II GZ 27/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. – L. Spółki z o.o. w S. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 748/10 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. – L. Spółki z o.o. w S. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 748/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił spółce P. – L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2010 r., w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Mając na względzie informacje przedstawione przez stronę, a dotyczące jej stanu majątkowego, Sąd pierwszej instancji uznał, iż nie spełniała ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Zdaniem Sądu za zasadnością wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przemawiało wykazanie straty za 2009 rok, bowiem istnienie straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza utraty płynności finansowej i nie powoduje braku możliwości regulowania własnych, wymagalnych zobowiązań. Z przedłożonych zaś wydruków z rachunku bankowego Spółki wynikało, że na dzień 26 stycznia 2010 r. saldo księgowe wynosiło 6848, 90 złotych, na dzień 26 lutego 2010 r. wynosiło 16337,92 złotych, na dzień 31 marca 2010 r. wynosiło 19 231, 65 złotego, a na dzień 26 kwietnia 2010 r. wynosiło 21 188, 60 złotych. Oznaczało to, iż Spółka w ciągu kilku miesięcy notowała ciągły obrót na rachunku bankowym, co pozwalało uznać, iż dysponowała kwotami umożliwiającymi jej uiszczenie wpisu sądowego. Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę na fakt, iż skarżąca Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 1.328.333,34 złotych oraz środki trwałe o wartości 1.200.000 złotych jak również posiadała środki finansowe na swoim koncie, z których mogła uregulować wpis sądowy. Zażaleniem pełnomocnik spółki P. – L. zaskarżył powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego zmianę i przyznanie Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 264 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze m.) dalej jako p.p.s.a. Powyższy przepis, zdaniem autora zażalenia, naruszony został poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że notowanie obrotu na rachunku bankowym skarżącego oznacza posiadanie dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Autor zażalenia podniósł, iż przedstawiona przez wnioskodawcę argumentacja wniosku, wskazując na sytuację majątkową Spółki uzasadniała przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, albowiem powołany przepis wymaga jedynie wykazania przez osobę prawną, że nie ma ona dostatecznych, a nie żadnych środków. Oznacza to natomiast, iż posiadanie środków pieniężnych i możliwość dysponowania nimi automatycznie nie wyklucza przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zarzucono również sprzeczność ustaleń z materiałem zgromadzonym w sprawie polegającym na przyjęciu, iż Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącej przedłożone w sprawie dokumenty w postaci wydruków z rachunków bankowych potwierdzały zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w szczególności biorąc pod uwagę ilość toczonych przez nią postępowań sądowych i egzekucyjnych. Zakres i rodzaj prowadzonej przez Skarżącą działalności wiąże się z koniecznością uiszczania kosztów niezbędnych dla jej kontynuowania w szczególności opłat i wynagrodzeń dla osób świadczących pracę i inne usługi niezbędne w Spółce, czy zobowiązania wobec osób trzecich, co również wpływa na jej możliwości finansowe przekładające się na realizację jej prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca Spółka wnosiła o zwolnienie jej od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przepis art. 264 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przewiduje taką możliwość jeśli osoba prawna wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze wskazaną przesłankę oraz zasadę wyrażoną w art. 199 i 214 § 1 p.p.s.a., o ponoszeniu przez stronę kosztów sądowych związanych z jej udziałem w sprawie, zgodzić należy się z oceną możliwości finansowych i płatniczych Spółki, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji w oparciu o przedstawione przez nią dokumenty obrazujące jej sytuację majątkową. Jak bowiem wynika z przedstawionych dokumentów, Spółka pomimo straty wykazała ciągłe obroty na koncie bankowym. Zauważyć przy tym należy, iż obroty te w udokumentowanym okresie czasu miały tendencję wzrostową, tj. salda księgowe w kolejnych miesiącach opiewały na rosnące sumy. Podzielając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, przytoczone przez Sąd pierwszej instancji, iż wykazanie straty nie oznacza braku środków finansowych, a będąc nadwyżką sumy kosztów uzyskania nad przychodem, skutkuje brakiem dochodu do opodatkowania, uznać należy prawidłowość oceny dokonanej w zaskarżonym orzeczeniu o możliwości poniesienia przez Spółkę kosztów przedmiotowego postępowania sądowego. Okoliczność poniesienia straty miałaby znaczenie i mogłaby stanowić przesłankę przemawiającą za zasadnością zażądania strony przyznania jej prawa pomocy, jeśli wykazałaby ona, że jej obroty miały w okresie przed wniesieniem skargi i złożenia wniosku tendencję malejącą, nie pozwalającą jej na pokrycie przeciętnie ponoszonych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, a zatem i uniemożliwiających ponoszenia innych wydatków w pełnej ich wysokości lub ich części. Powyższe oznacza, iż zarzut naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w takim stanie sprawy okazał się niezasadny. Związane z powyższym zarzutem twierdzenie zawarte w zażaleniu, iż notowana strata oraz konieczność ponoszenia kosztów związanych z prowadzoną działalnością oraz kosztów innych spraw sądowych i postępowań egzekucyjnych uniemożliwiając skarżącej Spółce poniesienie kosztów sądowych postępowania wywołanego jej skargą w tym postępowaniu jest również nieuzasadnione. Jak bowiem trafnie podkreślił to Sąd pierwszej instancji preferencyjne potraktowanie jednych zobowiązań, w tym przypadku kosztów prowadzonej działalności, innych procesów sądowych i egzekucyjnych, doprowadziłoby do niedopuszczalnego kredytowania każdego, kto uzna, że wydatki związane z bieżącą działalnością są bardziej istotne od tych służących ochronie jego interesów. Prowadziłoby również do nierównego i również niedopuszczalnego traktowania wydatków związanych z już wszczętymi postępowaniami sądowymi lub egzekucyjnymi. Nadto wykazanie posiadania innego majaku (środków trwałych), a w szczególności środków finansowych zgromadzonych na rachunku bankowym (koncie) przemawia dodatkowo za bezpodstawnością żądania udzielenia prawa pomocy. Zauważyć również należy, iż oszczędności zgromadzone na kontach, a które wykazane zostały przez Spółkę we wniosku, wystarczyłyby do pokrycia wpisu od skargi bez konieczności obciążania bieżącego rachunku obrotowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.