić terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej sporną decyzją, ponieważ ważne okoliczności wskazane przez stronę skarżącą nastąpiły po upływie terminu do wniesienia wspomnianego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Skarżąca złożyła skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. W świetle uzasadnienia skargi skarżąca zwróciła się do Poczty Polskiej z prośbą o przesłanie dowodu doręczenia przesyłki, za pośrednictwem której doręczono omawianą decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r. Pismem z dnia 28 grudnia 2009 r. została poinformowana przez Pocztę Polską S.A., że list polecony został odebrany w dniu [...] października 2009 r. przez A. K. Osoba ta nie mieszka ze skarżącą, a tym samym nie jest dorosłym domownikiem zamieszkałym pod adresem skarżącej, nie jest także z nią spokrewniona. Jak wyjaśniła skarżąca, A.K. sporadycznie wykonuje pomocnicze prace porządkowe na rzecz skarżącej w miejscu jej zamieszkania. Po odebraniu korespondencji od Ministra Infrastruktury, pod nieobecność skarżącej, A.K. przekazała skarżącej list dopiero w dniu [...] października 2009 r. Toteż, od dnia otrzymania decyzji skarżąca liczyła termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wiedząc o wcześniejszym odebraniu tej przesyłki. Skoro, zdaniem skarżącej, w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji, w trybie art. 43 k.p.a., tym bardziej nie mogło dojść do rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dlatego skarżąca nie uchybiła temu terminowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., jak to wskazano na wstępie, skargę tę oddalił. W ocenie Sądu pierwszej instancji Minister Infrastruktury prawidłowo uznał, że data doręczenia pisma dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, a nie data dotarcia tego pisma do rąk adresata, ma rozstrzygające znaczenie dla oceny, czy środek odwoławczy został wniesiony w terminie ustawowym. Dlatego nie podzielił poglądu skarżącej, według której termin do wniesienia odwołania powinien być liczony nie od dnia [...] października 2009 r., lecz od dnia [...] października 2009 r., czyli od dnia faktycznego doręczenia skarżącej decyzji przez dorosłego domownika. W ocenie Sądu zwolnienie lekarskie skarżącej, obejmujące okres od dnia [...] października 2009 r. do dnia [...] listopada 2009 r., dotyczy okresu już po upływie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który upływał z dniem [...] października 2009 r. Ponadto w ocenie Sądu pierwszej instancji skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W świetle orzecznictwa, na które powołał się Sąd pierwszej instancji, zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu, ponieważ nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę lub przez domownika. Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 43 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że decyzja skierowana do skarżącej została odebrana przez dorosłego domownika, nie zaś osobę postronną i obcą, która nie zamieszkiwała ze skarżącą, jak wykazano w skardze; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że nastąpiło uchybienie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do ponownego rozpatrzenia sprawy; 3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się do zarzutów skargi. Jak podnosi skarga kasacyjna w celu wyjaśnienia kwestii doręczenia skarżącej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r. skarżąca, o czym była już mowa, zwróciła się do Poczty Polskiej z prośbą o doręczenie odpisu karty doręczeń przesyłek poleconych, dotyczącej listu poleconego, za którym doręczono wspomnianą decyzję. W świetle pisma z dnia [...] grudnia 2009 r. skarżąca została poinformowana przez Pocztę Polską S.A. o odebraniu tego listu w dniu [...] października 2009 r. przez A. K. A. K., co podkreśla skarga kasacyjna, nie mieszka ze skarżącą, a tym samym nie jest dorosłym domownikiem zamieszkałym pod adresem skarżącej, nie jest także osobą z nią spokrewnioną. A. K. jedynie sporadycznie wykonuje pomocnicze prace porządkowe na rzecz skarżącej w miejscu jej zamieszkania i najprawdopodobniej, po odebraniu korespondencji od Ministra Infrastruktury pod nieobecność skarżącej, przekazała list skarżącej dopiero w dniu [...] października 2009 r. Skoro adresowana do skarżącej decyzja nie została przez nią odebrana osobiście wówczas wchodzi w grę doręczenie zastępcze, w trybie art. 43 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pismo doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Przy czym w przypadku doręczania pisma do rąk sąsiada lub dozorcy umieszcza się zawiadomienie w skrzynce na korespondencję lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata. W związku z tym może budzić wątpliwości, że doręczenie skarżącej decyzji Ministra Infrastruktury było nieprawidłowe. Stąd, zgodnie z art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, co miało niewątpliwie miejsce w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji. Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a, czyli naruszeniu przepisów postępowania. W ich ramach skarga kasacyjna wskazuje w pierwszej kolejności na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 43 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że decyzja skierowana do skarżącej została odebrana przez dorosłego domownika nie zaś osoby postronnej i obcej, która nie zamieszkiwała ze skarżącą. Zarzut ten należało uznać za uzasadniony. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął za organem, że decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2009 r. została prawidłowo doręczona dorosłemu domownikowi - mężowi skarżącej dniu[ ...] października 2009 r., a do rąk skarżącej decyzja ta wraz z pouczeniem dotarła w terminie otwartym do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe ustalenie zapadło bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy. W świetle materiału dowodowego sprawy nie jest jednoznaczne, kto w dniu [...] października 2009 r. odebrał przesyłkę listowną zawierającą wspomnianą decyzję, a mianowicie, czy osobą odbierającą był małżonek skarżącej A. W., czy też A. K., która jak twierdzi skarżąca, nie jest domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. Okoliczność tę może również potwierdzać znajdujące się w aktach sądowych sprawy oświadczenie A. K., według której, w dniu [...] października 2009 r. odebrała omawiany list polecony adresowany do skarżącej. Jak oświadczyła A. K. nie zamieszkuje ona wraz ze skarżącą pod jednym adresem i nie jest z nią w żaden sposób spokrewniona. W myśl przepisu art. 43 (zdanie pierwsze) k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Przyjęty w przywołanym przepisie tryb doręczenia pism adresatowi stanowi wyjątek od zasady doręczania bezpośredniego. Tylko prawidłowe doręczenie skarżącej decyzji mogło skutkować rozpoczęciem biegu czternastodniowego terminu do wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast w przypadku ustalenia, że decyzja ta nie została skarżącej skutecznie doręczona, do tego czasu nie biegnie termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji nie mogło dojść do uchybienia temu terminowi (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 1996 r. SA/Ka 2966/95; niepublikowany). Początkiem biegu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest dzień następny po dniu, w którym nastąpiło skuteczne, czyli prawidłowe doręczenie decyzji, będące później przedmiotem wniosku. W związku z tym koniecznym jest podjęcie działań zmierzających do jednoznacznego wyjaśnienia, czy decyzja z dnia [...] października 2009 r. została doręczona stronie w sposób zgodny z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności kto pokwitował odbiór przesyłki, a więc odniesienie się do przedstawionych przez stronę w skardze twierdzeń i dowodów. To właśnie od przesądzenia kwestii skuteczności doręczenia stronie przesyłki z decyzją, organ może przejść do następnego etapu, tj. do etapu badania terminu, w jakim strona może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 43 i art. 58 k.p.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało orzec jak w sentencji, stosownie do przepisu art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.